Để mỗi ngày đều là Ngày Pháp luật Việt Nam

Pháp luật gần dân – dân hiểu luật

Ghi nhận tại thôn Láo Vàng Chải, xã Cốc San, dù đang vào vụ thu hoạch lúa, nhà văn hóa thôn vẫn chật kín người dân đến dự buổi tuyên truyền pháp luật. Điều đó cho thấy sức hút của nội dung và cách truyền đạt. Buổi tuyên truyền do lực lượng Kiểm lâm và Công an xã phối hợp tổ chức, tập trung vào những vấn đề gần gũi với đời sống như: phòng cháy, chữa cháy rừng; quản lý vũ khí, vật liệu nổ; an ninh mạng… Các nội dung được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với thực tế địa phương.

Chị Lý Thị Mấy, người dân thôn Láo Vàng Chải, chia sẻ: “Qua buổi tuyên truyền, chúng tôi hiểu biết hơn, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa rủi ro và giữ gìn an ninh trật tự trong thôn bản.”

Trung tá Nguyễn Văn Thuận - cảnh sát khu vực thôn Láo Vàng Chải, cho biết: “Sự chuyển biến đến từ chính nhận thức của người dân. Nhờ tuyên truyền qua loa phát thanh và họp thôn, bà con đã biết đốt nương vào buổi sáng để tránh cháy lan. Trong hai tháng vừa rồi, chúng tôi cũng đã thu hồi được hai khẩu súng tự chế – điều này cho thấy người dân đã hiểu và tự giác chấp hành pháp luật.”

"Muốn tuyên truyền hiệu quả thì nội dung phải chạm đến đời sống người dân. Phải chọn những vấn đề thiết thực, phù hợp với quyền lợi và trách nhiệm của bà con, tuyên truyền sao cho dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm” - Trung tá Nguyễn Văn Thuận - cảnh sát khu vực thôn Láo Vàng Chải

"Gieo" ý thức pháp luật từ môi trường học đường

Nếu tuyên truyền ở cơ sở là giải pháp trước mắt, thì giáo dục pháp luật học đường chính là đầu tư cho tương lai. Nhận thức rõ điều này, ngành giáo dục và các cơ quan chức năng đang đổi mới hình thức truyền đạt, để giờ học pháp luật vốn khô khan thành các hoạt động trải nghiệm trực quan, sinh động.

Một mô hình sáng tạo được nhiều trường học hưởng ứng là “Tủ mũ bảo hiểm đồng hành” tại Trường THCS xã Phong Hải. Bắt đầu với 40 chiếc mũ, mô hình cho phép học sinh hoặc phụ huynh “quên mũ” có thể mượn và trả sau, thay vì vi phạm quy định khi tham gia giao thông.

Thầy Trịnh Đức Tuyên - Phó Hiệu trưởng Trường THCS xã Phong Hải chia sẻ: “Nếu như năm học 2023 - 2024 có hơn 200 lượt mượn mũ, thì sang năm học 2024 - 2025 chỉ còn hơn 100 lượt. Số lượng giảm một nửa, nhưng điều quan trọng là ý thức của học sinh đã thay đổi. Khi các em không còn cần mượn nữa, nghĩa là thói quen đội mũ đã hình thành.”

Theo thầy Tuyên, điều đáng mừng là cha mẹ học sinh cũng ngày càng chủ động hơn trong việc nhắc nhở con em. “Ngay cả khi quên, các em cũng tự giác tìm đến tủ để mượn – một hành động nhỏ nhưng thể hiện sự hiểu biết và tôn trọng pháp luật,” thầy nói.

Phiên tòa giả định – bài học từ thực tiễn

Nếu “Tủ mũ bảo hiểm” giúp học sinh hình thành ý thức tự giác, thì phiên tòa giả định lại mang đến bài học sinh động về hậu quả pháp lý. Tại xã Văn Bàn, một phiên tòa mô phỏng đã thu hút hơn 2.000 học sinh, giáo viên và phụ huynh tham dự. Phiên tòa được dựng lại từ tình huống có thật: phụ huynh giao xe máy cho con khi chưa đủ tuổi điều khiển, gây tai nạn nghiêm trọng.

Em Lương Gia Lượng - học sinh Trường PTDT Nội trú THCS&THPT xã Văn Bàn, chia sẻ: “Phiên tòa được tái hiện chân thực, giúp chúng cháu hiểu rõ quy trình xét xử và nhận thức sâu sắc hơn về hậu quả khi vi phạm luật giao thông.”

Trung tá Trịnh Xuân Hiệp - Trưởng Công an xã Văn Bàn, cho biết: “Mục đích của phiên tòa là giúp học sinh và cha mẹ học sinh nhìn thấy hậu quả thực tế của hành vi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Cha mẹ học sinh tuyệt đối không nên giao xe cho con khi chưa đủ điều kiện.”

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, đại diện Tòa án khu vực 8 – Lào Cai khẳng định: “Chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng mô hình phiên tòa giả định đến các xã vùng sâu, vùng xa, để người dân và học sinh được tiếp cận pháp luật qua những tình huống sinh động, dễ hiểu.”

Trợ giúp pháp lý – điểm tựa công lý cho người yếu thế

Không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền, hoạt động trợ giúp pháp lý cũng đang góp phần quan trọng giúp người dân, nhất là nhóm yếu thế, tiếp cận pháp luật và công lý.

Cùng với đó, Trung tâm đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn pháp luật lồng ghép trong các chương trình quốc gia về giảm nghèo bền vững, phát triển vùng dân tộc thiểu số và xây dựng nông thôn mới, với 49 đợt tuyên truyền, thu hút hàng nghìn lượt người tham gia.

Đặc biệt, thông qua Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” do Ngân hàng Thế giới tài trợ, Trung tâm đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tố tụng, qua đó nâng cao hiệu quả tư vấn, đảm bảo việc xử lý đúng quy định, giữ vững kỷ cương pháp luật.

Chị Nguyễn Thị Hương Thủy - Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lào Cai chia sẻ: “Chúng tôi tận dụng công nghệ 4.0 qua Zalo, Facebook và phối hợp với trưởng thôn, người có uy tín để bà con vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí của Nhà nước.”

Ông Nguyễn Hưng Tĩnh - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lào Cai nhấn mạnh: “Sở Tư pháp sẽ tham mưu cho tỉnh tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm Kết luận số 80 của Ban Bí thư, gắn với đẩy mạnh tuyên truyền Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị. Đồng thời, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, đa dạng hình thức phổ biến, phù hợp với từng địa bàn.”

Ngày Pháp luật 9 tháng 11 là một điểm nhấn quan trọng. Nhưng chính những hoạt động thường nhật, thực chất đang diễn ra tại cơ sở - từ phiên tòa giả định, tủ mũ bảo hiểm, đến các buổi hòa giải, mới là sức sống thực sự của tinh thần thượng tôn pháp luật. Khi công tác tuyên truyền gắn liền với thực tiễn, giải quyết được vướng mắc của người dân, tinh thần “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” sẽ dần trở thành nếp sống văn hóa, bền vững trong mỗi cộng đồng.