Đưa pháp luật đến từng thôn, bản
Tà Xi Láng là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, nơi đồng bào Mông chiếm phần lớn dân số. Địa hình đồi núi chia cắt, dân cư phân bố không tập trung, điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế đặt ra không ít thách thức đối với công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhất là trong việc phòng, chống tảo hôn, nâng cao chất lượng dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Nhận thức rõ điều đó, xã Tà Xi Láng chú trọng lồng ghép nội dung phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; tăng cường phối hợp giữa chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và các thôn trong tuyên truyền, vận động người dân chấp hành quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Thời gian qua, UBND xã Tà Xi Láng đã quán triệt nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của Trung ương và tỉnh Lào Cai, gắn nội dung phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống với các phong trào thi đua phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ông Vàng A Giàng – Phó Chủ tịch UBND xã Tà Xi Láng cho biết: Phương châm của chúng tôi là "phòng ngừa từ sớm, nắm chắc từ cơ sở". Thay vì chờ đến khi có vụ việc mới giải quyết, xã chỉ đạo các thôn, bản chủ động rà soát, lập danh sách nhóm thanh thiếu niên trong độ tuổi có nguy cơ cao để tiếp cận, vận động kịp thời.
Với đặc thù địa bàn có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống, công tác tuyên truyền cần được thực hiện bằng hình thức phù hợp, ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với phong tục, tập quán và điều kiện thực tế tại từng khu dân cư. Thông qua họp thôn, sinh hoạt đoàn thể, gặp gỡ trực tiếp các gia đình, những quy định của pháp luật được truyền tải gần gũi, giúp người dân hiểu rằng kết hôn đúng độ tuổi không chỉ là chấp hành pháp luật còn là cách bảo vệ sức khỏe, quyền lợi và tương lai của con em mình.
Ông Trớ A Sinh – Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội, xã Tà Xi Láng cho biết: Công tác tuyên truyền được chú trọng đổi mới theo hướng linh hoạt, trực quan và nội dung ngắn gọn, dễ hiểu. Đặc biệt, việc sử dụng tài liệu bằng tiếng Mông hoặc tài liệu song ngữ đã giúp đồng bào dễ dàng tiếp cận các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình, cũng như hiểu rõ hậu quả của việc kết hôn sớm hay hôn nhân cận huyết đối với chất lượng nòi giống và sức khỏe bà mẹ, trẻ em.
Nhờ cách làm sát sao, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã không ghi nhận trường hợp tảo hôn nào và không có trường hợp kết hôn cận huyết thống. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số cơ bản ổn định.
Tuy nhiên, Tà Xi Láng vẫn đối mặt với những thách thức không nhỏ. Qua rà soát, nắm tình hình từ đầu năm đến nay, xã ghi nhận 2 trường hợp nữ dưới 18 tuổi sinh con (một trường hợp 16 tuổi và một trường hợp 17 tuổi). Mặc dù đây là các trường hợp không thuộc diện tảo hôn (không kết hôn), nhưng thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao kỹ năng sống, giáo dục giới tính và chăm sóc sức khỏe sinh sản cho trẻ em gái vị thành niên.
Một trong những nguyên nhân trên, do trình độ nhận thức và khả năng tiếp cận thông tin về pháp luật, sức khỏe sinh sản của thanh thiếu niên ở vùng cao, còn nhiều hạn chế. Một số phong tục, tập quán lâu đời vẫn còn ảnh hưởng nhất định đến tư duy kết hôn và sinh con sớm.
Phát huy vai trò của gia đình và cộng đồng
Trong công tác phòng, chống tảo hôn, việc phát huy vai trò của gia đình và cộng đồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Do vậy, cùng với tuyên truyền trong cộng đồng, việc nâng cao trách nhiệm của các bậc phụ huynh trong quản lý, giáo dục con em, quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng và định hướng tương lai cho trẻ vị thành niên được quan tâm chú trọng.
Chị Hờ Thị Khua, thôn Xá Nhù, xã Tà Xi Láng chia sẻ: Thường xuyên tham gia các buổi truyền thông về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống mình đã nhận thức và hiểu rõ hậu quả của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ảnh hưởng đến chất lượng nòi giống, sức khỏe bà mẹ, trẻ em.
Cùng với gia đình, đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng và các tổ chức đoàn thể có vai trò quan trọng trong vận động Nhân dân thay đổi nhận thức, thực hiện nếp sống văn minh. Với sự am hiểu phong tục, tập quán và tiếng nói của đồng bào nên ông Hờ Cháy Sao, thôn Xá Nhù, người có uy tín trong cộng đồng cũng thường xuyên đến từng gia đình, kịp thời nắm tâm tư, phát hiện những trường hợp có nguy cơ kết hôn sớm để phối hợp tuyên truyền, giải thích và vận động.
Ông Hờ Cháy Sao chia sẻ: Thông qua các buổi họp thôn bản,ì mình cũng tuyên truyền, vận động bà con thay đổi nhận thức, tập quán không còn phù hợp, thực hiện tốt quy ước, hương ước của thôn, phòng ngừa các trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Hướng tới thay đổi nhận thức từ gốc
Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất, tinh thần của người chưa thành niên mà còn kéo theo nhiều hệ lụy đối với gia đình và xã hội. Do đó, phòng, chống tảo hôn không thể chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền các quy định pháp luật mà cần giải quyết từ gốc những yếu tố liên quan đến nhận thức, phong tục, điều kiện kinh tế và cơ hội học tập của thanh thiếu niên. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, nhà trường, gia đình và cộng đồng.
Ông Vàng A Giàng – Phó Chủ tịch UBND xã Tà Xi Láng cho biết thêm: Thời gian tới, địa phương tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ nhớ; tăng cường phổ biến pháp luật đến các thôn, nhóm hộ dân cư và thanh thiếu niên; phát huy vai trò của người có uy tín, cán bộ đoàn thể, giáo viên và cha mẹ trong phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ tảo hôn từ sớm; gắn phòng, chống tảo hôn với giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới và xây dựng gia đình văn hóa.
Bên cạnh đó, duy trì nắm tình hình tại cơ sở, kịp thời tư vấn, vận động các gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên; thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về độ tuổi kết hôn, không tổ chức hoặc duy trì tập quán trái pháp luật.
Với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Khi nhận thức được nâng lên, cha mẹ quan tâm hơn đến tương lai của con em, thanh thiếu niên được tạo điều kiện học tập và phát triển, những hủ tục không còn phù hợp sẽ từng bước được đẩy lùi. Đó cũng là nền tảng để Tà Xi Láng xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ, nâng cao chất lượng dân số, bảo vệ quyền trẻ em và tạo động lực phát triển bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.