Xuất phát từ đặc điểm địa lý và xã hội có quá nhiều khó khăn, tổ chức đảng ở Lào Cai thành lập muộn hơn nhiều địa phương khác trong cả nước. Lào Cai là 1 trong 4 tỉnh miền núi phía Bắc không tham gia Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào Tháng Tám năm 1945.
Để gây dựng phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng ở Lào Cai, trung tuần tháng 10/1945, Xứ ủy Bắc kỳ và Kỳ bộ Việt Minh Bắc kỳ cử một đoàn cán bộ gồm 3 người do đồng chí Ngô Minh Loan, đặc phái viên của Trung ương làm Trưởng đoàn lên Lào Cai, với nhiệm vụ tranh thủ lúc quân Tưởng chưa lập chính quyền tay sai, xúc tiến nhanh việc tổ chức chính quyền và đoàn thể quần chúng gây dựng cơ sở cách mạng.
Từ những hạt nhân cách mạng đầu tiên đó, phong trào cách mạng ở Lào Cai bắt đầu được nhen nhóm, phát triển. Tháng 9/1946, Xứ ủy quyết định thành lập Ban Cán sự Đảng tỉnh Lào Cai gồm 3 đồng chí, do đồng chí Ngô Minh Loan làm Trưởng ban, các đồng chí Lê Thanh, Đào Đình Bảng làm ủy viên. Từ đây, công tác xây dựng tổ chức đảng, phát triển đảng viên được đặc biệt quan tâm.
Đến cuối năm 1946, tỉnh Lào Cai đã có 25 đảng viên (13 chính thức, 12 dự bị), sinh hoạt ở 2 chi bộ. Do số đảng viên tăng, tổ chức cơ sở đảng được thành lập nên ngày 5/3/1947, Đảng bộ tỉnh Lào Cai chính thức được thành lập.
Mặc dù thành lập được Đảng bộ tỉnh, nhưng Lào Cai lúc bấy giờ vẫn vô vàn khó khăn, đó là nghèo đói, lạc hậu, dân trí thấp, đi lại khó khăn, thực dân Pháp và các thế lực tay sai như thổ ty, lang đạo, địa chủ… ra sức bóc lột Nhân dân và chống phá phong trào cách mạng nên công tác phát triển đảng viên và xây dựng tổ chức cơ sở đảng đứng trước rất nhiều khó khăn. Khi Bác Hồ và Đoàn công tác của Chính phủ lên thăm Lào Cai, trong bài phát biểu với cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc Lào Cai ngày 24/9/1958, Bác yêu cầu: “Hiện nay, đảng viên còn ít… Cần phải phát triển Đảng, nhưng phải chọn lọc hết sức cẩn thận. Phát triển chừng nào phải giáo dục và củng cố chừng ấy. Chớ phát triển bừa bãi”.
Lời căn dặn của Bác được Đảng bộ tỉnh Lào Cai nghiêm túc thực hiện, mang lại hiệu quả thiết thực trong suốt 65 năm qua.
Chỉ sau khi Bác lên thăm Lào Cai chừng nửa năm, tháng 4/1959, toàn tỉnh Lào Cai đã có 66 đảng viên, trong đó 45 đảng viên là người dân tộc thiểu số (Tày 37, Giáy 5, Nùng 3, Dao 1). Ngoài chi bộ ở cơ quan tỉnh, huyện ra, khi ấy Lào Cai mới có 7 chi bộ xã thuộc huyện Bảo Thắng, là Cam Đường, Gia Phú, Lê Lợi (sau này đổi tên thành Xuân Giao), Sơn Hà, Phố Lu, Thái Niên, Vạn Hòa, còn các huyện khác chưa có cơ sở đảng ở xã.
Năm 1991, tỉnh Lào Cai được tái lập. Khi đó, Lào Cai có 493 tổ chức cơ sở đảng, với gần 11.000 đảng viên, nhưng tổ chức cơ sở đảng chưa phủ hết các địa bàn dân cư, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, với 26% thôn, bản “trắng” đảng viên, 44% chi bộ thôn, bản là chi bộ ghép.
Thực hiện lời Bác dạy, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành nhiều chủ trương để chăm lo, xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng gắn với phát triển đảng viên. Năm 2001, Tỉnh ủy ban hành Đề án số 10 về luân chuyển cán bộ đi cơ sở; năm 2012 ban hành Nghị quyết số 05 về xây dựng, phát triển đảng viên và củng cố chi bộ thôn, bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012 - 2015… Đến năm 2015, 100% thôn, bản trên địa bàn tỉnh đã có chi bộ độc lập. Đến năm 2021 (sau 30 năm tái lập tỉnh), Lào Cai đã có 615 tổ chức cơ sở đảng với gần 2.900 chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở, với 50.700 đảng viên, phân bổ đều khắp các địa bàn trong tỉnh.
Nhiệm kỳ 2020 - 2025, Tỉnh ủy tiếp tục ban hành nhiều văn bản về công tác xây dựng Đảng, như: Đề án số 24 ngày 21/10/2022 về xây dựng tổ chức đảng, đoàn thể trong các đơn vị kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2022 - 2025, định hướng đến 2030; Kế hoạch số 108 ngày 1/3/2022 của Tỉnh ủy về triển khai thực hiện Kết luận số 21 ngày 25/10/2021, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII và Kế hoạch số 03 ngày 24/11/2021 của Bộ Chính trị khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; Chương trình hành động số 167 ngày 21/10/2022 của Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 21 ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới; Chỉ thị số 12 ngày 20/4/2021 của Tỉnh ủy về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên trên địa bàn tỉnh Lào Cai...
Đến năm 2022, Đảng bộ tỉnh Lào Cai có 14 đảng bộ trực thuộc (trong đó có 1 đảng bộ được giao quyền cấp trên cơ sở), 537 tổ chức cơ sở đảng (trong đó: 286 đảng bộ, 251 chi bộ), với 53.767 đảng viên. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương nên số tổ chức cơ sở đảng giảm so với năm 2021 (năm 2021 có 615 tổ chức). Đặc biệt, nhiệm kỳ 2020 - 2025, chất lượng đội ngũ cấp ủy viên được nâng cao; số lượng đảng viên tăng 5 lần so với thời điểm tái lập tỉnh, chất lượng được nâng cao cả về văn hóa và chuyên môn.
Cùng với tăng cường phát triển đảng viên, xây dựng tổ chức cơ sở đảng, Đảng bộ tỉnh thường xuyên thực hiện tốt công tác tự phê bình, phê bình; kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng viên vi phạm Điều lệ và các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đưa những đảng viên không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng, làm cho Đảng bộ luôn trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo hệ thống chính trị và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị đặt ra trong các giai đoạn cách mạng; đưa Lào Cai tiếp tục tiến cùng đất nước. Đó là minh chứng Lào Cai nghiêm túc thực hiện lời Bác dạy về phát triển đảng viên và xây dựng tổ chức đảng cách đây 65 năm khi Người đến thăm tỉnh nhà.
