Trời vừa sáng, khi những tia nắng đầu ngày còn lấp ló sau những tán cây xào xạc gió, tuyến đường trục chính của tổ liên gia Phó Thái đã rộn rã tiếng nói cười. Tranh thủ ngày cuối tuần, phụ nữ trong tổ lại cùng nhau ra chăm sóc đường hoa. Người cắt tỉa, người vun gốc, người nhổ những đám cỏ dại mọc xen giữa các luống hoa; công việc chẳng có gì nặng nhọc nhưng thường kéo dài hơn dự định. Bởi vừa làm, họ vừa trò chuyện, từ chuyện mùa màng đến chuyện gia đình, chuyện xóm làng.
Những buổi lao động đã trở nên quen thuộc với người dân Phó Thái. Mỗi khi tổ trưởng thông báo có việc chung, các gia đình lại sắp xếp công việc riêng để tham gia. Người bận việc đồng áng tranh thủ lúc rảnh, người có việc gia đình cố gắng bố trí thời gian, bởi ai cũng hiểu rằng một đoạn đường sạch hơn, một luống hoa đẹp hơn hay một việc chung được hoàn thành đều cần sự góp sức của nhiều người. Ngắm rặng mẫu đơn đang trổ bông đỏ rực, bà Nguyễn Thị Thanh chia sẻ: “Những việc này không bao giờ tôi bỏ trễ. Công việc nhà nông thì quanh năm suốt tháng, còn việc làng thì chỉ tranh thủ một buổi thôi, phải bố trí cho kịp thời. Cảnh xóm làng sạch đẹp, tôi cũng thấy khỏe và vui”.
Chưa bao giờ vắng mặt trong những buổi lao động vệ sinh, bà Lê Thị Dung, đảng viên của tổ liên gia Phó Thái cũng cho rằng, điều giữ chân mọi người với những hoạt động chung không chỉ là trách nhiệm mà còn là không khí gần gũi, thoải mái. “Vào tổ tự quản, tinh thần rất thoải mái, đoàn kết. Chỉ cần thông báo là ai cũng nhiệt tình tham gia. Mình là đảng viên mình càng phải nhiệt tình hơn nữa”.
Tiếng cười rộn vang xóm nhỏ, giữa sắc hoa và những bàn tay đang cần mẫn vun trồng.
Tổ liên gia Phó Thái hiện có 22 thành viên, đều là các hộ Công giáo. Tinh thần cùng nhau lo việc chung nơi đây đã hình thành từ trước khi tổ liên gia được thành lập. Chị Đỗ Thị Tám - Tổ trưởng Tổ liên gia Phó Thái cho biết: "Khoảng 10 năm trước, khi đường điện chiếu sáng trong khu dân cư còn thiếu, các hộ dân đã bàn bạc, thống nhất đóng góp để làm đường điện. Mỗi gia đình khi ấy góp cả triệu đồng, không phải khoản tiền nhỏ, nhưng không có một ý kiến nào phản đối. Đường điện cũng nhanh chóng được hoàn thành".
Đến nay, tuyến điện chiếu sáng đã kéo dài hơn 400 m, chạy dọc khu dân cư. Có điện, buổi tối đường làng sáng hơn, người dân đi lại thuận tiện, những gia đình có con nhỏ, người già cũng yên tâm hơn; những buổi tối mùa hè, người dân có thể ngồi trước cửa nhà, trẻ con vui chơi trên tuyến đường sáng đèn thay vì trước đây phải thu mình trong nhà khi trời tối.
“Từ khi người dân cùng nhau đóng góp làm điện chiếu sáng, buổi tối đường làng sáng hơn, đi lại cũng thuận tiện, mọi người có điều kiện gặp gỡ, trò chuyện với nhau nhiều hơn. Nhìn thì chỉ là mấy bóng điện dọc đường, nhưng với người dân chúng tôi, nó làm cuộc sống thay đổi khá nhiều”, chị Tám chia sẻ thêm.
