Trải qua gần hai thập kỷ từ khi có Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), đội ngũ doanh nhân đã không ngừng trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt trong phát triển kinh tế, mở rộng hội nhập và khẳng định vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Không chỉ dẫn dắt doanh nghiệp vượt sóng gió, doanh nhân Việt còn mang trên vai sứ mệnh kiến tạo niềm tin, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và lan tỏa tinh thần phụng sự xã hội.
Doanh nghiệp Việt: Từ nền tảng nội lực đến đầu tàu hội nhập
Việt Nam hiện là ngôi nhà chung của hàng trăm nghìn doanh nghiệp đang hoạt động. Trong số đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tỷ lệ áp đảo, đóng góp đáng kể vào việc tạo ra công ăn việc làm, hình thành và phát triển các chuỗi sản xuất - phân phối tại địa phương. Những năm gần đây, chúng ta đã chứng kiến nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp chuyển mình mạnh mẽ, chủ động số hóa quy trình bán hàng, tích cực tiếp cận các nguồn vốn mới và không ngừng mở rộng cánh cửa xuất khẩu ra thế giới.
Doanh nghiệp Việt Nam đang khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế khi đóng góp hơn 60% GDP và tạo hàng chục triệu việc làm. Dù bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn duy trì sản xuất, tìm kiếm thị trường mới. Ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nhấn mạnh: "Điều quý nhất ở doanh nghiệp Việt là sức sống nội tại. Dù ở quy mô nào, họ cũng đang học cách thích ứng nhanh và đi lên bằng nội lực".
Chia sẻ đầy xúc động, ông Nam nhấn mạnh, hướng tới Ngày Doanh nhân Việt Nam, câu chuyện về cộng đồng doanh nghiệp Việt một năm qua không chỉ gói gọn trong những con số lợi nhuận hay hợp đồng được ký kết. Đó là một hành trình nhiều biến động nhưng cũng không thiếu cơ hội, nơi mỗi doanh nhân, mỗi doanh nghiệp phải kiên trì đổi mới, chấp nhận chịu trách nhiệm xã hội và không ngừng tìm kiếm những lợi thế bền vững để đưa thương hiệu Việt tăng sức cạnh tranh toàn cầu.
Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng là một áp lực cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi cao về năng lực quản trị, sự minh bạch trong hoạt động và khả năng tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng nghiêm ngặt. Vấn đề then chốt lúc này không còn chỉ là quy mô của doanh nghiệp, mà là năng lực thích nghi - khả năng nhanh chóng số hóa, kiểm soát hiệu quả rủi ro trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và đặc biệt là xây dựng một thương hiệu bền vững, có giá trị.
"Chủ trương cải cách thủ tục hành chính, nâng cao khả năng tiếp cận vốn và thúc đẩy phát triển hạ tầng số của Chính phủ đã tạo ra một không gian rộng lớn hơn cho doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của những chính sách này vẫn phụ thuộc rất nhiều vào chiến lược linh hoạt và năng lực tổ chức nội tại của từng doanh nghiệp", ông Nam nói thêm.
Doanh nhân: Dám thay đổi, dám chịu trách nhiệm xã hội
Trong bối cảnh hiện nay, vai trò của doanh nhân đã vượt xa khỏi vị trí của một người điều hành đơn thuần. Họ còn là người dẫn dắt văn hóa doanh nghiệp, truyền cảm hứng sáng tạo và thể hiện mạnh mẽ trách nhiệm xã hội. Nhiều chủ doanh nghiệp đã mạnh dạn đổi mới mô hình sản xuất, ứng dụng các mô hình sản xuất xanh, giảm thiểu tiêu thụ năng lượng và chuyển hướng sang xây dựng chuỗi cung ứng bền vững để đáp ứng kịp thời xu hướng tiêu dùng hiện đại của thế giới.
Từ đổi mới quản trị đến trách nhiệm xã hội, doanh nhân Việt đang giữ vai trò kép: vừa là động lực tăng trưởng, vừa kiến tạo sự thay đổi. Bài học quan trọng là củng cố sức mạnh nội tại và mở rộng tầm nhìn chiến lược, để song hành cùng xu thế kinh tế số và kinh tế xanh. Đây chính là con đường đưa thương hiệu Việt vươn xa và đóng góp vào khát vọng Việt Nam hùng cường.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nhân không chỉ chú trọng lợi nhuận mà còn tiên phong thực hành nghĩa vụ cộng đồng, bảo vệ môi trường, gắn phát triển doanh nghiệp với phát triển bền vững. "Không ít doanh nhân trẻ theo đuổi chiến lược "kép": vừa phát triển kinh doanh, vừa bảo vệ môi trường và đồng hành cùng cộng đồng", ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (Hanoisme) khẳng định.
