Y học cổ truyền hồi sinh từ núi rừng Tây Bắc

Tây Bắc không chỉ giàu bản sắc văn hóa mà còn là vùng đất vàng của dược liệu quý hiếm – nơi đang hình thành hướng đi mới cho kinh tế xanh và y học cổ truyền Việt Nam.

Những triền núi phủ mây, nơi người Dao, Thái, Mông vẫn giữ gìn bí quyết bốc thuốc, ngâm lá, đang dần trở thành trung tâm dược liệu lớn của cả nước. Từ những bài thuốc dân gian, cây cỏ rừng đã bước vào chuỗi sản xuất hiện đại, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế vùng cao và mở ra tương lai bền vững cho y học cổ truyền Việt Nam.

Kho báu dược liệu giữa đại ngàn

Vùng Tây Bắc – nơi địa hình đồi núi trùng điệp, khí hậu đa dạng và hệ sinh thái phong phú – từ lâu đã được xem là "thủ phủ" của nhiều loài cây thuốc quý của Việt Nam. Theo các khảo sát mới nhất, nhiều tỉnh như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai hiện có hơn 1.000 loài dược liệu được phát hiện, trong đó không ít loài đặc hữu chỉ sinh trưởng tốt trong môi trường núi cao ẩm mát.

Vườn sâm Lai Châu đạt chuẩn GACP-WHO – mô hình kết hợp bảo tồn và phát triển kinh tế xanh.
Vườn sâm Lai Châu đạt chuẩn GACP-WHO – mô hình kết hợp bảo tồn và phát triển kinh tế xanh.

Các cây thuốc như đương quy, tam thất, hà thủ ô, thất diệp nhất chi hoa, sâm Lai Châu, sa nhân, và đan sâm đã trở thành niềm tự hào không chỉ của đồng bào dân tộc mà còn của ngành y dược cổ truyền Việt Nam. Đây là nguồn nguyên liệu quý, có thể phát triển thành sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng có giá trị kinh tế cao, góp phần xây dựng nền "kinh tế xanh" gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Từ tri thức dân gian đến giá trị khoa học

Người dân Tây Bắc, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc thiểu số như Dao, Thái, Mông, Hà Nhì… từ lâu đã tích lũy nhiều bài thuốc quý truyền lại qua nhiều thế hệ. Những thầy lang bản, thầy mo hay phụ nữ Dao đỏ đều thuộc lòng công dụng của từng loại lá, từng cách kết hợp để chữa bệnh.

Những bài thuốc dân gian như "tắm lá người Dao", "xông hơi bằng thảo mộc", "ngâm rượu thuốc trị đau xương khớp" đã được chứng minh là có tác dụng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh mạn tính, tăng cường lưu thông khí huyết, giải độc cơ thể. Ngày nay, nhiều bài thuốc này đang được Viện Dược liệu, các trung tâm y học cổ truyền và doanh nghiệp dược tái nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển thành sản phẩm thương mại.

Kết hợp tri thức bản địa và khoa học hiện đại

Theo các chuyên gia, để biến tiềm năng thành lợi thế bền vững, Tây Bắc cần xây dựng chuỗi giá trị dược liệu khép kín – từ trồng, thu hái, sơ chế đến bào chế và thương mại hóa sản phẩm.

Nhiều mô hình đã được triển khai thành công như vùng trồng sâm Lai Châu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO, vùng sa nhân tím ở Sơn La hay cây atiso đỏ ở Yên Bái. Sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác xã giúp người dân có đầu ra ổn định, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm nhờ quy trình đạt chuẩn quốc tế.

Ngoài ra, việc liên kết giữa nhà khoa học, chính quyền và cộng đồng dân tộc địa phương còn giúp gìn giữ và khai thác hợp lý nguồn tài nguyên dược liệu, tránh khai thác tự phát gây cạn kiệt nguồn gen quý.

Kinh tế xanh từ rừng thuốc

Phát triển vùng dược liệu không chỉ tạo giá trị y học mà còn là hướng đi cho kinh tế xanh – mô hình tăng trưởng dựa trên bảo tồn và tái tạo tài nguyên tự nhiên. Khi cây thuốc trở thành cây trồng chủ lực, rừng được bảo vệ tốt hơn, người dân có sinh kế ổn định và không còn phụ thuộc vào khai thác lâm sản.

Tại Lai Châu, nhiều hộ gia đình người Dao và Mông đã thoát nghèo nhờ trồng tam thất, hà thủ ô và sâm Lai Châu. Ở Lào Cai, hợp tác xã trồng đương quy và đan sâm đã kết hợp với doanh nghiệp dược để sản xuất trà thảo mộc, cao dược liệu xuất khẩu sang Hàn Quốc và Nhật Bản.

Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy phát triển dược liệu là hướng đi khả thi để Tây Bắc trở thành trung tâm "kinh tế xanh" gắn với bản sắc y học cổ truyền Việt Nam.