Theo chị Tám, cũng từ những việc như thế mà người dân trong tổ hiểu nhau hơn. Từ đường điện, những phần việc khác tiếp tục được triển khai. Người dân cùng giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan, trồng hoa ven đường; khi có gia đình gặp khó khăn, các hộ còn lại sẵn sàng hỗ trợ. Những việc liên quan trực tiếp đến đời sống của khu dân cư cũng được đưa ra trao đổi, thống nhất trước khi thực hiện.
Ngay như việc trồng hoa, ban đầu cũng chỉ xuất phát từ mong muốn làm cho đường làng đẹp hơn, rồi từ một đoạn đường, người dân làm thêm đoạn khác, đến nay toàn tổ đã có tới hơn 600 m đường hoa. Các thành viên trong tổ đều tích cực tham gia các đoàn thể nên phong trào rất sôi nổi. Quan trọng nhất là người dân rất đoàn kết.
Điều đáng nói là những người dân Phó Thái không coi những phần việc đã hoàn thành là kết thúc. Khi cảnh quan đã đẹp hơn, đường điện đã có, đời sống từng bước ổn định, câu chuyện lại được đặt ra là làm gì tiếp theo để tổ liên gia hoạt động thiết thực hơn, để những cách làm của Phó Thái có thể được chia sẻ với những khu dân cư khác.
“Chúng tôi mong muốn sẽ được tư vấn xem mình làm thêm gì nữa để nâng cao chất lượng mô hình tự quản, từ đó, có thể lan tỏa ra các thôn khác”, chị Tám chia sẻ.
Có lẽ chính từ suy nghĩ ấy mà những việc làm ở Phó Thái không bị bó hẹp trong một phong trào nhất thời. Người dân đã quen với việc tự bàn bạc, tự đóng góp và cùng chịu trách nhiệm đối với những công việc liên quan đến cộng đồng, nên khi một việc hoàn thành, họ lại nghĩ đến việc khác có thể làm được bằng chính sức của mình.
Trước tháng 7/2026, xã Thác Bà duy trì hơn 160 tổ liên gia tại 52 thôn. Sau khi sắp xếp lại còn 27 thôn, quy mô dân cư thay đổi, đặt ra yêu cầu cần tiếp tục củng cố, phát huy những mô hình đã được hình thành, để những mối liên kết trong cộng đồng không bị gián đoạn. Phó Thái là một trong những mô hình được lựa chọn để tiếp tục phát triển và lan tỏa.
Điều được đánh giá cao ở Phó Thái là người dân đã biến tinh thần đoàn kết thành những việc làm rất cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Đây là một khu xóm độc lập, 100% bà con là giáo dân, nhưng trong mọi công việc chung, người dân đều đồng thuận, cùng nhau bàn bạc và chủ động góp công, góp sức. Từ hiến đất mở đường, làm đường điện, xây dựng cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường đến giúp nhau thoát nghèo, xóa nhà tạm, phát triển kinh tế, việc gì cần sự chung tay của cộng đồng là người dân đều nhiệt tình hưởng ứng.
Ông Bùi Xuân Quý - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thác Bà chia sẻ: "Chính sự tự giác, đồng lòng và cách làm thiết thực đã tạo nên sức sống cho mô hình, vì vậy chúng tôi lựa chọn Phó Thái là mô hình "Dân vận khéo" cấp tỉnh để tiếp tục phát huy và lan tỏa”.
Phó Thái hôm nay không còn hộ nghèo. Những tuyến đường được chỉnh trang sạch đẹp, đường hoa nối dài, điện chiếu sáng khắp khu dân cư, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được nâng lên. Những đổi thay ấy là sự góp sức của từng gia đình qua năm tháng.
Chiều dần buông. Tuyến đường hoa vẫn rực rỡ, những bóng điện lần lượt sáng lên. Điều làm nên vẻ đẹp của Phó Thái cũng giản dị như chính cuộc sống nơi đây. Đó là khi mỗi gia đình không chỉ biết vun vén cho mình, mà cùng bàn, cùng làm, cùng hưởng lợi và cùng có trách nhiệm với nơi mình đang sống.
