LCĐT - Khi tham gia một số dự án phát triển nông nghiệp và du lịch với sự hỗ trợ của các tổ chức nước ngoài, nhiều người dân Lào Cai không khỏi ngạc nhiên với một ông Tây nói tiếng Việt như người Việt; thích uống rượu ngô, ăn thắng cố, khâu nhục; hiểu biết về văn hóa một số đồng bào dân tộc tại Lào Cai… Ông Tây ấy đã gắn bó với Lào Cai 20 năm và có nhiều kỷ niệm. Ông là Laurent Fages - Điều phối viên, Trợ lý kỹ thuật của vùng Nouvelle-Aquitaine (Pháp) tại Việt Nam.
Ông Laurent Fages.
Tình yêu xuyên biên giới
Năm 1993, có một chàng trai người Pháp, khi ấy mới 21 tuổi sang Việt Nam để bảo vệ master (chương trình đào tạo thạc sỹ). Đến năm 1994, sau khi hoàn thành việc học tập, nghiên cứu và trở về Pháp, chàng trai ấy cảm thấy dường như mình vẫn còn một nhiệm vụ chưa hoàn thành ở Việt Nam và tìm mọi cách trở lại. Bởi vậy, đến năm 1997, khi thực hiện luận án tiến sỹ, anh lại chọn Việt Nam làm điểm đến. Năm 2000, chàng trai trẻ ấy lần đầu đặt chân đến Lào Cai. Mảnh đất, con người, khí hậu nơi đây có sức quyến rũ kỳ lạ, trở thành một thứ nhân duyên trói buộc, giữ chân anh ở lại.
Ông Laurent nhớ lại: Ngày ấy tôi còn rất trẻ, rất yêu thích Việt Nam và chỉ muốn được đi thật nhiều nơi. Cho đến khi tới Lào Cai, cụ thể là Sa Pa thì thấy thật sự giống với quê nhà, nơi đây có gần 120 biệt thự cổ kiểu Pháp, khí hậu ôn đới, mát mẻ quanh năm. Kiến trúc, khí hậu, đặc biệt về lịch sử, Sa Pa cũng là nơi được người Pháp khám phá và quan tâm xây dựng, nên tôi có cảm giác Sa Pa giống như một bản làng thu nhỏ của Pháp vậy.
Thời điểm ấy, ông Laurent đang thực hiện vai trò nghiên cứu về địa lý và dân tộc trong chương trình thỏa thuận hợp tác giữa Đại học Bordeaux (Pháp) với Viện Địa chất (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam). Đến năm 2003, trên cơ sở hợp tác về đào tạo, tỉnh Lào Cai và vùng Aquitaine (nay là vùng Nouvelle-Aquitaine) chính thức ký thỏa thuận hợp tác. Năm 2004, sau khi bảo vệ luận án tiến sỹ, ông Laurent giữ vai trò Điều phối viên của vùng Nouvelle-Aquitaine tại Lào Cai. Kể từ đó tới nay, ông Laurent đã đồng hành với tỉnh Lào Cai trong nhiều dự án quan trọng liên quan đến các vấn đề về quy hoạch đô thị, phát triển cây ôn đới, bảo vệ và phát triển di sản, nông nghiệp, đào tạo (dạy tiếng Pháp), du lịch…
Tôi vẫn nhớ trong một chuyến công tác, sau buổi tọa đàm về phát triển nông nghiệp bền vững với người dân sống trong vùng lõi của Vườn Quốc gia Hoàng Liên thì Ban Tổ chức có bữa cơm thân mật đúng tính chất “4 nhà”: Nhà nông - nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp. Trong buổi tọa đàm, ông Laurent khiến người dân ồ lên đầy ngạc nhiên bởi phát biểu bằng tiếng Việt rất lưu loát, tới bữa cơm, ông đưa mọi người tới một bất ngờ khác bởi những hiểu biết về văn hóa, về ẩm thực, thói quen của người Việt nói chung và người Lào Cai nói riêng. Một “ông Tây” cầm chén rượu, đứng lên “phát động”, mời rượu, chúc sức khỏe từng người; một “ông Tây” cầm chén sang mời từng mâm với khẩu hiệu “tôi đến đây mời, tôi là người đứng, nên xin phép uống chén đầy”, uống xong chén rượu bắt tay từng người đầy thân mật khiến mọi người tỏ ra thú vị. Một thực khách ngồi cạnh tôi phải cất tiếng trầm trồ: Ồ, một ông Tây biết rõ cả những “luật bất thành văn” trong mâm rượu của người Việt Nam, của người Lào Cai!
