Tuyến đường bê tông uốn lượn qua những sườn núi đã trở nên quen thuộc với người dân Bản Giàng - thôn cao và xa nhất của xã Bản Xèo. Chỉ ít năm trước, để đến được nơi đây là hành trình gian nan. Muốn xuống trung tâm xã, người dân phải đi bộ hoặc chở từng bao ngô, bao thóc bằng xe máy qua những con dốc dựng đứng. Sự đầu tư của Nhà nước đã tạo nên tuyến đường bê tông kiên cố không chỉ rút ngắn thời gian đi lại mà còn mở thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân.
Ông Sùng A Sáng - Bí thư Chi bộ thôn Bản Giàng cho biết: “Trước đây mỗi đợt tuần tra, các thành viên tổ bảo vệ rừng của thôn gần như phải đi bộ suốt hành trình, có những khu vực giáp ranh với thôn, xã khác mất rất nhiều thời gian mới tiếp cận được. Nay, đường đã thông, chúng tôi có thể đi xe đến các điểm phù hợp, gửi xe rồi tiếp tục đi bộ vào rừng. Nhờ đó, vừa giảm thời gian đi lại, vừa mở rộng được phạm vi kiểm tra”.
Ở cuối thôn Láo Vàng, xã Bát Xát, đường giao thông chưa vươn tới những cánh rừng phòng hộ, khiến mỗi chuyến tuần tra của tổ bảo vệ rừng thêm phần vất vả. Ông Vàng Láo Tả - Trưởng thôn Láo Vàng cho biết: “Mỗi khi có thông tin về dấu hiệu chặt phá rừng, việc huy động lực lượng kiểm tra nhiều khi không thể thực hiện ngay. Nếu giao thông thuận lợi thì việc huy động tổ bảo vệ cũng như người dân sẽ nhanh hơn”.
Láo Vàng và Bản Giàng là hai minh chứng trong câu chuyện rộng hơn đang diễn ra ở nhiều thôn, bản vùng cao. Ở nơi chưa có đường, người dân cần những tuyến giao thông để thoát khỏi cảnh cách trở, đưa nông sản ra thị trường và giúp lực lượng chức năng tiếp cận địa bàn nhanh hơn. Ở nơi đường đã mở, yêu cầu đặt ra là phải quản lý tốt hơn những tác động mới mà giao thông mang lại. Bởi vậy, phát triển giao thông và bảo vệ rừng không phải hai câu chuyện tách rời. Mỗi tuyến đường mới cần được tính toán đồng thời với yêu cầu quản lý đất đai, bảo vệ rừng và bảo đảm sinh kế của người dân.
Gắn bó nhiều năm với những thôn, bản vùng cao, ông Nguyễn Văn Hùng - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát nhận thấy rõ những thay đổi mà mỗi tuyến đường mới mang lại. Theo ông Hùng, giao thông thuận lợi giúp nông sản được vận chuyển nhanh hơn, thương lái dễ tiếp cận địa bàn, qua đó, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Những tuyến đường mới còn giúp lực lượng chức năng và cộng đồng rút ngắn thời gian tiếp cận rừng, nâng cao hiệu quả tuần tra, bảo vệ rừng. Phát triển giao thông là yêu cầu cần thiết đối với vùng cao, song cùng với đầu tư hạ tầng phải tăng cường quản lý, bảo vệ rừng. “Làm đường giao thông là điều rất cần thiết, nhưng nếu không kiểm soát tốt thì chính những tuyến đường ấy cũng có thể trở thành lối mở cho các hành vi xâm hại rừng”, ông Hùng nhấn mạnh.
Với những cánh rừng sát trục đường giao thông, tác động đến rừng đôi khi không bắt đầu bằng một vụ việc lớn mà từ việc mở rộng nương, dựng lán, trồng cây hoặc đưa phương tiện vào khu vực chưa được phép. Ông Nguyễn Văn Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Xèo cho biết: “Khi hạ tầng tiếp tục được đầu tư, việc theo dõi, giám sát những khu vực có nguy cơ tác động đến rừng cũng được địa phương chú trọng hơn, trong đó có ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng”. Bên cạnh đó, địa phương thường xuyên đánh giá hoạt động của từng tổ bảo vệ rừng; duy trì giao ban để nắm tình hình, phối hợp, tuần tra chéo và hỗ trợ nhau khi phát sinh vụ việc liên quan đến người dân, nhất là tại những khu vực vùng sâu, vùng xa. Khi người dân nhận thức được nguồn nước, đất sản xuất và môi trường sống của chính mình đều gắn với rừng đầu nguồn, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng trong phát hiện, ngăn chặn nguy cơ vi phạm ngay từ thôn, bản.
Khi đường giao thông mở lối cho phát triển, cộng đồng cùng các lực lượng chức năng chủ động giữ rừng, mỗi tuyến giao thông không chỉ nối gần những bản làng mà còn góp phần “nối” mục tiêu phát triển kinh tế với yêu cầu gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, tạo sự phát triển bền vững của vùng cao và màu xanh của núi rừng.