Chia sẻ cụ thể về câu chuyện này, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) - ông Trương Văn Cẩm cho biết, một số doanh nghiệp dệt may đã đầu tư công nghệ tái chế nước thải và nguyên liệu xanh để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các thị trường EU, Mỹ. Bên cạnh đó, trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều doanh nhân đã chuyển sang canh tác hữu cơ, áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử để nâng cao uy tín và gia tăng giá trị xuất khẩu…
Theo đại diện Hanoisme, vai trò kết nối của các hiệp hội là vô cùng quan trọng. Khi các hiệp hội đồng hành chặt chẽ với chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, sẽ hình thành một mạng lưới hỗ trợ mạnh mẽ, giúp doanh nghiệp nâng cao chuẩn mực sản xuất, tiếp cận thị trường tiềm năng và vượt qua những thách thức cạnh tranh. Đây cũng là nền tảng để hình thành "hệ sinh thái doanh nhân" - nơi từng cá nhân không chỉ nỗ lực cho sự thành công của riêng mình, mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế và cộng đồng xã hội.
Cần đòn bẩy chính sách và năng lực hội nhập
Theo các chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối nhỏ và vừa, đang đứng trước nhiều thách thức như tiếp cận vốn tín dụng khó khăn, thiếu hụt nhân lực số, chi phí tiêu chuẩn hóa cao và áp lực tuân thủ các quy định quốc tế ngày càng khắt khe. Những rào cản này khiến không ít doanh nghiệp dù có tiềm năng nhưng chưa thể vươn xa. Để tháo gỡ, cần những chính sách thực chất thay vì "chung chung", TS. Tô Hoài Nam nhấn mạnh: "Chính sách phải thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế, để không chỉ tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn tạo động lực phát triển dài hạn". Ông kiến nghị Nhà nước triển khai các gói tín dụng đặc thù, chương trình hỗ trợ chuyển đổi số bài bản và nền tảng hạ tầng số chia sẻ để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ.
Bài học quan trọng nhất là phải củng cố nền tảng nội lực, đồng thời mở rộng tầm nhìn chiến lược để bắt kịp xu thế phát triển mới của thế giới. Như chia sẻ của nhiều nhà nghiên cứu kinh tế, "thời kỳ tới là thời kỳ doanh nhân Việt vừa phải giữ vững bản lĩnh dân tộc, vừa phải hội nhập sâu với kinh tế số, kinh tế xanh". Đây chính là con đường để doanh nghiệp Việt tạo dựng giá trị lâu dài, bền vững, góp phần hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường.
Từ góc nhìn thực tiễn, ông Thân Đức Việt - Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết: "Chúng tôi đang chuyển mạnh sang mô hình sản xuất xanh và quy trình cung ứng thân thiện môi trường, nhưng chi phí đầu tư rất lớn. Doanh nghiệp mong Nhà nước có chính sách tín dụng gắn với hợp đồng xuất khẩu, thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp, để tận dụng kịp thời cơ hội từ các thị trường quốc tế". Cùng quan điểm, một số doanh nghiệp thủy sản cũng đề xuất ngân hàng cần linh hoạt hơn trong việc xét duyệt vốn, bởi nếu tín dụng gắn trực tiếp với đơn hàng, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn và giảm chi phí tài chính.
Ở góc độ ngành, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch VITAS nhấn mạnh, doanh nghiệp đang cần nhiều hơn sự đồng hành từ hiệp hội và cơ quan quản lý: "Các hiệp hội không chỉ truyền tải kiến nghị, mà trực tiếp hỗ trợ đào tạo, kết nối thị trường, giúp doanh nghiệp nhỏ nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu".
Song song với vốn và thị trường, câu chuyện thương hiệu ngày càng trở thành bệ phóng. TS. Mạc Quốc Anh cho rằng: "Thương hiệu không chỉ là logo, mà là câu chuyện về chất lượng và trách nhiệm. Chúng ta phải kể câu chuyện đó một cách chuyên nghiệp hơn trên trường quốc tế". Đây cũng chính là nền tảng để hàng Việt khẳng định vị thế, song hành cùng xu thế phát triển bền vững.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, chính sách chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi đi cùng bản lĩnh đổi mới và khát vọng vươn lên của doanh nghiệp. Đòn bẩy từ Nhà nước và nỗ lực nội tại từ cộng đồng doanh nghiệp, nếu được kết nối hài hòa, sẽ trở thành động lực kép giúp kinh tế Việt Nam kiến tạo tương lai trên nền tảng hội nhập toàn cầu./.