Giữ rừng, giữ tri thức, giữ tương lai

Để phát triển bền vững, cần chú trọng hai yếu tố song song: bảo tồn tri thức bản địa và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Những người già, thầy lang, phụ nữ biết hái thuốc rừng cần được tôn vinh như những "người giữ hồn rừng".

Chính quyền các tỉnh Tây Bắc cũng đang đẩy mạnh việc số hóa dữ liệu dược liệu, xây dựng bản đồ vùng trồng, đồng thời khuyến khích sản xuất theo mô hình hữu cơ, kết hợp du lịch dược liệu – nơi du khách vừa nghỉ dưỡng, vừa trải nghiệm tắm thuốc, hái lá rừng.

Tây Bắc đang đứng trước cơ hội lớn để biến "rừng thuốc" thành "rừng vàng", vừa bảo tồn thiên nhiên, vừa làm giàu tri thức y học cổ truyền – hướng tới một nền kinh tế xanh, nhân văn và bền vững.

suckhoedoisong.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nhiều ca liệt dây thần kinh số 7 trong mùa nắng nóng, bác sĩ cảnh báo nguyên nhân

Nhiều ca liệt dây thần kinh số 7 trong mùa nắng nóng, bác sĩ cảnh báo nguyên nhân

Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa cùng thói quen sử dụng điều hòa không đúng cách đang làm gia tăng các trường hợp liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên. Bệnh không đe dọa tính mạng nhưng có thể gây méo miệng, lệch mặt, ảnh hưởng đến sinh hoạt, giao tiếp và thẩm mỹ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Ba trụ cột chính sách siết chặt quản lý an toàn thực phẩm

Ba trụ cột chính sách siết chặt quản lý an toàn thực phẩm

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước theo hướng thống nhất một đầu mối và đẩy mạnh số hóa dữ liệu là ba trụ cột chính sách đang được Bộ Y tế triển khai nhằm kiểm soát chặt chẽ an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tiêu dùng.

Vì sao Hà Nội oi nóng trên 50 độ C?

Vì sao Hà Nội oi nóng trên 50 độ C?

Những ngày qua, Hà Nội trải qua đợt nắng nóng kinh hoàng khi nhiệt độ thực tế ngoài trời, đặc biệt là tại các mặt đường giao thông, có lúc đã vượt ngưỡng 50 độ C.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh sốt xuất huyết

Chủ động phòng, chống dịch bệnh sốt xuất huyết

Mùa hè với thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi. Đây cũng là thời điểm số ca mắc sốt xuất huyết thường có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương trên cả nước, trong đó có Lào Cai. Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát, ngành y tế cùng các ngành, địa phương đang tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng, chống sốt xuất huyết, bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Khi kỳ nghỉ hè trở thành những ngày nằm viện

Khi kỳ nghỉ hè trở thành những ngày nằm viện

Mùa hè luôn là khoảng thời gian được trẻ em mong đợi nhất. Thế nhưng, đây cũng là thời điểm số trẻ nhập viện vì tai nạn thương tích gia tăng. Ghi nhận tại Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Lào Cai, dù mới nghỉ hè song các phòng bệnh liên tục tiếp nhận những ca cấp cứu do tai nạn ngoài ý muốn, gióng lên hồi chuông cảnh báo với các bậc phụ huynh.

Vụ gần 300 ca ngộ độc bánh mì: Người mua cần chú ý điều gì?

Vụ gần 300 ca ngộ độc bánh mì: Người mua cần chú ý điều gì?

Vụ gần 300 người nhập viện sau khi ăn bánh mì tại một cơ sở ở Đồng Tháp gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, người tiêu dùng cũng cần nhận biết những dấu hiệu mất vệ sinh tại điểm bán để hạn chế nguy cơ ngộ độc.

Bảo Thắng: Khám bệnh miễn phí cho hơn 300 người dân

Bảo Thắng: Khám bệnh miễn phí cho hơn 300 người dân

Hưởng ứng Tháng Nhân đạo năm 2026, ngày 20/6, Hội Chữ thập đỏ xã Bảo Thắng phối hợp với Bệnh viện Nội tiết tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình khám bệnh nhân đạo, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho Nhân dân tại Nhà văn hóa thôn Mom Đào. 

Bệnh viện Nội tiết tỉnh khai trương khu lọc máu - thận nhân tạo

Bệnh viện Nội tiết tỉnh khai trương khu lọc máu - thận nhân tạo

Sáng 20/6, Bệnh viện Nội tiết tỉnh tổ chức lễ khai trương khu lọc máu - thận nhân tạo, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc nâng cao năng lực khám, chữa bệnh chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng tăng của người dân trên địa bàn tỉnh và các khu vực lân cận.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức thăm và làm việc với Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức thăm và làm việc với Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương

Ngày 19/6, đồng chí Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế cùng đoàn công tác đã đến thăm và làm việc với Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương nhằm nắm bắt tình hình hoạt động, chia sẻ những khó khăn, đồng thời định hướng phát triển công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân tại địa phương.

fb yt zl tw