Bán online, không xuất hóa đơn, doanh thu để ngoài sổ sách nhằm trốn thuế
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia thuế, cho rằng điểm chung trong các vụ án Bùi Xuân Huấn (biệt danh Huấn Hoa hồng), Nguyễn Thị Thu Hường hay Lê Văn Phú (Phú Lê) bị khởi tố là do không xuất đầy đủ hóa đơn giá trị gia tăng. Doanh thu không hạch toán đầy đủ vào sổ sách kế toán theo quy định, nhằm trốn thuế.
Trong vụ Phú Lê, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội xác định từ năm 2021 đến 2025, Công ty TNHH dịch vụ thương mại xuất nhập khẩu Thiên Phú của vợ chồng Phú Lê nhập hàng rồi bán ra thị trường nhưng không lập hóa đơn, kê khai thuế đầy đủ.
Hàng hóa đã bán nhưng trên sổ sách vẫn được ghi nhận là hàng tồn kho, tạo khoảng cách giữa lượng hàng thực tế đã bán và doanh thu được ghi nhận.
Với Huấn Hoa Hồng, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an bước đầu xác định vợ chồng Huấn kinh doanh nước hoa với tổng doanh thu hơn 300 tỉ đồng nhưng không xuất đầy đủ hóa đơn giá trị gia tăng, để doanh thu ngoài sổ sách kế toán. Vụ án vừa được khởi tố và đang điều tra.
Vụ Nguyễn Thị Thu Hường đã được xét xử. Theo hồ sơ vụ án, Hường kinh doanh hàng hiệu đã qua sử dụng như túi xách, đồng hồ, kim cương, quần áo và phụ kiện của các thương hiệu nổi tiếng.
Cơ quan tố tụng xác định từ năm 2020 đến khi bị phát hiện vào tháng 6-2025, Hường bán hàng hoàn toàn qua Facebook nhưng không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế và cũng không kê khai doanh thu.
Doanh thu được xác định gần 835 tỉ đồng với số tiền thuế trốn là 12,5 tỉ đồng.
Theo ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, một cách thức để che giấu doanh thu của một số doanh nghiệp là thực hiện hai sổ.
Theo đó, một sổ nội bộ để lưu trữ nội bộ tại doanh nghiệp, ghi nhận đầy đủ nghiệp vụ doanh thu và chi phí thực tế xảy ra của hoạt động kinh doanh.
Sổ còn lại để báo cáo với cơ quan thuế, không phản ánh đầy đủ hoạt động kinh doanh, có doanh thu và lợi nhuận thấp hơn sổ nội bộ.
Dòng tiền đi qua tài khoản cá nhân
Để giấu doanh thu, theo ông Tú, cách mà Thu Hường, Phú Lê... làm là chuyển tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản doanh nghiệp. Họ thành lập hệ sinh thái gồm nhiều doanh nghiệp do người thân đứng tên để chuyển tiền lòng vòng qua tài khoản cá nhân, hộ kinh doanh.
Như trong vụ Phú Lê, theo Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội, hoạt động kinh doanh được tổ chức qua nhiều pháp nhân, gồm Công ty Thiên Phú, Công ty Thanh Quang Đăng và Công ty Thiên Phú Group.
Lã Thúy Kiều - vợ Phú Lê - nhiều lần thay đổi người đứng tên đại diện pháp luật các công ty, song hoạt động vẫn do Kiều và Phú trực tiếp chỉ đạo, điều hành.
Sau khi nhận tiền qua các tài khoản cá nhân, Kiều còn khai báo và nộp thuế dưới danh nghĩa hộ kinh doanh Lã Thúy Kiều.
Ngoài các tài khoản của công ty, vợ chồng Phú Lê đã sử dụng 10 tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền từ hoạt động kinh doanh, với tổng số tiền hơn 107 tỉ đồng mà không được hạch toán đầy đủ vào sổ sách công ty.
Với Nguyễn Thị Thu Hường, theo hồ sơ vụ án, Hường chuyển khoản thông qua tài khoản ngân hàng cá nhân và tài khoản đứng tên chồng.
Ông Lê Văn Tuấn cho rằng tình trạng này thường xảy ra khi doanh nghiệp bán hàng cho người tiêu dùng cá nhân thường không có nhu cầu lấy hóa đơn.
Thay vì nhận tiền vào doanh nghiệp, người bán yêu cầu khách chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nếu khoản tiền bán hàng này không hoàn trả về doanh nghiệp để ghi nhận doanh thu và xuất hóa đơn, dòng tiền sẽ nằm ngoài hệ thống sổ sách của doanh nghiệp.
Theo ông Tú, khi hoạt động kinh doanh được phân tách qua nhiều pháp nhân, tài khoản và hộ kinh doanh, việc xác định doanh thu phải đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào sổ sách của một doanh nghiệp.
Một thủ đoạn khác được cơ quan điều tra làm rõ trong vụ Phú Lê là lập hóa đơn khống.
Kiều bị cáo buộc chỉ đạo kế toán, nhân viên lập nhiều hóa đơn bán hàng khống để đối phó việc kiểm tra của cơ quan thuế.
Theo ông Tú, các mắt xích từ bán online, không xuất hóa đơn, để doanh thu ngoài sổ sách, tách dòng tiền qua tài khoản cá nhân đến lập hóa đơn khống có thể tạo thành một chuỗi, khiến việc xác định doanh thu thực tế phức tạp hơn, để trốn thuế. Hành vi của các đối tượng này không những làm thất thu ngân sách mà còn ảnh hưởng xấu đến môi trường kinh doanh.
Không còn dễ giấu doanh thu online
Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), ngành thuế đang từng bước triển khai quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin với ngân hàng, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển và các đơn vị liên quan.
Bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) -cho biết theo Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ 1-7, người bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử phải được xác thực, định danh.
Thông tin định danh được thống nhất với mã số thuế và số căn cước công dân. Người bán cũng phải sử dụng tài khoản thanh toán chính chủ của cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp để thực hiện giao dịch.
Dữ liệu người bán, người mua, giao dịch, thanh toán, logistics và hàng hóa được yêu cầu lưu trữ theo quy định, đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ với các cơ quan quản lý nhà nước.
"Dữ liệu là nền tảng quan trọng để giám sát thị trường, phát hiện vi phạm và xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch", bà Oanh nhấn mạnh.
