Mỹ đe dọa mở rộng không kích cơ sở hạt nhân Iran
Theo Tân Hoa xã sáng 5/9, phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 4/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ có thể sớm tấn công núi Pickaxe - cơ sở ngầm kiên cố gần khu vực làm giàu hạt nhân Natanz của Iran. Washington nghi ngờ Tehran đã chuyển một phần kho uranium làm giàu cấp độ cao tới đây.
Trước đó, trong phỏng vấn ngày 13/7, ông Trump cũng nhiều lần nhắc đến địa điểm này và khẳng định Mỹ có khả năng giám sát từ không gian theo thời gian thực để sẵn sàng tung đòn đánh cực mạnh. Tuyên bố mới nhất được đưa ra sau đợt không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025 vào các cơ sở Fordow, Natanz và Isfahan.
Giới chức Mỹ đánh giá đợt tấn công đó đã phá hủy hoàn toàn 1 cơ sở, gây thiệt hại nhẹ cho 2 cơ sở còn lại và làm chậm chương trình làm giàu uranium của Iran tới 2 năm. Phía Mỹ cáo buộc các cơ sở này phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran khẳng định chỉ phục vụ mục đích dân sự.
Dù gia tăng áp lực, ông Trump vẫn tìm cách giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng khi gọi đây là cuộc xung đột quân sự gián đoạn và là chuyện nhỏ. Tuy nhiên, trên thực tế, lực lượng Mỹ tuần này đã tấn công gần 60 mục tiêu xung quanh eo biển Hormuz và đe dọa tiếp tục không kích bất cứ lúc nào.
Điều tra các vụ tấn công gây thiệt hại cho dân thường
Bên cạnh đó, các vụ việc gây thiệt hại cho dân thường cũng đang được điều tra. Ngày 3/9, Phó Tổng thống Mỹ James David Vance cho biết đang làm rõ vụ tấn công vào một đám cưới tại Kouhestak, tỉnh Hormozgan đêm 1/9 khiến 4 người chết và 50 người bị thương theo cáo buộc từ Iran.
Ông Vance khẳng định Mỹ chưa có thông tin xác thực và sẽ không đàm phán chừng nào Iran còn tấn công tàu thuyền qua eo biển Hormuz.
Liên quan đến chiến dịch quân sự quy mô lớn ngày 28/2/2025 khiến 168 trẻ em thiệt mạng tại trường tiểu học ở thành phố Minab, dù kết quả điều tra sơ bộ hồi tháng 3 xác định Mỹ chịu trách nhiệm nhưng đến nay quân đội Mỹ vẫn chưa công bố kết quả cuối cùng.
Iran cảnh báo kinh tế Mỹ và cuộc bế tắc cục diện
Trên mặt trận kinh tế, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 3/9 đã cảnh báo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent rằng việc Washington liên tục rút dầu từ kho dự trữ chiến lược cùng sự sụt giảm các chỉ số kinh tế là dấu hiệu của sức ép lớn, có thể gây thách thức nghiêm trọng cho an ninh năng lượng của Mỹ.
Những động thái này diễn ra sau khi Mỹ tuyên bố chuyển sang giai đoạn phong tỏa kinh tế diện rộng nhằm ép Iran đàm phán và dừng tấn công tuyến hàng hải eo biển Hormuz - nơi đã bị đóng cửa từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2/2025, trong khi Bản ghi nhớ ký hồi tháng 6 nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn hiện đã hết hiệu lực.
Phân tích về tình hình hiện nay, các chuyên gia quốc tế cho rằng cuộc bế tắc vẫn chưa có lời giải. Chuyên gia Jason Campbell từ Viện Trung Đông nhận định Mỹ đang kết hợp sức ép quân sự và kinh tế để buộc Iran đàm phán ở thế yếu, chấp nhận tình trạng giằng co để bảo vệ tuyến hàng hải.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Aniseh Bassiri Tabrizi từ Chatham House đánh giá Iran sẽ không khuất phục, sẵn sàng chịu sức ép kinh tế dài hạn và đáp trả tương xứng để chờ Mỹ nhượng bộ.
Trong khi đó, chuyên gia Nicholas Hopton từ Viện RUSI cho rằng các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ khó phát huy hiệu quả do thiếu sự ủng hộ từ Trung Quốc và Nga, đồng thời nhấn mạnh con đường duy nhất để chấm dứt xung đột là Mỹ quay lại thỏa thuận trong bản ghi nhớ hồi tháng 6 và dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt đối với Iran.