Hiểu biết từ những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống đã trở thành một thứ “xi măng xã hội”, kết nối con người với con người. Sự thân thiện của một chuyên gia người Pháp đã xóa bỏ hoàn toàn rào cản vô hình giữa “4 nhà” trong buổi tọa đàm, trong bữa cơm trưa thân mật ấy. Ông Laurent nói với tôi - bằng một cách cũng rất Việt Nam: Từ ngày đầu đặt chân tới Việt Nam, cảm tưởng như không có bất cứ một rào cản về văn hóa Á - Âu nào xuất hiện. Thậm chí có những lúc tôi tự thắc mắc: À, có khi kiếp trước mình là người Việt, nên kiếp này tới Việt Nam mới thấy gần gũi đến như thế, mới thấy muốn gắn bó đến như thế. Tôi yêu con người Việt Nam, yêu văn hóa Việt Nam, yêu ẩm thực Việt Nam. Và tình yêu thì không có biên giới.
Tin vào một Lào Cai phát triển hơn
Ông Laurent Fages (thứ 3 từ phải sang) chụp ảnh lưu niệm với người dân xã Tả Van (Sa Pa).
Theo lời của vị chuyên gia Pháp, Lào Cai cách đây 20 năm là một đô thị nhỏ nằm cạnh sông Hồng, còn Sa Pa thì giống như một ngôi làng cổ kính ở nước Pháp. Điều khiến ông Laurent ấn tượng về Sa Pa không phải là hạ tầng đô thị, không phải là cảnh quan, mà là văn hóa bản địa và khí hậu đặc thù. Ông cho rằng, cái “hồn” của Sa Pa là một phiên chợ tình, là khí hậu se se lạnh với màn sương đổ ập xuống khu đô thị nhỏ từ những đỉnh núi cao. Người Pháp chọn Sa Pa vì lẽ đó. Sa Pa giờ đây rất khác, hạ tầng đang được xây dựng từng ngày, đang trong giai đoạn “chuyển mình”. Với vai trò tư vấn trong quy hoạch hạ tầng đô thị Sa Pa, các chuyên gia vùng Nouvelle-Aquitaine luôn quan tâm đến vấn đề gìn giữ, bảo tồn bản sắc trong tiến trình đô thị hóa. “Tôi tin vào một Sa Pa trong tương lai. Có thể những gì Sa Pa hiện nay đang có không thể hiện rõ được toàn bộ giá trị, nhưng trong tương lai, khi hạ tầng đô thị hoàn thiện, sẽ có một Sa Pa khác nhưng vẫn giữ được cái “hồn” trong trẻo của Sa Pa xưa cũ - một Sa Pa mà người Pháp vô cùng trân quý” - ông Laurent cho hay.
Cũng giống như Sa Pa, Lào Cai đang trong giai đoạn chuyển mình, nỗ lực trở thành một địa phương đi đầu khu vực miền núi phía Bắc. Với mục tiêu phát triển bền vững, tôn trọng giá trị văn hóa, bản sắc các dân tộc, vùng Nouvelle-Aquitaine tiếp tục đồng hành với tỉnh Lào Cai với những thỏa thuận hợp tác được ký kết. Trong giai đoạn 2021 - 2023, vùng Nouvelle-Aquitaine sẽ đồng hành với Lào Cai trong các lĩnh vực: Nghiên cứu và cải thiện chất lượng khí hậu và chất lượng nước; theo dõi tác động của biến đổi khí hậu (trong rừng của Vườn Quốc gia Hoàng Liên); nông nghiệp hữu cơ với 4 nhóm thực phẩm: Lúa, ngô, rau, cây ăn quả…
“Cam kết lớn nhất giữa tôi với Lào Cai là cam kết tình cảm, là cam kết con người với con người. Tôi luôn mong muốn được đồng hành, được chứng kiến Lào Cai đổi thay mỗi ngày, chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây tốt lên, để mối nhân duyên của tôi với Lào Cai là một mối nhân duyên tốt đẹp, không chỉ là 20 năm, mà còn có thể kéo dài hơn nữa” - ông Laurent bộc bạch.
