Không chỉ giúp giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, thỏa thuận còn mở ra triển vọng hạ nhiệt lạm phát, ổn định thương mại quốc tế và cải thiện niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tác động tích cực sẽ không đến ngay lập tức khi nền kinh tế toàn cầu vẫn phải đối mặt với nhiều hệ lụy từ giai đoạn xung đột vừa qua.
Dầu mỏ và năng lượng hưởng lợi đầu tiên
Trong suốt thời gian xung đột, eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu - liên tục đối mặt nguy cơ gián đoạn. Điều này từng khiến giá dầu tăng mạnh và buộc nhiều tổ chức quốc tế phải hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới.
Việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, đồng thời mở lại hoạt động thương mại bình thường qua eo biển Hormuz, được kỳ vọng sẽ giúp nguồn cung năng lượng ổn định hơn. Thị trường dầu mỏ có thể giảm bớt áp lực thiếu hụt nguồn cung, từ đó kéo giá dầu xuống so với giai đoạn đỉnh điểm của xung đột.
Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và nhiều nền kinh tế châu Âu, đây là tín hiệu tích cực giúp giảm chi phí sản xuất và vận tải trong thời gian tới.
Áp lực lạm phát có thể giảm bớt
Một trong những lo ngại lớn nhất của các ngân hàng trung ương trong thời gian qua là nguy cơ giá năng lượng leo thang kéo theo lạm phát quay trở lại. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từng cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, các nền kinh tế có thể phải đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm đi kèm lạm phát cao, buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn dự kiến.
Trong bối cảnh nguy cơ chiến sự giảm xuống, áp lực giá dầu và khí đốt hạ nhiệt sẽ góp phần hỗ trợ quá trình kiểm soát lạm phát tại Mỹ, châu Âu và nhiều nền kinh tế mới nổi. Điều này cũng tạo thêm dư địa để các ngân hàng trung ương cân nhắc chính sách tiền tệ theo hướng hỗ trợ tăng trưởng.
Thương mại toàn cầu được tiếp thêm động lực
Không chỉ dầu mỏ, hoạt động vận tải biển quốc tế cũng được hưởng lợi từ việc tuyến hàng hải Hormuz hoạt động bình thường trở lại. Trong giai đoạn xung đột, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí bảo hiểm tăng cao, thời gian vận chuyển kéo dài và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.
Khi căng thẳng quân sự giảm bớt, chi phí logistics được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế phục hồi. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đang tìm cách lấy lại đà tăng trưởng sau nhiều năm chịu tác động từ đại dịch, lạm phát và các cuộc xung đột địa chính trị.
Thị trường tài chính có thể khởi sắc
Các cuộc khủng hoảng địa chính trị thường khiến nhà đầu tư tìm đến những tài sản an toàn như vàng hoặc trái phiếu chính phủ. Ngược lại, khi rủi ro giảm xuống, dòng vốn có xu hướng quay trở lại các tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu và các thị trường mới nổi.
Nhiều chuyên gia nhận định thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran có thể góp phần cải thiện tâm lý thị trường, hỗ trợ chứng khoán toàn cầu và giảm biến động trên các thị trường tài chính quốc tế.
Những thách thức vẫn còn phía trước
Dù triển vọng tích cực hơn, giới phân tích cho rằng kinh tế toàn cầu khó có thể phục hồi ngay lập tức. Các thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng, hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng trong thời gian xung đột có thể cần nhiều tháng để khắc phục hoàn toàn. Reuters dẫn nhận định của nhiều chuyên gia cho rằng việc khôi phục sản lượng dầu về mức trước chiến sự sẽ không diễn ra nhanh chóng do những khó khăn về hạ tầng và logistics.
Ngoài ra, kinh tế thế giới vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro khác như tăng trưởng chậm tại một số nền kinh tế lớn, căng thẳng thương mại và biến động địa chính trị ở nhiều khu vực khác.
Kết luận
Nếu thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran được thực thi bền vững, đây sẽ là một trong những yếu tố tích cực nhất đối với kinh tế toàn cầu trong năm 2026. Việc ổn định nguồn cung năng lượng, giảm áp lực lạm phát, khơi thông thương mại quốc tế và cải thiện niềm tin thị trường có thể giúp kinh tế thế giới tránh được những kịch bản tăng trưởng tiêu cực từng được IMF cảnh báo. Tuy nhiên, mức độ phục hồi sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì hòa bình lâu dài cũng như tốc độ khắc phục các tổn thất do xung đột để lại.
