Thay đổi từ tư duy canh tác
Nằm ở độ cao 1.300 m so với mực nước biển, xã Cao Sơn, tỉnh Lào Cai sở hữu khí hậu mát mẻ và thổ nhưỡng đặc biệt thích hợp cho cây chè và cây ăn quả ôn đới. Tuy nhiên, trước đây, tập quán canh tác nhỏ lẻ khiến đời sống người dân còn nhiều khó khăn.
Những năm gần đây, người dân Cao Sơn đã bắt đầu thay đổi cách làm ăn, điển hình là việc gìn giữ và phát triển diện tích chè cổ thụ tại thôn Tả Thàng. Theo thống kê, toàn xã hiện có hơn 1.252 ha chè, trong đó diện tích chè kinh doanh hơn 676 ha. Riêng diện tích chè cổ thụ khoảng gần 40 ha, cho năng suất 2 tấn/ha với chất lượng rất tốt.
Ông Sùng Páo, người dân thôn Tả Thàng cho biết, những cây chè cổ thụ do cha ông để lại giờ đây được con cháu giữ gìn cẩn thận, tập trung chăm sóc để thu hoạch. Với giá bán búp tươi có lúc lên tới 60 - 70 nghìn đồng/kg đối với chè chất lượng cao, cây chè đang trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình.
Không chỉ cây chè, người dân Cao Sơn còn mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả có giá trị cao, nổi bật là cây quýt. Đến hết năm 2025, xã đã phát triển được 14 ha quýt, sản lượng đạt 168 tấn. Với giá trị sản lượng ước đạt hơn 2,5 tỷ đồng, cây quýt đang chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội, mang lại doanh thu hàng trăm triệu đồng cho các hộ dân chịu khó đầu tư, chăm sóc.
Gỡ "nút thắt" về thị trường
Dù có vùng nguyên liệu rộng lớn và sản phẩm chất lượng, nhưng bài toán đầu ra vẫn là nỗi lo khi tình trạng "được mùa mất giá" hoặc các xưởng chế biến hoạt động cầm chừng xảy ra. Có thời điểm, giá chè nguyên liệu xuống thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của bà con.
Nhận diện rõ thách thức này, chính quyền xã Cao Sơn xác định việc liên kết sản xuất và tìm kiếm thị trường là nhiệm vụ then chốt trong năm 2026.
Trao đổi về định hướng phát triển kinh tế của địa phương, ông Trần Hoàng Anh - Chủ tịch UBND xã Cao Sơn cho biết: "Chúng tôi xác định nông nghiệp hàng hóa là trọng tâm phát triển kinh tế. Thời gian tới, xã sẽ tập trung mời gọi các doanh nghiệp vào đầu tư chế biến sâu ngay tại địa bàn để đảm bảo đầu ra ổn định, tránh tình trạng bị ép giá. Đồng thời, xã hướng dẫn người dân tuân thủ quy trình sản xuất sạch để nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu chè và quýt Cao Sơn đủ sức cạnh tranh trên thị trường".
Hiện tại, xã đã có 2 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên là Trà Việt Ô long và Việt Hồng Trà. Đây là tiền đề quan trọng để nông sản Cao Sơn vươn xa hơn.
Nhờ sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, công tác giảm nghèo tại Cao Sơn đã đạt được những con số ấn tượng. Năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm xuống còn 29,03%, giảm hơn 10% so với năm trước. Mục tiêu năm 2026, xã phấn đấu tiếp tục giảm tỷ lệ hộ nghèo thêm khoảng 7,58%.
Sự chủ động của người dân trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng cùng định hướng đúng đắn của chính quyền đang giúp Cao Sơn từng bước thay đổi diện mạo của một xã vùng cao biên giới.
