Theo Cục Thuế, bản chất của hành vi sử dụng 2 sổ kế toán là cố ý che giấu doanh thu, quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm làm sai lệch nghĩa vụ thuế. Từ tháng 4 đến nay, đơn vị đã có một số công văn, thư ngỏ đề nghị các bên liên quan phối hợp ngăn chặn tình trạng này.
Doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động rà soát nếu xuất hiện các dấu hiệu rủi ro sau:
- Doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng không xuất hóa đơn hoặc xuất thấp hơn giá trị thực; hộ kinh doanh kê khai doanh thu dưới ngưỡng nhưng thực tế trên ngưỡng chịu thuế.
- Tỷ lệ giao dịch tiền mặt cao bất thường; dữ liệu không đồng nhất giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng; chênh lệch lớn giữa số liệu báo cáo thuế và số liệu cung cấp cho ngân hàng, nhà đầu tư.
- Sử dụng nhiều phần mềm kế toán không đồng bộ, có dấu hiệu chia tách dữ liệu; lợi nhuận khai báo liên tục thấp bất thường hoặc lỗ kéo dài dù quy mô, doanh thu vẫn tăng trưởng.
- Chi phí hạch toán không đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc không đủ điều kiện được trừ; chi phí tăng bất thường, chênh lệch đáng kể giữa số liệu kế toán và hồ sơ khai thuế.
Cơ quan thuế khẳng định, bằng phương thức quản lý hiện đại như phân tích dữ liệu lớn, áp dụng quản lý rủi ro và đối chiếu chéo dữ liệu, kết hợp chia sẻ thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, các đơn vị trung gian thanh toán và tổ chức cung cấp phần mềm..., mọi khoảng cách giữa số liệu khai và số liệu thực ngày càng khó che giấu.
Cục Thuế nhấn mạnh, hành vi trốn thuế bằng hình thức sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán sẽ phải gánh chịu nhiều hệ lụy pháp lý nghiêm trọng:
Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước và tính tiền chậm nộp mức 0,03%/ngày.
Xử phạt hành chính: Phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn.
Xử lý hình sự: Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), ngưỡng khởi tố tội trốn thuế là từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại (hoặc dưới mức này nếu đã bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích).
Đáng chú ý, các tổ chức cung cấp giải pháp công nghệ nếu tiếp tay, hỗ trợ thiết lập hệ thống 2 sổ có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức cho hành vi trốn thuế.
Để tránh các rủi ro pháp lý, Cục Thuế khuyến nghị các doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần ghi nhận trung thực, kịp thời mọi giao dịch trên một hệ thống sổ kế toán thống nhất; xuất hóa đơn đầy đủ, đúng giá trị thực; hạn chế tối đa giao dịch tiền mặt không kiểm soát và thực hiện đồng bộ, tự đối chiếu dữ liệu định kỳ.
Đối với các tổ chức cung cấp phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử, tuyệt đối không phát triển, cung cấp các giải pháp có khả năng tạo lập hoặc duy trì song song 2 hệ thống sổ; đồng thời cần tích hợp chức năng cảnh báo, phát hiện bất thường khi có sự lệch pha giữa doanh thu, dòng tiền và hóa đơn.
