Việc phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển đang được thực hiện theo Quyết định số 33/2020/QĐ-TTg ngày 12/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ, áp dụng cho giai đoạn 2021-2025, hết năm nay sẽ không còn hiệu lực.
Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, việc ban hành văn bản thay thế là cần thiết nhằm không để khoảng trống pháp lý trong việc xác định địa bàn triển khai các chính sách dân tộc, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng và phân bổ nguồn lực đầu tư trung hạn giai đoạn tiếp theo.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang hoàn thiện dự thảo Nghị định về Tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu xây dựng một hệ thống tiêu chí rõ ràng, minh bạch nhằm áp dụng chính sách có địa chỉ, đúng đối tượng.
Theo dự thảo, 8 tiêu chí phân định xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển gồm: thu nhập bình quân đầu người thấp hơn 50% trở lên so với thu nhập bình quân đầu người của cả nước theo công bố của năm trước liền kề; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều cao gấp từ 1,5-2 lần trở lên so với tỷ lệ nghèo theo chuẩn đa chiều bình quân của cả nước; tỷ lệ hộ có điện sử dụng thường xuyên, an toàn đạt dưới 90%; Tỷ lệ hộ dùng nước sạch, hợp vệ sinh đạt dưới 80%; tỷ lệ đường xã được cứng hóa theo tiêu chuẩn A đường giao thông nông thôn đạt dưới 80%; tỷ lệ đường giao thông nông thôn từ trung tâm xã đến các thôn được cứng hoá đạt dưới 60%; chưa có trạm y tế đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ trường, lớp học được xây dựng kiên cố đạt dưới 90%.
Phân định xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sẽ áp dụng theo trình độ phát triển: Xã khu vực I (xã đang phát triển) là xã có ít hơn 3 tiêu chí; xã khu vực II (xã khó khăn) là xã có từ 3 đến 4 tiêu chí; xã khu vực III (xã đặc biệt khó khăn) là xã có từ 5 tiêu chí trở lên.
Căn cứ các tiêu chí trong Nghị định, Trung ương và các địa phương sẽ phân định rõ ràng các địa bàn theo đặc điểm dân cư, địa hình, điều kiện tự nhiên và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, ưu tiên đầu tư các nguồn lực ngân sách Nhà nước, vốn ODA, vốn vay ưu đãi và nguồn lực xã hội; thiết lập hệ thống dữ liệu thống nhất phục vụ quản lý, theo dõi và đánh giá chính sách một cách khách quan, minh bạch...
Theo dự thảo, nội dung cơ bản của Nghị định gồm: Quy định tiêu chí thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Quy định tiêu chí xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Quy định tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Quy định tiêu chí phân định xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển; Quy trình, thủ tục, thẩm quyền và thời hạn xác định, tổng hợp, thẩm định, trình phê duyệt danh sách xã, thôn; Quy định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện ở các cấp và nguyên tắc sử dụng kinh phí.
