Không chỉ tại điểm du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng mang tầm quốc tế như Sa Pa, du lịch đang phát triển mạnh mẽ tại nhiều địa phương của tỉnh như Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Bắc Hà, Lục Yên, Si Ma Cai, Y Tý… góp phần làm thay đổi diện mạo nhiều vùng đất.
Trước đây, Mù Cang Chải thường gắn với hình ảnh khó khăn, lạc hậu. Tuy nhiên, hiện nay địa phương này đã được du khách trong và ngoài nước biết đến với ruộng bậc thang kỳ vĩ cùng bản sắc văn hóa vùng cao đặc sắc.
Ông Giàng A Tạng - Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải, cho biết: Ruộng bậc thang, các điểm du lịch trải nghiệm và văn hóa cộng đồng của Mù Cang Chải đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Toàn xã hiện có gần 100 cơ sở lưu trú và homestay, tạo sinh kế cho nhiều người dân.
Tương tự, Bắc Hà - vùng đất nổi tiếng với chợ phiên và các bản làng của người Mông, Dao, Tày… cũng đang chuyển mình mạnh mẽ. Nhiều thôn, bản trước đây còn khó khăn nay đã trở thành điểm đến hấp dẫn.
Ông Nguyễn Duy Hòa - Bí thư Đảng ủy xã Bắc Hà, khẳng định: “Du lịch góp phần quan trọng thay đổi diện mạo địa phương, tạo động lực để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới".
Nhận thức rõ vai trò của du lịch đối với phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, đề án chuyên đề phát triển du lịch, đồng thời triển khai các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư. Nhờ đó, nhiều nhà đầu tư chiến lược đã tham gia phát triển du lịch, góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực cho lĩnh vực này.
Hạ tầng, đặc biệt là giao thông và môi trường du lịch, được quan tâm đầu tư nâng cấp. Nhiều dự án quy mô lớn, có tính dẫn dắt đang góp phần thay đổi diện mạo du lịch Lào Cai, phát huy lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa đa dạng.
Giai đoạn 2021 - 2025, tốc độ tăng trưởng du lịch bình quân của tỉnh đạt 21%/năm. Toàn tỉnh có khoảng 35.000 lao động tham gia lĩnh vực du lịch, trong đó 14.500 lao động trực tiếp. Năm 2025, Lào Cai đón hơn 10 triệu lượt khách, tổng thu đạt 46.000 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2020.
Toàn tỉnh hiện có 2.138 cơ sở lưu trú, dẫn đầu cả nước về phát triển hiệu quả mô hình du lịch cộng đồng, với khoảng 740 homestay phân bố tại nhiều địa bàn có tiềm năng và bản sắc văn hóa đặc trưng, như: Tả Van, Y Tý, Mường Hum, Bắc Hà, Bản Liền, Trạm Tấu, Mù Cang Chải…
Mô hình du lịch cộng đồng không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân, gắn phát triển du lịch với bảo tồn văn hóa và xây dựng nông thôn mới.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển du lịch của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế. Công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng còn chậm và thiếu đồng bộ; hoạt động du lịch vẫn tập trung chủ yếu ở Sa Pa, chưa khai thác hết tiềm năng của các địa bàn khác.
Sản phẩm và dịch vụ du lịch chưa thực sự đặc sắc, thiếu tính khác biệt; kinh tế ban đêm chưa được phát huy. Việc ứng dụng công nghệ số và hoạt động quảng bá còn manh mún, thiếu chiến lược dài hạn để định vị thương hiệu. Nguồn nhân lực du lịch còn thiếu về số lượng và hạn chế về chất lượng, đặc biệt là ngoại ngữ và kỹ năng phục vụ.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Đề án Phát triển du lịch tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030, tiếp tục xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn.
Theo đó, mục tiêu là xây dựng Lào Cai trở thành trung tâm du lịch bốn mùa của cả nước, hướng tới tầm quốc tế với các sản phẩm du lịch đặc sắc gắn với cảnh quan thiên nhiên, khí hậu và bản sắc văn hóa các dân tộc, gắn với hình ảnh chủ đạo “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”.
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đón trên 15 triệu lượt khách, trong đó 3,5 triệu khách quốc tế; doanh thu du lịch đạt 70.000 tỷ đồng; đóng góp trực tiếp từ 17% đến 20% trong GRDP của tỉnh.
Ngành du lịch cũng đặt mục tiêu tạo việc làm cho 80.000 lao động, trong đó 36.000 việc làm trực tiếp; đảm bảo tỷ lệ lao động nữ và người dân tộc thiểu số lần lượt đạt 30% và 35%.
Để đạt mục tiêu này, tỉnh xác định nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, nâng cao nhận thức của cộng đồng về kinh tế du lịch, khuyến khích doanh nghiệp và người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch.
Cùng với đó là xây dựng quy hoạch tổng thể gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn phát triển du lịch với các vùng sản xuất hàng hóa và sản phẩm đặc trưng của từng địa phương.
Ông Đặng Duy Hiển - Bí thư Đảng ủy xã Văn Chấn, cho rằng: Cần quy hoạch phát triển các vùng du lịch sinh thái, nông nghiệp hữu cơ có tính liên kết vùng; gắn sản xuất sạch với trải nghiệm du lịch, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, tỉnh cần tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư, đặc biệt thông qua hợp tác công - tư (PPP), nhằm tạo đột phá về hạ tầng giao thông, hạ tầng số, cơ sở lưu trú và các dịch vụ thiết yếu.
Chị Nguyễn Thị Lan, một du khách chia sẻ: Lào Cai có nhiều điểm đến hấp dẫn, tuy nhiên giao thông đến một số khu vực vẫn còn khó khăn. Vì vậy, không ít du khách dù muốn đến trải nghiệm nhưng vẫn e ngại do phải di chuyển đường đồi núi, dễ say xe.
Việc chuẩn hóa cơ sở lưu trú, đào tạo kỹ năng phục vụ chuyên nghiệp và phát triển nguồn nhân lực có ngoại ngữ, am hiểu văn hóa - lịch sử theo các tiêu chuẩn quốc tế, ASEAN và du lịch xanh VITA cũng là những yếu tố quan trọng để thu hút du khách.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi để thu hút nhà đầu tư; phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù như du lịch cộng đồng, sinh thái, nghỉ dưỡng và mạo hiểm, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.
Hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch và liên kết với các tỉnh, thành phố trong khu vực, cũng như mở rộng hợp tác quốc tế qua cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu, được xác định là yếu tố quan trọng. Trong đó, chuyển đổi số, truyền thông số và hợp tác với các hãng lữ hành quốc tế sẽ góp phần xây dựng thương hiệu “Du lịch Lào Cai - điểm đến xanh”.
Du lịch không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm mà còn góp phần bảo tồn văn hóa và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên. Với tiềm năng phong phú, bản sắc văn hóa độc đáo cùng quyết tâm của chính quyền và cộng đồng, du lịch Lào Cai đang đứng trước cơ hội bứt phá, vươn lên trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế.
