Cộng đồng người Mông xanh ở Lào Cai tập trung sinh sống tại thôn Tu Thượng, xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn. Tại đây có 52 hộ người Mông xanh quần cư, đoàn kết cùng phát triển.
Nhắc đến người Mông xanh trước đây là câu chuyện nhức nhối về hủ tục ăn sâu, bám rễ trong suy nghĩ, hành động của từng thành viên trong cộng đồng. Thế nhưng bản Mông xanh giờ đã đổi khác, những hủ tục đã lùi xa nhường chỗ cho cuộc sống văn minh, đủ đầy, có được kết quả này là nhờ sự kiên trì vận động của Trưởng thôn Giàng A De.
Chúng tôi đến Tu Thượng trong một sự kiện quan trọng của thôn, được bà con Mông xanh mời bữa cơm gia đình ấm cúng bên chén rượu nồng nàn, nghiêng say. Trong bữa cơm ấy, Trưởng thôn Giàng A De nói với thanh niên trẻ về những hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, anh còn lấy kinh nghiệm của bản thân để nhắc nhở thanh niên trong thôn cố gắng học tập, chăm chỉ lao động, lập thân, lập nghiệp.
Anh Giàng A De cũng không quên nói với phụ huynh trong thôn bảo ban con cái học tập, làm ăn, không vi phạm pháp luật. Cách thức tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu lồng ghép những câu chuyện vui, bài học thú vị khiến người nghe cảm thấy dễ tiếp thu. Chính phương thức tuyên truyền ấy đã giúp bà con Mông xanh tin tưởng, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, xóa bỏ những tập quán lạc hậu, chấm dứt tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.
Người Mông xanh giờ đây cũng đã xóa bỏ một số hủ tục trong đám hiếu, đám hỉ. Trước đây, người chết thường để lâu trong nhà chờ ngày, giờ đẹp, còn đám hỉ thì kéo dài nhiều ngày gây lãng phí cho chủ nhà. Anh Giàng A De với vai trò là Trưởng thôn đã phối hợp với các đoàn thể, Ban Công tác Mặt trận thôn đến từng nhà tuyên truyền, vận động, giúp đồng bào dần thay đổi nhận thức. Hiện nay ở Tu Thượng không còn tình trạng người chết để lâu trong nhà, đám cưới kéo dài cả tuần như trước đây.
Để nâng cao nhận thức, thay đổi nếp nghĩ bám rễ, ăn sâu trong cộng đồng người Mông xanh, bản thân Trưởng thôn Giàng A De và gia đình luôn tiên phong, gương mẫu thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước. Từ sự gương mẫu, trách nhiệm của Trưởng thôn, bà con tin tưởng, làm theo.
Bên cạnh đó, gia đình anh Giàng A De còn là tấm gương sáng trong phát triển kinh tế và tích cực giúp đỡ các hộ khó khăn trong thôn vươn lên thoát nghèo. Khai thác tiềm năng về thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, gia đình anh đầu tư trồng 2 ha măng sặt, mỗi năm cho thu nhập 35 - 40 triệu đồng; trồng 3 ha thảo quả, mỗi năm thu nhập 70 - 80 triệu đồng. Anh De đã giúp đỡ giống măng sặt và chuyển giao kỹ thuật chăm sóc cho một số hộ khác trong thôn. Đến nay, Tu Thượng cũng là một trong những vùng trồng măng sặt lớn của huyện với hơn 80 ha, đem lại giá trị kinh tế cao.
Nhận xét về Trưởng thôn Giàng A De, anh Giàng A Chiếu - một trong những người được anh giúp đỡ xúc động nói: Nhìn vào sự chăm chỉ, gương mẫu của trưởng thôn, chúng tôi học hỏi được nhiều điều. Gia đình tôi khó khăn do chưa tìm được hướng phát triển kinh tế. Khi được Trưởng thôn Giàng A De giúp đỡ về giống, hỗ trợ kỹ thuật trồng măng sặt, gia đình tôi đã mạnh dạn trồng 1 ha, đạt hiệu quả kinh tế tốt, tôi sẽ tiếp tục mở rộng diện tích.
Tích cực chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, thôn Tu Thượng xuất hiện nhiều điển hình làm kinh tế giỏi, như gia đình ông Lý A Su nuôi trâu, trồng măng sặt, thảo quả, mỗi năm thu nhập từ 100 - 150 triệu đồng; gia đình anh Lý A Hòa làm giàu từ thảo quả, măng sặt và còn trở thành điển hình gia đình trẻ nuôi dạy con tốt...
Với sự đóng góp đầy trách nhiệm của Trưởng thôn Giàng A De, thôn Tu Thượng hôm nay đã khoác lên mình tấm áo mới. Được sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, Tu Thượng mới được hỗ trợ xây dựng 7 ngôi nhà, sửa chữa 3 ngôi nhà theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Bức tranh nông thôn mới Tu Thượng đầy màu sắc với những ngôi nhà khang trang, đường giao thông được đổ bê tông xi măng; chất lượng cuộc sống người dân ngày càng được nâng lên. Người dân trong thôn đoàn kết, một lòng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Cộng đồng Mông xanh ở Tu Thượng như biểu tượng của tinh thần đoàn kết, yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ nhau. Họ đổi công làm nhà, giúp nhau cày cấy. Người có ít giúp ít, người có nhiều giúp nhiều, mỗi gia đình khi có việc đều nhận được sự giúp đỡ của các gia đình khác. Dù chỉ là vài kg gạo, đôi ba bó củi hay chục lít rượu cũng góp phần gắn kết cộng đồng. Chính sự đoàn kết, hỗ trợ, giúp đỡ nhau vươn lên trong cộng đồng người Mông xanh mà "cầu nối" là Trưởng thôn Giàng A De đã tạo nên sức mạnh, xây dựng bản làng văn minh, phát triển.
Đánh giá về vai trò của đội ngũ người đứng đầu, bí thư chi bộ, trưởng thôn, người có uy tín...đồng chí Dương Đức Huy, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy khẳng định: Đây là đội ngũ nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động, đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước đến Nhân dân. Họ thực sự trở thành “cánh tay nối dài” giúp cấp ủy đảng, chính quyền trong tuyên truyền, vận động Nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, góp phần thực hiện hiệu quả phong trào thi đua yêu nước, các chương trình mục tiêu quốc gia, giữ ổn định trật tự xã hội tại cơ sở.
Lào Cai hiện có hơn 1.000 thôn, tổ dân phố thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đội ngũ người đứng đầu trong cộng đồng dân tộc thiểu số được "Đảng tín - đồng bào tin" như anh Lồ Củi Thàng, Giàng A De, Bàn Văn Nghiêm xứng đáng là những "chiến sỹ" tiên phong trên mặt trận tư tưởng ở cơ sở. Góp phần tích cực giúp người dân lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, xóa bỏ tập tục lạc hậu, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, hạnh phúc.
