Đề xuất giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nhận được nhiều sự quan tâm của những người cao tuổi không có lương hưu. Ảnh: Hương Nha
Nghỉ lễ vẫn nhọc nhằn mưu sinh
Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2.9, khi nhiều người trở về quê, đi du lịch hoặc dành thời gian nghỉ ngơi cùng gia đình, tại khu vực chợ Đồng Xuân (TP Hà Nội), ông Vũ Hải, quê Ninh Bình, vẫn đều đặn đẩy xe bán bò bía, kẹo bông gòn để mưu sinh.
Đã hơn 10 năm gắn bó với công việc này, ông Hải cho biết những ngày lễ là thời điểm lượng người đổ về khu vực trung tâm Hà Nội tăng lên, nhưng ông vẫn phải tranh thủ bán hàng để có thêm thu nhập.
Trước đây, ông từng làm nhiều công việc lao động phổ thông như phụ hồ, bốc vác. Tuy nhiên, do sức khỏe yếu, ông không còn đủ sức theo những công việc nặng nhọc nên chuyển sang bán hàng rong.
Hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội là mong muốn của ông Hải và nhiều lao động không có lương hưu khác. Ảnh: Hoàng Linh
Mỗi buổi tối, từ khoảng 18h đến nửa đêm, ông đạp xe quanh khu vực chợ để bán hàng. Trung bình mỗi buổi, doanh thu đạt khoảng 200.000 - 250.000 đồng. Sau khi trừ chi phí nguyên liệu, số tiền còn lại không nhiều.
Thu nhập bấp bênh khiến ông phải tính toán từng khoản chi tiêu trong gia đình. Vợ ông làm công nhân ở quê, trong khi con trai đang học đại học năm thứ 3 tại Hà Nội nên các khoản sinh hoạt, học tập vẫn cần được duy trì.
Với những lao động lớn tuổi không có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định, việc tiếp tục làm việc trong những ngày nghỉ lễ không chỉ để kiếm thêm mà còn là cách duy trì cuộc sống thường ngày.
Tạo cú hích ban đầu cho “nền kinh tế bạc”
Trong bối cảnh đó, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu phương án hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 tuổi.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng việc mở rộng diện hưởng trợ cấp cần được thực hiện từng bước, ưu tiên những người không có lương hưu và không có nguồn thu nhập ổn định.
Theo ông, mục tiêu lâu dài là không để ai bị bỏ lại phía sau, nhưng chính sách vẫn phải phù hợp với khả năng ngân sách và có lộ trình rõ ràng.
Sau mỗi giai đoạn triển khai, cần đánh giá dựa trên dữ liệu thực tế để tiếp tục điều chỉnh chính sách, giảm chênh lệch và bảo đảm công bằng xã hội.
Trong 5-10 năm tới, số người cao tuổi tiếp tục tăng. Vì vậy, theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, việc chuẩn bị nguồn lực cho hệ thống an sinh cần được thực hiện ngay từ bây giờ.
Khi Việt Nam bước vào cơ cấu dân số già, các quỹ bảo hiểm xã hội, hưu trí, trợ cấp xã hội và các nguồn lực phúc lợi cần được chuẩn bị đủ mạnh.
"Muốn có nguồn lực cho an sinh, nền kinh tế phải tiếp tục phát triển, tạo nguồn thu bền vững cho các chính sách xã hội" - ông nói.
Theo chuyên gia, cần xây dựng các kịch bản dân số trong 10-20 năm tới, tính toán số lượng người cao tuổi, tuổi thọ và đặc biệt là số năm sống khỏe.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhận định việc hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi có thể tạo cú hích ban đầu cho “nền kinh tế bạc”.
Theo ông, người cao tuổi không chỉ là nhóm cần được chăm lo mà còn có thể trở thành nguồn lực và động lực phát triển kinh tế nếu được tạo điều kiện phù hợp.
Nhiều người ở độ tuổi 60-70 vẫn có khả năng tiếp tục làm việc. Trong nền kinh tế số, một số công việc không đòi hỏi tốc độ quá cao mà cần sự cẩn thận, chính xác và kinh nghiệm - những lợi thế của người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, nhu cầu của người cao tuổi về chăm sóc sức khỏe, thiết bị hỗ trợ, dịch vụ chăm sóc, du lịch, nhà ở, công nghệ và các sản phẩm tài chính phù hợp cũng ngày càng lớn.
“Nếu Nhà nước có chính sách hỗ trợ đúng, doanh nghiệp sẽ nhìn thấy thị trường và mạnh dạn đầu tư” - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhận định.
