Y học cổ truyền hồi sinh từ núi rừng Tây Bắc

Tây Bắc không chỉ giàu bản sắc văn hóa mà còn là vùng đất vàng của dược liệu quý hiếm – nơi đang hình thành hướng đi mới cho kinh tế xanh và y học cổ truyền Việt Nam.

Những triền núi phủ mây, nơi người Dao, Thái, Mông vẫn giữ gìn bí quyết bốc thuốc, ngâm lá, đang dần trở thành trung tâm dược liệu lớn của cả nước. Từ những bài thuốc dân gian, cây cỏ rừng đã bước vào chuỗi sản xuất hiện đại, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế vùng cao và mở ra tương lai bền vững cho y học cổ truyền Việt Nam.

Kho báu dược liệu giữa đại ngàn

Vùng Tây Bắc – nơi địa hình đồi núi trùng điệp, khí hậu đa dạng và hệ sinh thái phong phú – từ lâu đã được xem là "thủ phủ" của nhiều loài cây thuốc quý của Việt Nam. Theo các khảo sát mới nhất, nhiều tỉnh như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai hiện có hơn 1.000 loài dược liệu được phát hiện, trong đó không ít loài đặc hữu chỉ sinh trưởng tốt trong môi trường núi cao ẩm mát.

Vườn sâm Lai Châu đạt chuẩn GACP-WHO – mô hình kết hợp bảo tồn và phát triển kinh tế xanh.
Vườn sâm Lai Châu đạt chuẩn GACP-WHO – mô hình kết hợp bảo tồn và phát triển kinh tế xanh.

Các cây thuốc như đương quy, tam thất, hà thủ ô, thất diệp nhất chi hoa, sâm Lai Châu, sa nhân, và đan sâm đã trở thành niềm tự hào không chỉ của đồng bào dân tộc mà còn của ngành y dược cổ truyền Việt Nam. Đây là nguồn nguyên liệu quý, có thể phát triển thành sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng có giá trị kinh tế cao, góp phần xây dựng nền "kinh tế xanh" gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Từ tri thức dân gian đến giá trị khoa học

Người dân Tây Bắc, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc thiểu số như Dao, Thái, Mông, Hà Nhì… từ lâu đã tích lũy nhiều bài thuốc quý truyền lại qua nhiều thế hệ. Những thầy lang bản, thầy mo hay phụ nữ Dao đỏ đều thuộc lòng công dụng của từng loại lá, từng cách kết hợp để chữa bệnh.

Những bài thuốc dân gian như "tắm lá người Dao", "xông hơi bằng thảo mộc", "ngâm rượu thuốc trị đau xương khớp" đã được chứng minh là có tác dụng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh mạn tính, tăng cường lưu thông khí huyết, giải độc cơ thể. Ngày nay, nhiều bài thuốc này đang được Viện Dược liệu, các trung tâm y học cổ truyền và doanh nghiệp dược tái nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển thành sản phẩm thương mại.

Kết hợp tri thức bản địa và khoa học hiện đại

Theo các chuyên gia, để biến tiềm năng thành lợi thế bền vững, Tây Bắc cần xây dựng chuỗi giá trị dược liệu khép kín – từ trồng, thu hái, sơ chế đến bào chế và thương mại hóa sản phẩm.

Nhiều mô hình đã được triển khai thành công như vùng trồng sâm Lai Châu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO, vùng sa nhân tím ở Sơn La hay cây atiso đỏ ở Yên Bái. Sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác xã giúp người dân có đầu ra ổn định, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm nhờ quy trình đạt chuẩn quốc tế.

Ngoài ra, việc liên kết giữa nhà khoa học, chính quyền và cộng đồng dân tộc địa phương còn giúp gìn giữ và khai thác hợp lý nguồn tài nguyên dược liệu, tránh khai thác tự phát gây cạn kiệt nguồn gen quý.

Kinh tế xanh từ rừng thuốc

Phát triển vùng dược liệu không chỉ tạo giá trị y học mà còn là hướng đi cho kinh tế xanh – mô hình tăng trưởng dựa trên bảo tồn và tái tạo tài nguyên tự nhiên. Khi cây thuốc trở thành cây trồng chủ lực, rừng được bảo vệ tốt hơn, người dân có sinh kế ổn định và không còn phụ thuộc vào khai thác lâm sản.

Tại Lai Châu, nhiều hộ gia đình người Dao và Mông đã thoát nghèo nhờ trồng tam thất, hà thủ ô và sâm Lai Châu. Ở Lào Cai, hợp tác xã trồng đương quy và đan sâm đã kết hợp với doanh nghiệp dược để sản xuất trà thảo mộc, cao dược liệu xuất khẩu sang Hàn Quốc và Nhật Bản.

Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy phát triển dược liệu là hướng đi khả thi để Tây Bắc trở thành trung tâm "kinh tế xanh" gắn với bản sắc y học cổ truyền Việt Nam.

