Trên nhiều tuyến đường, không khó bắt gặp hình ảnh ô tô tấp vào sát lề, bật đèn cảnh báo nguy hiểm nhấp nháy liên tục để chờ rước khách, nghe điện thoại hoặc tranh thủ giải quyết công việc cá nhân. Đáng nói, một số tài xế vẫn thực hiện việc này ngay tại những đoạn đường có biển cấm dừng và đỗ xe.
Lý do là bởi, không ít người cho rằng, chỉ cần bật đèn khẩn cấp, xe vẫn nổ máy và tài xế không rời khỏi vị trí lái thì việc dừng xe trong ít phút sẽ không bị xem là vi phạm. Thậm chí, một số người còn sử dụng tín hiệu này như cách thông báo với các phương tiện xung quanh rằng ô tô chỉ đang tạm dừng, không phải đỗ xe. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, việc sử dụng đèn cảnh báo nguy hiểm không đồng nghĩa tài xế được phép tùy ý dừng, đỗ ô tô tại những vị trí bị cấm.
Bật đèn khẩn cấp không đồng nghĩa được phép dừng xe
Về nguyên tắc, đèn cảnh báo nguy hiểm (đèn hazard) trên ô tô có chức năng phát tín hiệu để các phương tiện xung quanh nhận biết tình huống cần chú ý. Khi được kích hoạt, các đèn báo rẽ của xe sẽ nhấp nháy đồng thời, giúp cảnh báo cho những người tham gia giao thông khác, đặc biệt trong trường hợp phương tiện gặp sự cố hoặc buộc phải dừng, đỗ ở vị trí tiềm ẩn nguy hiểm.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc sử dụng đèn cảnh báo và quyền được dừng, đỗ xe. Pháp luật không có quy định cho phép tài xế chỉ cần bật đèn khẩn cấp là có thể dừng ô tô tại những nơi bị cấm. Cụ thể, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41:2024/BGTVT, biển P.130 có tên gọi "cấm dừng xe và đỗ xe", được sử dụng để báo hiệu những khu vực không cho phép các loại xe cơ giới dừng hoặc đỗ ở phía đường đặt biển, trừ xe được ưu tiên theo quy định.
Hiệu lực cấm của biển thông thường bắt đầu từ vị trí đặt biển đến nơi đường giao nhau hoặc vị trí được phép dừng, đỗ xe, trừ trường hợp có biển báo phụ hay báo hiệu khác quy định phạm vi hiệu lực cụ thể.
Như vậy, khi đã đi vào phạm vi hiệu lực của biển P.130, tài xế không được chủ động dừng ô tô để chờ người, nghe điện thoại, mua hàng hoặc thực hiện các công việc cá nhân khác, dù có bật đèn cảnh báo nguy hiểm.
Bên cạnh đó, điều 18 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cũng phân biệt rõ giữa dừng xe và đỗ xe. Trong đó, dừng xe là trạng thái đứng yên tạm thời của phương tiện trong khoảng thời gian cần thiết để cho người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe hoặc thực hiện hoạt động khác. Còn đỗ xe là trạng thái đứng yên của phương tiện không giới hạn thời gian. Do đó, việc tài xế vẫn ngồi sau vô-lăng, để động cơ hoạt động hay chỉ dừng xe trong thời gian ngắn không phải là căn cứ để xác định hành vi được phép thực hiện tại nơi có biển cấm dừng và đỗ xe.
Dừng ô tô ở nơi có biển cấm, tài xế bị phạt bao nhiêu?
Theo quy định tại điểm đ, khoản 2, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô dừng xe tại nơi có biển "cấm dừng xe và đỗ xe" bị phạt tiền từ 600.000 - 800.000 đồng. Trong khi đó, nếu tài xế đỗ ô tô tại nơi có biển "cấm đỗ xe" hoặc biển "cấm dừng xe và đỗ xe", mức phạt tăng lên 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Như vậy, trong trường hợp tài xế chủ động tấp ô tô vào khu vực cấm dừng để chờ người, dù có bật đèn cảnh báo nguy hiểm, người điều khiển phương tiện vẫn có thể bị xử phạt theo hành vi vi phạm tương ứng. Việc bật đèn khẩn cấp không làm thay đổi tính chất của hành vi dừng, đỗ xe trái quy định.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt những trường hợp tài xế chủ động dừng xe với tình huống phương tiện bất ngờ gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng, buộc phải dừng, đỗ tại vị trí không được phép. Cụ thể, khoản 7, điều 18 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định, trong trường hợp gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng khác buộc phải đỗ xe, khi đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy hoặc tại nơi không được phép đỗ, người điều khiển phải có báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo về phía sau xe để các phương tiện khác nhận biết.
Điều này cho thấy đèn khẩn cấp có vai trò cảnh báo an toàn trong những tình huống bất thường, chứ không phải tín hiệu cho phép tài xế tùy ý dừng, đỗ xe. Việc phương tiện gặp sự cố có được xem xét khi xử lý vi phạm hay không còn phụ thuộc nguyên nhân, tình trạng thực tế và các quy định liên quan, không đơn thuần dựa vào việc tài xế đã bật đèn cảnh báo.
Để tránh vi phạm, người điều khiển ô tô cần quan sát kỹ hệ thống biển báo, chủ động tìm vị trí được phép dừng, đỗ nếu có nhu cầu nghe điện thoại, chờ người hoặc giải quyết công việc. Trường hợp xe bất ngờ hư hỏng, tài xế nên cố gắng đưa phương tiện đến vị trí an toàn nếu điều kiện kỹ thuật cho phép. Nếu buộc phải đỗ tại nơi không được phép hoặc chiếm một phần đường xe chạy, cần thực hiện báo hiệu cảnh báo theo quy định và sớm có phương án khắc phục sự cố.
