Sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của người dân cùng sự hỗ trợ của địa phương đang nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo thêm sinh kế và nguồn thu từ lợi thế sẵn có.
Những năm gần đây, cùng với chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp, nhiều hộ dân ở xã Cốc San đã chủ động khai thác diện tích ao, hồ; chuyển một số diện tích ruộng trũng, đất sản xuất kém hiệu quả sang nuôi thủy sản. Từ chỗ chủ yếu nuôi nhỏ lẻ, phục vụ nhu cầu gia đình, người dân chú trọng đầu tư, áp dụng kỹ thuật, lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Toàn xã hiện có khoảng 52 ha mặt nước ao, hồ với 380 hộ tham gia nuôi trồng thủy sản. Đối tượng nuôi khá đa dạng, tập trung vào các loài cá truyền thống, như: chép, trắm cỏ, rô phi, cá tầm...; bên cạnh đó, một số hộ đã phát triển thêm sản xuất cá giống để chủ động nguồn cung cho nhu cầu nuôi trong và ngoài địa bàn.
Gia đình ông Hoàng Xuân Phú ở thôn Luổng Đơ là hộ có nhiều năm gắn bó với nghề nuôi thủy sản ở xã Cốc San. Bắt đầu nuôi cá từ năm 1990, thời gian đầu gia đình chủ yếu nuôi quảng canh, quy mô nhỏ, kỹ thuật dựa nhiều vào kinh nghiệm nên hiệu quả chưa cao. Nhận thấy nhu cầu con giống ngày càng lớn, ông Phú chủ động tìm hiểu, học hỏi và được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cá giống. Từ đó, gia đình chuyển dần từ nuôi nhỏ lẻ sang đầu tư sản xuất bài bản hơn.
Có thêm kiến thức, kinh nghiệm và nguồn vốn tích lũy từ sản xuất, ông Phú tiếp tục cải tạo ao, hoàn thiện các hạng mục phục vụ nuôi, chú trọng quản lý nguồn nước, đàn cá bố mẹ và phòng, chống dịch bệnh. Đến nay, gia đình có 2,9 ha mặt nước nuôi thủy sản; mỗi năm cung ứng ra thị trường khoảng 3 - 5 triệu con cá giống, đồng thời duy trì nuôi cá thương phẩm với sản lượng khoảng 30 - 40 tấn, tạo việc làm thường xuyên cho 8 - 10 lao động địa phương.
Ông Phú chia sẻ: Trước đây gia đình chỉ nuôi nhỏ lẻ. Sau này, thấy nhu cầu thị trường tăng, tôi chủ động tìm hiểu và được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cá giống rồi vừa làm, vừa đầu tư mở rộng. Đến nay, hệ thống ao nuôi cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất, thu nhập cũng ổn định hơn.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng thủy sản của xã Cốc San ước đạt gần 480 tấn. Kết quả này cho thấy hiệu quả khai thác diện tích mặt nước ngày càng được nâng lên, tạo thêm nguồn thu, việc làm và đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp của địa phương.
Cùng với sự chủ động của người dân, chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn chú trọng hỗ trợ phát triển sản xuất. Xã đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân khai thác hợp lý diện tích ao, hồ; phối hợp hướng dẫn kỹ thuật, lựa chọn con giống, chăm sóc, quản lý môi trường và phòng, chống dịch bệnh.
Theo bà Nguyễn Thị Như Quỳnh - Phó Chủ tịch UBND xã Cốc San, với lợi thế về điều kiện tự nhiên và diện tích mặt nước, nuôi trồng thủy sản được địa phương xác định là hướng phát triển kinh tế phù hợp; khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, hỗ trợ người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.
Bên cạnh kết quả đạt được, nghề nuôi trồng thủy sản ở Cốc San vẫn gặp khó khăn về vốn, chi phí sản xuất và thị trường tiêu thụ. Một bộ phận người dân còn hạn chế nguồn lực đầu tư, trong khi giá thức ăn tăng, đầu ra có thời điểm chưa ổn định. Ngoài ra, nguy cơ dịch bệnh cùng tình trạng thiếu nước tại một số khu vực vào mùa khô cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng của thủy sản và hiệu quả sản xuất.
Trước thực tế đó, xã Cốc San định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Đối với những hộ có nhu cầu phát triển sản xuất nhưng còn khó khăn về nguồn lực, địa phương quan tâm tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn phù hợp, nhất là hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn. Việc hỗ trợ được định hướng gắn với đầu tư cải tạo ao nuôi, hoàn thiện điều kiện sản xuất và áp dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Cùng với tổ chức lại sản xuất, liên kết tiêu thụ cũng được địa phương chú trọng. Xã tiếp tục tăng cường kết nối người nuôi với doanh nghiệp, đơn vị thu mua, hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường, từng bước ổn định đầu ra cho sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng để người dân yên tâm đầu tư và duy trì sản xuất lâu dài.
Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị, sở, ngành và doanh nghiệp để tạo mối liên kết bền vững hơn; vừa hỗ trợ người dân nuôi trồng bảo đảm chất lượng, vừa kết nối đầu ra, tiêu thụ sản phẩm; giúp sản xuất ổn định, nâng cao hiệu quả kinh tế và thu nhập cho người dân.
Nghề nuôi trồng thủy sản ở Cốc San đang chuyển biến rõ nét cả về quy mô và phương thức sản xuất. Khai thác hợp lý lợi thế mặt nước, nâng cao chất lượng sản phẩm, chủ động phòng, chống dịch bệnh và tăng cường liên kết tiêu thụ sẽ là nền tảng để địa phương phát triển nghề nuôi thủy sản theo hướng ổn định, bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân.