Giữ rừng, giữ tri thức, giữ tương lai

Để phát triển bền vững, cần chú trọng hai yếu tố song song: bảo tồn tri thức bản địa và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Những người già, thầy lang, phụ nữ biết hái thuốc rừng cần được tôn vinh như những "người giữ hồn rừng".

Chính quyền các tỉnh Tây Bắc cũng đang đẩy mạnh việc số hóa dữ liệu dược liệu, xây dựng bản đồ vùng trồng, đồng thời khuyến khích sản xuất theo mô hình hữu cơ, kết hợp du lịch dược liệu – nơi du khách vừa nghỉ dưỡng, vừa trải nghiệm tắm thuốc, hái lá rừng.

Tây Bắc đang đứng trước cơ hội lớn để biến "rừng thuốc" thành "rừng vàng", vừa bảo tồn thiên nhiên, vừa làm giàu tri thức y học cổ truyền – hướng tới một nền kinh tế xanh, nhân văn và bền vững.

suckhoedoisong.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mậu A đạt 87/100 điểm tiêu chí quốc gia về y tế xã

Mậu A đạt 87/100 điểm tiêu chí quốc gia về y tế xã

Xã Mậu A đạt 87/100 điểm theo Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã năm 2026. Cả 10 tiêu chí đều đạt ít nhất 50% số điểm, không có chỉ tiêu bị điểm liệt. UBND xã báo cáo kết quả này tại buổi làm việc sáng 18/11/2026 với Đoàn giám sát, hỗ trợ của Sở Y tế tỉnh Lào Cai về thực hiện các tiêu chí y tế và xây dựng nông thôn mới.

Chủ động quản lý thai kỳ, giảm nguy cơ tai biến sản khoa

Chủ động quản lý thai kỳ, giảm nguy cơ tai biến sản khoa

Mang thai là hành trình hạnh phúc nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người mẹ và thai nhi. Vì vậy, khám thai định kỳ, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm, sàng lọc trước sinh và quản lý chặt chẽ thai kỳ là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm bất thường, can thiệp kịp thời, bảo đảm an toàn cho mẹ và bé.

Hành trình kỳ diệu của những mầm sống non tháng

Hành trình kỳ diệu của những mầm sống non tháng

Tại Khoa Điều trị sơ sinh, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Lào Cai, bằng trình độ chuyên môn, sự tận tâm, đội ngũ y, bác sĩ đã đồng hành với nhiều em bé sinh non vượt qua giai đoạn nguy kịch, từng bước lớn lên khỏe mạnh. Mỗi em bé được trở về trong vòng tay gia đình là một niềm vui, tiếp thêm động lực cho những người thầy thuốc trên hành trình chăm sóc, nuôi dưỡng những mầm sống non tháng.

Thêm kỹ thuật mới, thêm cơ hội điều trị cho người bệnh

Thêm kỹ thuật mới, thêm cơ hội điều trị cho người bệnh

Là bệnh viện hạng I tuyến tỉnh, Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai chú trọng phát triển kỹ thuật chuyên sâu, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại đơn vị, đồng thời hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế tuyến dưới. Mới đây, bệnh viện đã chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật vá da tự thân cho Trung tâm Y tế khu vực Bảo Yên và Trung tâm Y tế khu vực Văn Bàn, mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh có tổn thương khuyết da.

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư, thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, tốn kém. Thực tế cho thấy, chủ động khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm và tầm soát phù hợp không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật mà còn tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Lào Cai

Khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Lào Cai

Trong khuôn khổ chuỗi các hoạt động hợp tác giữa Đại học Thái Nguyên và tỉnh Lào Cai năm 2026, chiều 15/11, tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, Sở Y tế tỉnh Lào Cai phối hợp với Trường Đại học Y - Dược (Đại học Thái Nguyên) tổ chức Lễ khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng (Trung tâm) tại Lào Cai.

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Ngày 15/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đơn vị có văn bản khẩn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố đề nghị rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và bảo mật thông tin người nhiễm HIV; kiến nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc tình hình dịch bệnh HIV/AIDS, gây hoang mang dư luận.

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Xác định thuốc lá ảnh hưởng tới sức khỏe con người và môi trường y tế, những năm qua, các bệnh viện, cơ sở y tế trong tỉnh đã triển khai thực hiện hiệu quả phong trào “Nói không với thuốc lá”, xây dựng môi trường bệnh viện không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần thứ VII tại Lào Cai

Khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần thứ VII tại Lào Cai

Ngày 13/11, tại Lào Cai, Hội Lão khoa Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Lão khoa Trung ương khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên lần thứ VII, năm 2026. Với chủ đề “Lão khoa trong kỷ nguyên mới: Dự phòng - Tích hợp - Cá thể hóa”, hội nghị tập trung vào các định hướng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi toàn diện, liên tục và phù hợp với từng cá nhân.

fb yt zl tw