Cánh đồng thôn Thịnh Hưng, xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai chỉ còn một màu xám bạc, không gian đặc quánh mùi bùn. Những ngày sau lũ, vợ chồng bà Nguyễn Thị Mến cặm cụi vớt vát những bông lúa bám đầy bùn đất, trên gương mặt âu lo lăn dài những giọt mồ hôi chát mặn. Bà Mến buồn rầu cho biết: Lũ về khi lúa mới chỉ đang vào độ chắc xanh, vậy mà đã phải ngâm mình trong nước lũ gần 3 ngày trời.
Cây lúa đang vào độ chắc xanh thì ngã rạp vì bị ngâm trong nước lũ.
Trong trận lũ lịch sử do ảnh hưỡng của bão YAGI năm 2024, nhà bà bị cuốn trôi hết ao cá, ruộng lúa và toàn bộ đàn gà hàng trăm con. Đến nay, gánh nặng kinh tế còn chưa nguôi ngoai thì gia đình lại tiếp tục đối mặt với những ảnh hưởng mới của thiên tai, bão lũ. Hi vọng về một vụ mùa ấm no lại bị dòng nước đục ngàu cuốn phăng đi mất, để lại nỗi lo toan chồng chất.
"Lúa thì mất hết, cây đao riềng thì tầm độ 6 sào mất trắng, còn 4 sào ở trên cao nước lũ ngập lưng chừng rồi rút ra thì vẫn còn, những chỗ trên đó thì vẫn còn vớt vát được chút giống má", bà Mến chia sẻ
Bà Ngọc Thị Thúy, cùng ở thôn Thịnh Hưng cũng cho biết, ngoài diện tích lúa bị thiệt hại, diện tích đao riềng của gia đình bà ở phía gần bờ sông cũng coi như mất trắng vì cây đao riềng vốn kỵ nước, ngâm trong nước lũ một, hai ngày, lại thêm lớp bùn non thì không có cách nào cứu chữa được.
"3 sào đao riềng của gia đình ở gần sông bị lũ đẩy cát bùn vào tầm 50 phân, mất trắng. Năm ngoái cũng mất trắng, người nông dân chỉ có thu nhập từ nông nghiệp, cây hoa màu thôi, bây giờ mất hết thì vợ chồng con cái sẽ phải đi làm thuê", bà Thúy buồn rầu chia sẻ.
Quy Mông là xã mới được sáp nhập từ 3 xã Y Can, Quy Mông và Kiên Thành (huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái cũ), trải dài bên dòng sông Hồng. Mỗi năm, dòng sông bồi đắp phù sa khiến vựa lúa, nương dâu tằm, đao riềng, rau màu luôn tươi tốt, mang lại sự ấm no cho hàng nghìn hộ dân. Thế nhưng, hai năm gần đây, mùa mưa lũ trở thành nỗi kinh hoàng với bà con nông dân khi dòng sông hiền hòa bỗng trở thành những con quái vật hung dữ, gây thiệt hại khủng khiếp.
Nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp ở Lào Cai thiệt hại khó khôi phục lại.
Ông Trần Ngọc Thư, Bí thư Đảng ủy xã Quy Mông cho biết, sau bão số 10, con số thiệt hại rất lớn. Diện tích lúa bị ngập úng, gãy đổ là hơn 325 ha; ngô và đao riềng khoảng 85 ha; dâu tằm trên 135 ha. Ngoài ra, gần 60 ha nuôi cá nước ngọt của các gia đình cũng bị mất trắng...
Với lúa và ngô bị ngập úng và đến kỳ thu hoạch, xã đã vận động bà con thu hoạch nhanh chóng. Đối với những diện tích dâu tằm, xã hướng dẫn người dân khẩn trương khơi thông dòng chảy, đào rãnh thoát nước; ngay khi nước rút, bà con cần dùng nước sạch phun rửa lớp bùn đất bám trên lá và thân cây để cây quang hợp trở lại, đồng thời cắt tỉa những cành lá bị dập nát. Khi mặt đất se lại, cần xới nhẹ quanh gốc để tạo độ thông thoáng cho bộ rễ và phun thuốc phòng trừ nấm bệnh. Tương tự, với cây đao riềng ở những vùng đất cao, giải pháp là bới lớp bùn non phủ trên gốc, dùng vôi bột rắc đều để khử phèn, diệt khuẩn. Những cây có củ chưa bị thối rữa vẫn còn hy vọng phục hồi nếu được chăm sóc, bón thúc bằng phân bón giàu kali...
" Thời gian tới chúng tôi cũng rất mong chính sách của nhà nước sớm hỗ trợ cho bà con nông dân. Song song với đó thì cũng phải tìm những giải pháp lâu dài, bền vững, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Chúng tôi cũng phải xác định lại trong sản xuất nông nghiệp, khi đưa những cây, con giống mới vào nghiên cứu thì cũng phải tính đến thích ứng với biến đổi khí hậu", ông Thư cho biết.
Có những diện tích chỉ còn là ruộng bùn.
Thống kê trong toàn tỉnh Lào Cai, sau bão số 10, trong lĩnh vực nông nghiệp, toàn tỉnh có hàng nghìn héc ta cây trồng bị thiệt hại, ảnh hưởng. Trong đó có hơn 2.500 ha lúa; hơn 900 ha ngô, rau màu; hơn 660 ha cây hàng năm và 27 ha cây lâm nghiệp. Bên cạnh đó có hơn 9.700 con gia cầm bị chết, hơn 100 ha chăn nuôi thủy sản bị thiệt hại.
Ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết, trước những thiệt hại, mất mát của bà con nông dân, Sở đã và đang triển khai nhiều giải pháp để hướng dẫn, hỗ trợ khôi phục sản xuất và đời sống.
"Ngay sau khi cơn bão đi qua UBND tỉnh cũng đã chỉ đạo ngành nông nghiệp phối hợp, hỗ trợ cùng chính quyền điạ phương các xã rà soát, thống kê toàn bộ những thiệt hại về sản xuất nông, lâm nghiệp. Trên cơ sở đó UBND tỉnh sẽ có những chính sách hỗ trợ để người dân sớm ổn định cuộc sống cũng như hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp...", ông Thái Bình nói.
Dù còn nhiều khó khăn, song với sự vào cuộc của ngành chức năng và chính quyền các địa phương, người dân vùng lũ Lào Cai chắc chắn sẽ khơi lại màu xanh trên những cánh đồng, phát triển sản xuất để sớm khôi phục, ổn định cuộc sống sau thiên tai.
