Điểm nổi bật trong hoạt động của Hội Đông y tỉnh là mạng lưới hội viên hoạt động sâu sát cơ sở, trực tiếp tham gia khám, chữa bệnh, tư vấn cho người dân chăm sóc sức khỏe bằng các phương pháp y học cổ truyền phù hợp, hiệu quả, chi phí thấp.
Hội Đông y tỉnh Lào Cai hiện có 1.459 hội viên, sinh hoạt tại 126 chi hội. Toàn tỉnh có 50 phòng chẩn trị lồng ghép tại cơ sở xã, phường, trong đó có 29 phòng chẩn trị tư nhân; duy trì hoạt động hiệu quả hơn 20 phòng chẩn trị của ông lang, bà mế lồng ghép tại trạm y tế xã. Năm 2025, các cơ sở, phòng chẩn trị, chi hội và hội viên Đông y trong toàn tỉnh đã tham gia khám, chữa bệnh cho khoảng 250.000 lượt người. Trong đó, bên cạnh điều trị bằng thuốc, nhiều hội viên còn áp dụng hiệu quả các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt giúp người bệnh phục hồi sức khỏe, giảm chi phí điều trị.
Đáng chú ý, công tác khám, chữa bệnh nhân đạo tiếp tục được duy trì thường xuyên. Hàng chục nghìn lượt người dân, nhất là người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đã được khám, cấp thuốc miễn phí, qua đó khẳng định rõ tính nhân văn và vai trò xã hội của y học cổ truyền.
Tại xã Liên Sơn, vai trò của Chi hội Đông y thể hiện rõ trong việc đưa y học cổ truyền gắn với đời sống cộng đồng.
Ông Mai Thanh Nhàn - Chủ tịch Chi hội Đông y xã Liên Sơn cho biết: Chi hội hiện có gần 30 hội viên, trong đó nhiều người là lương y, hội viên có kinh nghiệm lâu năm trong trồng, khai thác và sử dụng cây thuốc Nam và lưu giữ nhiều bài thuốc gia truyền của đồng bào địa phương.
Ngoài duy trì hoạt động khám, chữa bệnh, Chi hội Đông y xã Liên Sơn còn đặc biệt chú trọng bảo tồn cây thuốc bản địa và truyền dạy kinh nghiệm sử dụng thuốc Nam cho người dân. Các hội viên tích cực gìn giữ nguồn dược liệu tại khu vực hang Thẩm Han và vùng rừng lân cận, đồng thời phát triển các dịch vụ xoa bóp, bấm huyệt, ngâm chân, tắm thuốc bằng dược liệu bản địa. Trung bình mỗi năm, Chi hội phục vụ hàng trăm lượt người dân và du khách, góp phần đưa Đông y trở thành một phần quen thuộc trong đời sống cộng đồng.
Nếu Liên Sơn nổi bật với bởi gắn Đông y với du lịch và trải nghiệm cộng đồng thì tại xã Bảo Ái, giá trị lan tỏa lại thể hiện rõ ở mô hình bảo tồn cây thuốc Nam gắn với ứng dụng công nghệ.
Chi hội Đông y xã Bảo Ái đã rà soát, thống kê và lưu giữ được hơn 50 loài cây thuốc bản địa có giá trị. Mô hình “Vườn thuốc Nam tại gia” được vận động triển khai rộng rãi, mỗi hộ trồng từ 10 - 20 loại cây thuốc thông dụng, phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Điểm nhấn là việc xây dựng vườn thuốc Nam tại Trạm Y tế xã theo hướng chuyển đổi số. Các cây thuốc được phân nhóm khoa học và gắn mã QR. Khi quét mã, người dân có thể tra cứu thông tin về tên cây, công dụng, cách sử dụng an toàn. Mô hình không chỉ giúp quản lý, bảo tồn cây thuốc hiệu quả hơn, mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng trong sử dụng dược liệu đúng cách.
Việc gắn mã QR giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác, hạn chế nhầm lẫn khi sử dụng cây thuốc. Đông y nhờ đó trở nên gần gũi nhưng vẫn bảo đảm tính khoa học, an toàn.
Theo ông Đặng Xuân Trường - Phụ trách Trạm Y tế Bảo Ái, mô hình này cũng tạo điều kiện để cán bộ y tế và hội viên phối hợp chặt chẽ hơn trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu tại địa phương.
Cùng với khám, chữa bệnh, Hội Đông y tỉnh Lào Cai chú trọng bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu, coi đây là nền tảng cho sự phát triển bền vững của y học cổ truyền. Phong trào trồng cây thuốc Nam được triển khai rộng khắp, từ trạm y tế, trường học đến từng gia đình hội viên. Hiện tại, các trung tâm y tế và trạm y tế xã đều có vườn thuốc Nam theo mẫu và thực hiện hiệu quả phong trào trồng cây thuốc Nam. Toàn tỉnh đã trồng mới và tu bổ gần 550 vườn thuốc Nam tại trạm y tế, trường học và gia đình hội viên; hơn 4.500 hộ tham gia trồng cây thuốc Nam tại gia đình và cộng đồng…
Đặc biệt, Hội Đông y tỉnh đã duy trì tốt 6 nhóm sở thích trồng cây thuốc Nam tại các xã: Bảo Ái, Đông Cuông, Thượng Bằng La, Xuân Long; 1 mô hình trồng cây dược liệu Cát Sâm và 1 mô hình trồng Thiên Niên Kiện tại xã Cẩm Nhân.
Năm 2025, tổng số dược liệu khai thác thô toàn tỉnh đạt hơn 50.500 tấn và bào chế được 40.000 tấn dược liệu khô. Các dược liệu được khai thác với số lượng lớn, nguồn dược liệu tại địa phương đưa vào sử dụng với số lượng nhiều như: cà gai leo, thảo quả, sơn tra, lá khôi...
Đánh giá về vai trò của Hội Đông y trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân, ông Nguyễn Song Hào - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai khẳng định: Hoạt động của Hội Đông y tỉnh đã góp phần quan trọng trong việc lan tỏa giá trị y học cổ truyền, hỗ trợ tích cực cho hệ thống y tế cơ sở. Việc kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ hội viên sẽ giúp Đông y tỉnh Lào Cai tiếp tục khẳng định vị trí trong hệ thống y tế hiện nay.
Thực tiễn cho thấy y học cổ truyền tại Lào Cai đang từng bước đổi mới, thích ứng với nhu cầu của xã hội. Từ những phòng chẩn trị ở thôn, bản đến các mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, Đông y tiếp tục khẳng định giá trị bằng hiệu quả thực tế.
Với mạng lưới hội viên đông đảo, tâm huyết và gắn bó cơ sở, Hội Đông y tỉnh Lào Cai đang từng ngày lan tỏa giá trị y học cổ truyền trong cộng đồng, góp phần chăm sóc sức khỏe Nhân dân, bảo tồn tri thức bản địa và gìn giữ một di sản quý của dân tộc.
