Được đưa vào sử dụng từ năm 2021 với tổng mức đầu tư gần 10 tỷ đồng, công trình cấp nước sinh hoạt thôn Bản Trang, xã Bát Xát hiện cung cấp nước cho khoảng 700 hộ dân tại 7 thôn. Trong điều kiện nhu cầu sử dụng nước tăng mạnh vào mùa hè, nhất là khi bước vào vụ sản xuất lúa hè thu, tổ quản lý công trình duy trì vận hành liên tục, thường xuyên kiểm tra nguồn nước, điều tiết lưu lượng và phối hợp với người dân sử dụng nước hợp lý.
Theo ông Châu A Lỷ, thành viên Tổ quản lý công trình cấp nước thôn Bản Trang, đơn vị thường xuyên trao đổi, thống nhất với các hộ dân để hài hòa giữa nhu cầu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Trong thời điểm khô hạn, người dân đồng thuận điều tiết một phần nguồn nước phục vụ sản xuất nhằm ưu tiên bảo đảm đủ nước sinh hoạt cho các hộ dân.
Bên cạnh việc vận hành công trình, công tác kiểm soát chất lượng nước cũng được chú trọng. Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn Lào Cai định kỳ tổ chức lấy mẫu, kiểm tra thực nghiệm nhằm bảo đảm các chỉ tiêu chất lượng nước theo quy chuẩn của Bộ Y tế.
Gia đình ông Trần Văn Cường, thôn Na Nối, xã Bản Lầu là một trong những hộ được hưởng lợi từ công trình cấp nước tập trung. Ông Cường cho biết nguồn nước được cung cấp ổn định, đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, chất lượng nước bảo đảm nên người dân yên tâm sử dụng.
Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn Lào Cai được giao quản lý 29 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn, phục vụ trên 11.300 hộ dân. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, nhiều nguồn nước chịu tác động của thời tiết cực đoan, việc duy tu, nâng cấp các công trình cấp nước đang đặt ra yêu cầu cấp thiết.
Theo ông Hoàng Mạnh Hùng, Trưởng phòng Quản lý nước sạch, Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn Lào Cai, mức thu tiền sử dụng nước hiện nay chủ yếu mang tính an sinh xã hội nên chưa đủ đáp ứng nhu cầu sửa chữa, nâng cấp các công trình có quy mô lớn. Vì vậy, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch, đề xuất đưa các dự án cải tạo, nâng cấp công trình vào kế hoạch đầu tư công trung hạn nhằm từng bước nâng cao chất lượng nguồn nước, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật của Bộ Y tế.
Để nâng cao hiệu quả khai thác các công trình cấp nước nông thôn, tỉnh đang triển khai thí điểm giao khoán quản lý, vận hành cho các đơn vị tư nhân. Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai hiện được giao quản lý, vận hành hơn 60 công trình cấp nước tại một số xã phía Bắc tỉnh, phục vụ hơn 7.000 khách hàng với doanh thu gần 300 triệu đồng mỗi tháng.
Ông Hoàng Mạnh Hưng - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai cho biết, sau khi tiếp nhận quản lý, doanh nghiệp đã xây dựng nhiều phương án vận hành phù hợp với từng công trình, đồng thời khảo sát, tìm kiếm bổ sung các nguồn nước mới nhằm tăng khả năng cấp nước, nhất là trong mùa nắng nóng.
Không chỉ khu vực nông thôn, hệ thống cấp nước đô thị cũng đang được đầu tư mở rộng để đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng tăng. Chi nhánh Cấp nước Bát Xát (Công ty Cổ phần Cấp nước Lào Cai) cung ứng nước sinh hoạt cho gần 2.700 khách hàng với công suất thiết kế 5.000 m³/ngày đêm. Hiện nhà máy mới khai thác khoảng 70 - 80% công suất và đang tiếp tục mở rộng mạng lưới cấp nước đến các khu vực trung tâm của các xã (thuộc huyện Bát Xát cũ) sau sáp nhập.
Theo ông Nguyễn Đình Bảng - Phó Giám đốc Chi nhánh Cấp nước Bát Xát, từ năm 2025 đến nay, đơn vị đã đầu tư tuyến ống cấp nước đến hai thôn Bản Vai và Bản Vền, giúp khoảng 200 hộ dân được tiếp cận nguồn nước sạch ổn định.
Việc nâng cấp hệ thống đường ống và tăng công suất xử lý nước đã mang lại hiệu quả rõ nét. Người dân tại nhiều khu vực không còn tình trạng thiếu nước trong mùa nắng nóng. Gia đình bà Tạ Thị Ca, thôn Bát Xát 4, xã Bát Xát cho biết, từ khi hệ thống đường ống được cải tạo, nguồn nước luôn được cung cấp đầy đủ, ổn định, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của các hộ dân.
Công ty Cổ phần Cấp nước Lào Cai hiện quản lý và cung ứng nước sạch cho toàn bộ các xã, phường trung tâm phía Bắc của tỉnh với tổng công suất hơn 100.000 m³/ngày đêm, phục vụ trên 60.000 khách hàng. Dự báo trong mùa hè, nhu cầu sử dụng nước sạch có thể tăng từ 10 - 20%, vì vậy doanh nghiệp đã xây dựng các phương án vận hành, theo dõi chặt chẽ hệ thống nhằm bảo đảm cấp nước an toàn, liên tục.
Ông Nguyễn Quốc Huy - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cấp nước Lào Cai cho biết, đơn vị đủ khả năng bảo đảm nguồn nước sạch cho các khu vực đô thị, khu công nghiệp trong mùa hè. Đồng thời, doanh nghiệp đang phối hợp với các ban quản lý dự án để chuẩn bị hạ tầng cấp nước phục vụ các khu tái định cư liên quan đến dự án đường sắt tốc độ cao, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng của địa phương.
Việc đầu tư đồng bộ hệ thống cấp nước, nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành các công trình và khuyến khích người dân sử dụng nước tiết kiệm đang là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm mọi người dân được tiếp cận nguồn nước sạch, an toàn trong mùa nắng nóng, đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
