“Gỡ khó” cho bệnh nhân ung thư
Qua hơn 2 năm chống chọi với căn bệnh ung thư vú, Chị Trần Kim Thư (Tây Hồ, Hà Nội) không chỉ đối diện với nỗi đau bệnh tật mà còn phải gồng mình trước gánh nặng chi phí điều trị. Mỗi tháng, chị phải chi khoảng 40 triệu đồng cho thuốc điều trị đích dù BHYT đã chi trả một phần. Con số này vượt xa khả năng của nhiều gia đình có thu nhập trung bình.
Theo chia sẻ của chị Thư, nhờ sử dụng thuốc điều trị đích, sức khỏe của chị được duy trì ổn định trong thời gian qua. Tuy nhiên, việc phải duy trì chi phí điều trị cao trong thời gian dài khiến gia đình luôn trong tình trạng căng thẳng tài chính. Nếu ngưng thuốc, tiên lượng sẽ rất xấu.
Từ câu chuyện trên cho thấy, bên cạnh nỗi lo bệnh tật, chi phí điều trị, đặc biệt là thuốc điều trị đích đang trở thành “rào cản sống còn” đối với nhiều bệnh nhân ung thư, nhất là ở khu vực nông thôn, nơi điều kiện kinh tế còn hạn chế.
Hiện nay, danh mục thuốc ban hành kèm theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT (ngày 31/12/2022 của Bộ Y tế), nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch đang có 81 thuốc thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT. Cùng với nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn đang có 182 thuốc, nhóm thuốc tim mạch có 110 thuốc, nhóm thuốc tiêu hóa có 75 thuốc.
Đáp ứng nhu cầu điều trị của người dân và cơ sở khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đang rà soát và cập nhật danh mục thuốc nhằm đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh thực tiễn. Dự thảo Thông tư mới dự kiến bổ sung 84 thuốc hóa dược và sinh phẩm. Nhóm thuốc ung thư chiếm tỷ trọng lớn nhất với 30 loại (gần 36%), chủ yếu là các phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng, điều trị miễn dịch.
Người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận điều trị tiên tiến
Theo các chuyên gia y tế, việc bổ sung thuốc mới vào danh mục BHYT không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Bác sĩ Nguyễn Văn Trường, Khoa Ung bướu, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, điều trị ung thư hiện nay là điều trị đa mô thức, kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp sinh học, thuốc điều trị đích và ghép tế bào gốc. Những tiến bộ này giúp tăng cơ hội sống cho bệnh nhân nhưng cũng khiến chi phí điều trị tăng lên đáng kể.
Theo bác sĩ Nguyễn Văn Trường, nhiều loại thuốc điều trị ung thư hiện nay, đặc biệt là các thuốc phát minh mới nhập khẩu từ châu Âu, có giá rất cao. Vì vậy, việc Bộ Y tế đề xuất bổ sung các loại thuốc này vào danh mục BHYT là hướng hỗ trợ thiết thực, giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận các phác đồ điều trị tiên tiến.
Ở góc độ quản lý và điều trị bệnh mạn tính, tiến sĩ Trần Thị Thanh Hóa, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho rằng, việc mở rộng danh mục thuốc BHYT là hết sức cần thiết. Nhiều thuốc điều trị đích hiện nay có giá rất cao, có loại lên tới khoảng 60 triệu đồng cho một đợt điều trị.
“Nếu không có BHYT, nhiều bệnh nhân nghèo hoặc mắc bệnh hiểm nghèo sẽ rất khó tiếp cận điều trị. Việc đưa các thuốc này vào danh mục BHYT mang lại lợi ích lớn cho người bệnh, đặc biệt là nhóm yếu thế. Càng sớm được bổ sung, cơ hội điều trị của người bệnh càng tăng”, bà Trần Thị Thanh Hóa nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo bà, việc mở rộng danh mục thuốc BHYT cần đi kèm với cơ chế quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm việc sử dụng thuốc đúng chỉ định, hợp lý và hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực của quỹ.
Đề cập đến vấn đề này, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho biết, việc đưa các thuốc này vào danh mục BHYT, ở mức đồng chi trả 30-50% có ý nghĩa lớn trong việc giảm đáng kể áp lực tài chính và tăng khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.
Cùng với đó, danh mục mới còn bổ sung 24 thuốc điều trị các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, tâm thần và tiết niệu. Đây là những bệnh cần điều trị lâu dài, chi phí tích lũy lớn, nên việc mở rộng danh mục được kỳ vọng sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Đáng chú ý, có thêm 18 thuốc điều trị bệnh hiếm được đưa vào danh mục, trong đó phần lớn thuộc nhóm ung thư. Với đặc thù chi phí cao và ít lựa chọn điều trị, việc được BHYT hỗ trợ sẽ giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận thuốc, cải thiện tiên lượng.
Song song với việc bổ sung thuốc mới, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh điều kiện và tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc hiện hành, nhiều thuốc được mở rộng phạm vi sử dụng và nâng mức chi trả, qua đó tăng khả năng tiếp cận điều trị.
Cũng theo bà Trang, nhu cầu khám chữa bệnh tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên quỹ BHYT. Năm 2025, số lượt khám chữa bệnh ước tính vượt 200 triệu, tăng hơn 10 triệu lượt so với năm trước. Trong khi đó, phạm vi quyền lợi rộng, mức đóng còn hạn chế khiến chi phí chi trả không ngừng gia tăng, đặc biệt khi các bệnh không lây nhiễm ngày càng phổ biến.
Đáng chú ý, chi phí thuốc tiếp tục là một trong những cấu phần lớn nhất của quỹ BHYT. Dù tỷ trọng chi cho thuốc có xu hướng giảm nhẹ, giá trị tuyệt đối vẫn tăng mạnh từ khoảng 40.000 tỷ đồng năm 2022 lên hơn 50.000 tỷ đồng năm 2024. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải lựa chọn và thanh toán thuốc một cách hợp lý, bảo đảm hiệu quả điều trị nhưng vẫn giữ được cân đối tài chính.
Chính vì vậy, danh mục thuốc BHYT được xây dựng theo hoạt chất, không phân biệt thuốc nội hay ngoại, bảo đảm công bằng và thúc đẩy cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc phải dựa trên nguyên tắc chặt chẽ, ưu tiên hiệu quả và an toàn, đồng thời tính toán khả năng chi trả của quỹ BHYT.
Đối với các thuốc có chi phí cao như thuốc ung thư hoặc thuốc hiếm, quỹ BHYT sẽ áp dụng tỷ lệ thanh toán phù hợp, thường từ 30% đến 70%,nhằm bảo đảm cân đối quỹ trong dài hạn. Danh mục thuốc cũng được rà soát theo nguyên tắc loại bỏ những thuốc kém hiệu quả hoặc không còn nhu cầu sử dụng, đồng thời, bổ sung các thuốc mới có giá trị điều trị cao hơn.
