Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
"Hơn Nghe” trong vườn của người Tày

"Hơn Nghe” trong vườn của người Tày

“Hơn nghe” - 2.jpeg

Đến các xã ở huyện Văn Bàn có đồng bào Tày sinh sống, đa phần trong vườn nhà được dựng ít nhất 1 "Hơn Nghe", bên trong có bát hương để thờ cúng. Nhiều người vẫn nghĩ rằng đó là bàn thờ thổ công của người Tày, nhưng thực tế đó là bàn thờ cúng bố mẹ của con dâu trong gia đình.

Nói về tục thờ nhà ngoại, cụ Hoàng Văn Khiêm, thôn Bản Pàu, xã Dương Quỳ cho biết: Nhà sàn là nơi ở và thờ cúng tổ tiên bên nhà chồng, nên hồn tổ tiên bên nhà vợ không thể vào nhà sàn được.

“Hơn nghe” - 3.jpeg

"Hơn Nghe" được dựng mô phỏng như một ngôi nhà sàn, nhưng khá đơn giản, với 4 thân tre, mái cọ và vách nhà đan bằng tre, nứa hoặc các tấm gỗ. "Hơn Nghe" cũng được đan mô phỏng cầu thang lên nhà bằng các thanh tre hoặc nứa. Ngôi nhà nhỏ này chỉ đủ diện tích để vừa đặt một mâm cỗ cúng. Nếu cô gái Tày có bố hoặc mẹ mất thì "Hơn Nghe" chỉ có 1 mái, nếu cả bố và mẹ đã mất thì nhà có 2 mái. Tuy đơn sơ, nhưng những “ngôi nhà” này lại mang ý nghĩa rất sâu sắc đối với người Tày. Đặc biệt, đối với các cô gái Tày lấy chồng xa, khi bố mẹ mất đi, việc đặt một bàn thờ ngay gần nhà sẽ khiến mọi người có cảm giác bố mẹ vẫn đang dõi theo, chỉ bảo, phù hộ.

“Hơn nghe” - 4.jpeg

Có những nhà có 2 hoặc 3 "Hơn Nghe" khi gia đình có nhiều con dâu hoặc 2 - 3 đời cùng sinh sống. Mỗi cô dâu được dựng 1 "Hơn Nghe" riêng. Bà Phùng Thị Sanh, ở thôn Tông Hốc, xã Dương Quỳ cho biết: Đó là tục lệ từ nhiều đời. Từ khi bố mẹ mất, tôi cũng dựng nhà nhỏ để mời bố mẹ về nhận lễ thờ cúng. Ngày mẹ chồng tôi còn sống, trong vườn có 2 "Hơn Nghe". Mẹ chồng tôi cũng thờ cúng nhà ngoại của mẹ. Ngày đưa mẹ chồng về với tổ tiên, "Hơn Nghe" của mẹ được lay đổ đi cùng với mẹ”.

Tục thờ cúng nhà ngoại không chỉ lưu giữ những giá trị truyền thống của người Tày, mà còn phản ánh sự tôn trọng, hiếu thảo sâu sắc đối với bố mẹ. Đối với phụ nữ Tày, "Hơn Nghe" vừa là nơi thờ cúng tổ tiên, vừa là nơi lưu giữ những kỷ niệm, tình cảm gắn bó với bố mẹ.

Suốt cả năm, "Hơn Nghe" không được sửa chữa, người nhà ít lui tới với ý nghĩa để bố mẹ nghỉ ngơi. Thông thường, “ngôi nhà” được sửa lại hoặc làm mới vào thời điểm gần tết Nguyên đán hằng năm. Tại đây, người Tày sẽ thực hiện các nghi lễ cúng đơn giản hơn so với mâm cúng chính ở nhà. Người thực hiện nghi thức cúng là con rể hoặc cháu ngoại, con gái ít khi tự cúng bởi đó là thời điểm dễ xúc động, không nói nên lời.

“Hơn nghe” - 5.jpeg

Những thực phẩm cúng thường gồm có 1 con gà, rượu, bánh kẹo hoặc một loại bánh truyền thống như bánh chuối, bánh chưng. Đáng chú ý, người Tày không đặt đồ cúng và thắp hương vào ngày mùng 1 và 15 mà cúng lễ vào ngày Rằm tháng 7 hoặc có gia đình chỉ cúng vào tết Nguyên đán. Riêng vào dịp tết Nguyên đán, mâm cúng có thêm gói mứt Tết và cây mía (tượng trưng cho cây gậy).

Ngày nay, nhiều gia đình người Tày có điều kiện kinh tế đã xây dựng những "Hơn Nghe" khang trang hơn, nhằm che mưa, nắng tốt hơn, thay vì phải tự dựng lại hằng năm.

“Hơn nghe” - 6.jpeg

Những “ngôi nhà” nhỏ trong vườn của người Tày không chỉ lưu giữ nét đẹp văn hóa độc đáo, mà còn thể hiện sự hiếu thảo, tôn kính bố mẹ của con cái; làm phong phú, sâu sắc vốn văn hóa của người Tày Văn Bàn - nơi lưu giữ một phần tinh hoa văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số ở Lào Cai.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Tối 21/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà tổ chức Hội thi văn nghệ quần chúng “Âm vang bản sắc cao nguyên” trong khuôn khổ Festival mùa Đông năm 2026. Hội thi mang đến không gian nghệ thuật đặc sắc, giàu cảm xúc, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ở Bắc Hà.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Một ngày dành riêng cho văn hóa mang theo kỳ vọng về những giá trị sẽ được bồi đắp, giữ gìn trong nhiều thế hệ. Khi ngày 24/11 trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, điều cần suy ngẫm là làm sao để sự trân trọng, gìn giữ và trao truyền văn hóa dân tộc được chuyển hóa thành cách ứng xử, sức sáng tạo, nguồn lực to lớn góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với du khách.

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ hồn” điệu xòe và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống mới.

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Sáng 20/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tổng kết, trao Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư năm 2026. Tại giải năm nay, tỉnh Lào Cai có 2 tác phẩm được vinh danh.

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, với thông điệp “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, các nhà hát, đơn vị nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng loạt tổ chức nhiều chương trình biểu diễn, giới thiệu những tác phẩm sân khấu đặc sắc tới công chúng.

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

fb yt zl tw