Do thiếu tiền tiêu xài, Nguyễn Duy Minh, 22 tuổi, trú tại thôn Ngòi Sửu, xã Cảm Nhân, tỉnh Lào Cai đã in sẵn nhiều mã QR liên kết với tài khoản ngân hàng cá nhân, sau đó rủ Tướng Đình Trực, 19 tuổi, trú tại thôn Kéo Sa, xã Cảm Nhân lợi dụng thời điểm đêm khuya, khi các cửa hàng kinh doanh, buôn bán tại xã Đại Đồng (Bắc Ninh) đóng cửa hoặc vắng người, đã dán đè mã QR này lên mã thanh toán QR của cửa hàng.
Ảnh minh họa: VGP
Khi khách hàng thanh toán bằng cách quét mã QR, giao dịch hiển thị thành công, nhưng tiền lại chuyển vào tài khoản của Minh thay vì chủ cửa hàng. Chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 3 - 6/4/2026, hai đối tượng đã dán khoảng 20 mã QR và tài khoản của Nguyễn Duy Minh đã nhận 85 lượt chuyển khoản từ nhiều tài khoản khác nhau với tổng số tiền gần 6,5 triệu đồng.
Sau khi tiếp nhận trình báo, Công an xã Đại Đồng đã tiến hành các biện pháp điều tra. Tiếp đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai đối tượng.
Đối tượng không sử dụng công nghệ cao, chỉ dựa vào một thủ đoạn đơn giản và cho rằng dán một mã QR sẽ khó bị phát hiện, không để lại dấu vết, số tiền chiếm đoạt không lớn thì không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, trong thời đại số, mọi giao dịch đều có thể truy vết, camera giám sát hiện diện khắp nơi, khiến hành vi này gần như không thể che giấu.
Dưới góc độ pháp lý, hành vi của Nguyễn Duy Minh và Tướng Đình Trực đã cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Các yếu tố cấu thành tội phạm được thể hiện rõ qua thủ đoạn gian dối (tạo và dán mã QR giả để đánh lừa người thanh toán); mục đích chiếm đoạt tài sản (hướng dòng tiền vào tài khoản cá nhân); hậu quả thực tế (hàng chục người bị mất tiền); lỗi cố ý trực tiếp (hành vi có chuẩn bị, thực hiện nhiều lần).
Dù số tiền chiếm đoạt không lớn nhưng theo quy định, chỉ cần từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới mức đó nhưng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm... thì người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong bối cảnh thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến, tội phạm không cần thủ đoạn tinh vi, chỉ cần khai thác sự chủ quan của người dùng là có thể trục lợi, người dân cần hình thành thói quen kiểm tra kỹ tên tài khoản người nhận trước khi chuyển tiền. Các chủ cửa hàng cũng cần thường xuyên kiểm tra mã QR, đặt ở vị trí an toàn, không để bị can thiệp. Thực tế cho thấy trong thời đại số, ranh giới giữa tiện lợi và rủi ro rất mong manh. Chỉ một thao tác quen thuộc như quét mã QR, nếu không cẩn trọng cũng có thể khiến mỗi người trở thành nạn nhân của lừa đảo.
