Trên các diễn đàn, hội nhóm về ô tô, câu chuyện phạt nguội thường xuyên trở thành chủ đề được nhiều chủ xe quan tâm. Có người chia sẻ việc bất ngờ phát hiện chiếc xe của mình “dính” vi phạm từ nhiều tháng trước, trong khi một số khác đặt câu hỏi liệu có thể bỏ qua nếu không nhận được thông báo hoặc chưa có điều kiện nộp phạt.
Thậm chí, có ý kiến cho rằng có thể để khi nào "có tiền thì nộp" hoặc thậm chí “bỏ xe” nếu khoản tiền phạt quá lớn. Vậy, nếu không biết, chậm nộp hoặc cố tình không chấp hành phạt nguội, chủ xe có thể phải đối diện với những hệ lụy nào?
Nhiều hệ luỵ nếu chậm trễ nộp phạt nguội
Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, việc xử phạt vi phạm giao thông bằng hình ảnh (phạt nguội) hiện nay được hỗ trợ đắc lực bởi hệ thống camera giám sát, trong đó có camera AI, giúp cơ quan chức năng phát hiện, truy vết và xử lý những vi phạm xảy ra trước đó.
Đáng chú ý, khi người vi phạm đã bị lập biên bản và nhận quyết định xử phạt thì việc không biết hoặc chưa nhận được thông tin trước đó không đồng nghĩa với việc được miễn chấp hành.
Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính, người vi phạm phải nộp tiền phạt trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định xử phạt, trừ trường hợp quyết định có quy định thời hạn khác. Nếu quá thời hạn mà không tự nguyện chấp hành, quyết định xử phạt có thể bị cưỡng chế thi hành.
Theo luật sư Đặng Văn Cường, người chậm nộp phải trả thêm khoản tiền tương đương 0,05% trên tổng số tiền phạt chưa nộp cho mỗi ngày chậm nộp. Khoản tiền này được tính theo từng quyết định xử phạt và thời điểm phát sinh nghĩa vụ nộp phạt.
"Ví dụ, một người bị phạt với số tiền 20 triệu đồng, nếu quá hạn mà chưa nộp sẽ bị tính thêm 0,05% mỗi ngày, tương đương 10.000 đồng/ngày. Số tiền phạt chủ xe phải "cõng" thêm hàng tháng là khoảng 300.000 đồng. Như vậy, trì hoãn không giúp chủ xe giảm gánh nặng tài chính mà ngược lại khiến khoản phải nộp tiếp tục tăng theo thời gian”, luật sư Cường phân tích.
Tuy vậy, tiền phạt do chậm nộp chưa phải điều đáng ngại nhất. Theo luật sư Cường, nếu người bị xử phạt cố tình không chấp hành, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Các biện pháp này có thể bao gồm khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của người vi phạm; kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá.
Trong một số trường hợp, cơ quan chức năng còn có thể thu tiền, tài sản của người vi phạm đang do cá nhân, tổ chức khác giữ.
"Nếu người vi phạm có nhà, đất, xe cộ hoặc tài sản khác nhưng cố tình không nộp phạt, cơ quan chức năng có thể kê biên theo trình tự luật định để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt. Như vậy, có trường hợp số tiền phạt lớn như vụ việc một chiếc Matiz bị phạt tới gần 500 triệu, nếu chủ xe có tâm lý “xe rẻ thì bỏ xe, không nộp phạt” cũng chưa chắc giúp chủ phương tiện thoát khỏi nghĩa vụ", luật sư Cường phân tích.
Đáng chú ý, một chiếc xe đang bị phạt nguội chưa được xử lý còn có thể gây vướng mắc khi chủ phương tiện thực hiện các thủ tục hành chính.
Theo quy định, tổ chức, cá nhân vi phạm trật tự, an toàn giao thông nhưng chưa chấp hành quyết định xử phạt sẽ chưa được giải quyết một số thủ tục đăng ký xe. Điều này có thể ảnh hưởng tới việc đăng ký, sang tên phương tiện cho đến khi nghĩa vụ xử phạt được hoàn thành.
Đối với ô tô, phương tiện cũng có thể bị đưa vào diện cảnh báo đăng kiểm nếu quá thời hạn hẹn giải quyết vụ việc mà chủ phương tiện chưa đến làm việc. Sau khi hoàn thành việc xử lý vi phạm và nộp phạt, cảnh báo mới được xóa theo quy định.
Chủ xe nên chủ động tra cứu phạt nguội
Từ góc độ người sử dụng xe, một vấn đề khác cũng khiến nhiều người băn khoăn là trường hợp “không biết mình bị phạt” hoặc bị "phạt oan".
Theo Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, chủ phương tiện không nên chờ đến khi nhận được giấy thông báo hoặc tới lúc làm thủ tục đăng kiểm, sang tên mới phát hiện vi phạm. Trong bối cảnh camera giám sát được triển khai ngày càng rộng, việc chủ động tra cứu phạt nguội là cách đơn giản để phát hiện và xử lý sớm.
Nếu phát hiện có thông báo vi phạm nhưng cho rằng mình không phải người điều khiển, phương tiện đã được bán, cho mượn hoặc có tình tiết cần làm rõ, chủ xe nên chủ động liên hệ cơ quan chức năng để xác minh, cung cấp tài liệu liên quan. Đây là cách phù hợp hơn nhiều so với việc im lặng và chờ vụ việc tự “nguội”.
Đặc biệt, với những trường hợp số tiền phạt lớn hoặc có nhiều quyết định xử phạt, chủ xe nên xác định rõ từng lỗi, từng quyết định, thời hạn chấp hành và số tiền thực tế phải nộp. Nếu gặp khó khăn về tài chính, cần tìm hiểu cơ chế được pháp luật cho phép thay vì tự ý bỏ mặc nghĩa vụ.
Các chuyên gia cho rằng, với phạt nguội, điều đáng lo không chỉ nằm ở số tiền ban đầu. Một lỗi giao thông nếu không được xử lý có thể kéo theo tiền chậm nộp, cảnh báo phương tiện, vướng thủ tục đăng ký và trong trường hợp cố tình không chấp hành còn có nguy cơ bị cưỡng chế.
Lời khuyên được đưa ra là chủ xe nên hình thành thói quen kiểm tra thông tin phạt nguội định kỳ, đặc biệt sau những hành trình dài hoặc khi phương tiện được nhiều người sử dụng. Nếu có vi phạm, cần nhanh chóng xác minh và thực hiện nghĩa vụ theo quyết định.
