Khu vực đông Địa Trung Hải thuộc mạng lưới quản lý của cơ quan y tế Liên hợp quốc bao gồm 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, các nỗ lực hỗ trợ đang được tăng cường đặc biệt cho Djibouti, Somalia và Sudan - ba quốc gia được xếp vào diện ưu tiên ứng phó khẩn cấp hàng đầu.
Động thái can thiệp quyết liệt này được đưa ra sau khi các đợt bùng phát dịch bệnh Ebola chết người do biến thể virus Bundibugyo gây ra đã cướp đi sinh mạng của nhiều nạn nhân tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, cùng với một ca nhiễm vừa được xác nhận tại Kenya có liên quan đến ổ dịch tại Cộng hòa Dân chủ Congo.
Dù cho đến nay toàn khu vực đông Địa Trung Hải vẫn chưa ghi nhận bất kỳ ca mắc Ebola nào, song các cuộc giao tranh dữ dội, các dòng người tản cư ồ ạt cùng hệ thống y tế kiệt quệ tại nhiều quốc gia đang tạo nên những rào cản nghiêm trọng cho công tác phòng ngừa và ứng phó nếu dịch bệnh bất ngờ tràn qua biên giới.
Trong bài phát biểu hồi đầu tuần này, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đã gọi khu vực này là "tâm chấn của các nhu cầu nhân đạo toàn cầu".
Hiện có hơn 117 triệu người tại vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, Sudan, Syria, Yemen và nhiều vùng phụ cận đang phải dựa hoàn toàn vào cứu trợ nhân đạo quốc tế để duy trì sự sống.
Trong khoảng thời gian từ tháng 7-9 vừa qua, WHO đã cử các phái đoàn chuyên gia tới Djibouti, Somalia và Sudan nhằm đánh giá thực tế năng lực sẵn sàng của các quốc gia, đồng thời nhận diện những lỗ hổng trong công tác giám sát dịch tễ, năng lực xét nghiệm, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý điều trị ca bệnh cũng như điều phối phản ứng khẩn cấp.
Cơ quan của Liên hợp quốc đang tích cực hỗ trợ chính quyền sở tại khắc phục các khoảng trống này thông qua các khóa đào tạo nghiệp vụ, chuyển giao kỹ thuật, cung ứng vật tư y tế thiết yếu và tổ chức các cuộc diễn tập tình huống giả định.
Bên cạnh việc thiết lập danh mục kiểm tra mức độ sẵn sàng, bộ công cụ lập kế hoạch dự phòng và các hướng dẫn kỹ thuật chuyên sâu, WHO còn thắt chặt cơ chế phối hợp tác chiến giữa các quốc gia tại cả châu Phi và khu vực đông Địa Trung Hải.
Song song với đó, cơ quan này đã chuyển giao nhiều trang thiết bị xét nghiệm chuyên dụng, ban hành khuyến cáo y tế cho hành khách xuất nhập cảnh và cung cấp tài liệu truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.
Bất chấp những bước tiến ban đầu, nhiều rào cản nghiêm trọng vẫn tồn tại trong khâu phát hiện sớm, xác định ca bệnh qua xét nghiệm và tình trạng thiếu hụt trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) cùng các nguồn lực cứu trợ khẩn cấp.
WHO nhấn mạnh: "Tình trạng xung đột vũ trang, bất ổn an ninh và khả năng tiếp cận thực địa bị phong tỏa đang đặt ra những thách thức hiểm nghèo bổ sung, đặc biệt là tại những quốc gia vốn dĩ đã ngập chìm trong các cuộc khủng hoảng nhân đạo quy mô lớn".
Hiện tại, các nỗ lực liên ngành vẫn đang được dốc toàn lực nhằm bảo đảm chính quyền các nước và các đối tác nhân đạo có đủ năng lực phát hiện nhanh, khoanh vùng điều tra và kiểm soát chặt chẽ mọi trường hợp nghi nhiễm Ebola ngay từ những dấu hiệu đầu tiên.
Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 14/10 đã thông báo dành 93 triệu USD nhằm tăng cường ứng phó với dịch Ebola tại châu Phi, trong bối cảnh Cộng hòa Dân chủ Congo đang nỗ lực kiểm soát đợt bùng phát dịch hiện nay.
Theo thông báo của WB, trong tổng số tiền trên, 80 triệu USD sẽ được sử dụng tại Cộng hòa Dân chủ Congo để tăng cường giám sát dịch tễ, năng lực xét nghiệm, điều trị bệnh nhân, phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm, đồng thời huy động cộng đồng tham gia chống dịch.
Số tiền còn lại, 13 triệu USD, sẽ hỗ trợ 11 quốc gia tăng cường năng lực chuẩn bị và ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước nguy cơ dịch bệnh lây lan trong khu vực.
Theo số liệu cập nhật của Bộ Y tế Cộng hòa Dân chủ Congo được TRT Afrika dẫn lại, nước này đã ghi nhận 9.066 ca mắc Ebola được xác nhận, trong đó có 4.381 trường hợp tử vong kể từ khi dịch được công bố vào tháng 5/2026. Dịch bệnh đã ảnh hưởng đến 7 tỉnh, gồm Haut-Uele, Ituri, Nord-Kivu, Sud-Kivu, Bas-Uele, Tshopo và Sud-Ubangi.
Nguồn tài trợ cũng nhằm duy trì các dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại tỉnh Ituri, tâm điểm của dịch bệnh, đồng thời bảo vệ sinh kế của các cộng đồng bị ảnh hưởng và bảo đảm trẻ em có thể tiếp tục đến trường an toàn.
Tính đến nay, WB đã cam kết tổng cộng 426,6 triệu USD cho các hoạt động ứng phó khẩn cấp với dịch Ebola, thông qua các khoản viện trợ và cho vay ưu đãi mới cũng như hiện có.
Trong bối cảnh Kenya ghi nhận ca Ebola nhập cảnh đầu tiên từ Cộng hòa Dân chủ Congo, việc tăng cường năng lực ứng phó xuyên biên giới được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ dịch bệnh lan rộng tại châu Phi.
