Nhiều năm qua, những dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài luôn là “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Không chỉ làm lãng phí nguồn lực đất đai, gia tăng chi phí đầu tư, các dự án “treo” còn ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị, môi trường đầu tư và đời sống của người dân trong vùng dự án. Trước yêu cầu phát triển của giai đoạn mới, tỉnh đang tập trung rà soát, phân loại từng dự án, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng đơn vị để có giải pháp tháo gỡ dứt điểm, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.
Gỡ từng “điểm nghẽn”
Phường Sa Pa hiện còn 8 dự án chậm tiến độ với nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thất lạc hồ sơ pháp lý, điều chỉnh quy hoạch đến khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Trong đó, Dự án Chợ văn hóa - Bến xe trung tâm Sa Pa là một ví dụ điển hình. Được triển khai từ năm 2005 với khoảng 30 ha, sau hơn 20 năm, dự án vẫn chưa thể hoàn thành. Đến năm 2023, hợp đồng thực hiện dự án đã hết hiệu lực nhưng còn khoảng 1,8 ha của 22 hộ dân vẫn chưa được giải phóng mặt bằng do chưa thống nhất phương án bồi thường. Hệ quả là khu đất làm ảnh hưởng đến cảnh quan, quy hoạch và tiến trình phát triển đô thị Sa Pa.
Ông Trần Xuân Bách - Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng phường Sa Pa cho biết: “Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với việc mở rộng không gian đô thị Sa Pa. Việc để công trình kéo dài nhiều năm không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn ảnh hưởng đến diện mạo đô thị. Ban đã hoàn thiện hồ sơ pháp lý, phối hợp với các cơ quan chức năng và mong muốn những vướng mắc còn lại sớm được tháo gỡ để dự án tiếp tục triển khai, góp phần xây dựng Sa Pa ngày càng đồng bộ, hiện đại”.
Không chỉ tại Sa Pa, nhiều dự án trên địa bàn tỉnh cũng đang trong tình trạng tương tự. Có dự án nhiều lần điều chỉnh quy hoạch; có dự án thay đổi chủ đầu tư; có công trình chịu tác động của biến động thị trường, dịch bệnh hoặc sự thay đổi của các quy định pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng. Mỗi năm chậm tiến độ đồng nghĩa với việc chi phí đầu tư tiếp tục gia tăng, nguồn lực đất đai tiếp tục bị lãng phí và cơ hội phát triển tiếp tục bị bỏ lỡ.
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, không ít dự án kéo dài xuất phát từ sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị; việc giải quyết các vướng mắc ở cơ sở có thời điểm chưa quyết liệt. Chính vì vậy, thay vì xử lý theo cách làm chung, các địa phương đang tập trung phân loại từng dự án theo từng nhóm nguyên nhân để có giải pháp phù hợp. Đối với những dự án vướng mắc về giải phóng mặt bằng, chính quyền tăng cường đối thoại với người dân để tạo sự đồng thuận. Những dự án có dấu hiệu vi phạm hoặc tồn tại về pháp lý được thanh tra, rà soát toàn diện nhằm xác định rõ trách nhiệm và hướng xử lý. Với các dự án không còn khả năng triển khai, tỉnh xem xét điều chỉnh hoặc thu hồi để tránh tiếp tục lãng phí tài nguyên.
Ông Nguyễn Xuân Nhẫn - Chủ tịch UBND phường Cam Đường cho biết: “Chúng tôi thành lập tổ công tác đối với từng dự án, trực tiếp xuống cơ sở đối thoại với người dân, rà soát từng hồ sơ, từng nội dung còn vướng mắc để tháo gỡ ngay từ đầu. Những nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo cấp trên xem xét giải quyết theo quy định, bảo đảm đẩy nhanh tiến độ thực hiện”.
Cách làm này đang từng bước tạo chuyển biến tích cực. Điều quan trọng hơn là các địa phương đã chuyển từ tư duy xử lý bị động sang chủ động nhận diện vấn đề, xác định rõ trách nhiệm, đồng thời phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị trong tháo gỡ khó khăn cho từng dự án.
Khơi thông nguồn lực phát triển
Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 29, ngày 26/4/2026 về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý khó khăn đối với các dự án tồn đọng đã tạo thêm cơ sở pháp lý để các địa phương tháo gỡ những vướng mắc kéo dài qua nhiều thời kỳ. Trên cơ sở đó, tỉnh đã thành lập các tổ công tác chuyên trách, rà soát, phân loại từng dự án theo nguyên nhân để áp dụng giải pháp phù hợp. Đến nay, tỉnh đã giải quyết 72 trong tổng số 84 dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài. Đây là kết quả cho thấy quyết tâm lớn của tỉnh trong khơi thông nguồn lực đầu tư, tạo môi trường thuận lợi để thu hút doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Phát biểu tại Kỳ họp thứ 3, HĐND tỉnh khóa XVII nhiệm kỳ 2026 - 2031, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: “Các dự án tồn đọng kéo dài qua nhiều giai đoạn, chịu sự điều chỉnh của nhiều cơ chế, chính sách khác nhau nên việc xử lý rất phức tạp. Tỉnh đã giao Thanh tra tỉnh tiến hành thanh tra, đồng thời chỉ đạo các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ để giải quyết dứt điểm từng dự án trước ngày 31/12, bảo đảm đúng quy định của pháp luật và đúng chỉ đạo của Trung ương”.
Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ nhằm xử lý những tồn tại của quá khứ mà còn mở ra dư địa phát triển cho tương lai. Khi các dự án được khơi thông, hàng nghìn tỷ đồng vốn đầu tư sẽ được đưa vào lưu thông, quỹ đất được khai thác hiệu quả hơn, hạ tầng đô thị được hoàn thiện, môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng để Lào Cai thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% ngay trong năm đầu nhiệm kỳ, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.
