Trước băn khoăn của dư luận về chính sách bồi thường tai biến sau tiêm chủng, ông Dương Chí Nam, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, dự thảo đang làm rõ cơ sở pháp lý và cơ chế bảo vệ quyền lợi người dân trong cả tiêm chủng bắt buộc lẫn tự nguyện.
Người dân tiêm chủng tại cơ sở y tế tư nhân.
Theo ông Nam, sự khác biệt giữa hai hình thức tiêm chủng xuất phát từ quy định của Luật Phòng bệnh. Với tiêm chủng bắt buộc trong Chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chống dịch, người dân tham gia theo yêu cầu của Nhà nước nên ngân sách sẽ chi trả bồi thường nếu xảy ra tai biến nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc tính mạng. “Đây được xem là trách nhiệm an sinh”, ông Nam nói.
Ngược lại, tiêm chủng tự nguyện là quyết định cá nhân khi sử dụng dịch vụ tại các cơ sở tiêm chủng. Nếu xảy ra tai biến, trách nhiệm bồi thường thuộc về đơn vị cung ứng dịch vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Trường hợp sản phẩm không đảm bảo chất lượng hoặc quy trình cung ứng gây thiệt hại, cơ sở tiêm chủng phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người bị ảnh hưởng. Cách phân định này nhằm làm rõ trách nhiệm giữa Nhà nước và đơn vị dịch vụ, không tạo ra sự bất bình đẳng về quyền lợi.
Bộ Y tế đang xây dựng quy định chi tiết về phạm vi, mức bồi thường, quy trình xác định tai biến, cũng như cơ chế khiếu nại để đưa vào nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Nội dung này sẽ làm rõ cả trường hợp tiêm bắt buộc lẫn tiêm tự nguyện.
Về mức bồi thường tối đa, đại diện Cục Phòng bệnh cho biết con số 30 lần mức lương cơ sở đối với trường hợp để lại di chứng khuyết tật và 100 triệu đồng đối với trường hợp tử vong được kế thừa từ Nghị định 104 năm 2016. “Chính sách này áp dụng gần 10 năm mà không phát sinh tranh chấp lớn, vì vậy tiếp tục được sử dụng để đảm bảo tính ổn định”, ông Nam thông tin.
Một trong những vấn đề người dân quan tâm là tính khách quan khi xác định nguyên nhân tai biến. Ông Nam cho biết hội đồng chuyên môn không chỉ gồm cán bộ y tế địa phương mà có sự tham gia của chuyên gia từ các viện vệ sinh dịch tễ, viện Pasteur, trường đại học y và bệnh viện tuyến trung ương.
Thành phần đa ngành gồm chuyên gia vaccine, dịch tễ, miễn dịch, hồi sức cấp cứu. Những người trực tiếp tham gia hoạt động tiêm chủng không được tham gia hội đồng để tránh xung đột lợi ích.
Hội đồng hoạt động độc lập về chuyên môn và chịu trách nhiệm trước pháp luật. Khi cần thiết, có thể mời chuyên gia pháp lý, tài chính hoặc pháp y nhằm đảm bảo kết luận dựa trên bằng chứng khoa học.
Trong trường hợp không đồng ý với kết luận tai biến, người dân có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu giám định lại. Người bị thiệt hại hoặc thân nhân có thể đề nghị cơ quan quản lý y tế cấp trên xem xét lại, thành lập hội đồng chuyên môn cấp trung ương hoặc thực hiện quyền khiếu nại hành chính. Ngoài ra, họ cũng có thể khởi kiện dân sự hoặc hành chính tại tòa án theo quy định pháp luật.
Về nguồn kinh phí, cơ chế được thiết kế theo hướng Nhà nước chi trả trước đối với tiêm chủng bắt buộc để hỗ trợ người dân nhanh nhất. Tuy nhiên, nếu xác định tai biến do lỗi trong sản xuất, bảo quản hoặc thực hành tiêm chủng, các đơn vị liên quan phải hoàn trả ngân sách. Điều này nhằm bảo đảm quyền lợi người dân đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng vaccine.
Theo ông Nam, cơ chế này giúp duy trì vai trò bảo vệ của Nhà nước nhưng vẫn đặt trách nhiệm rõ ràng lên cơ sở tiêm chủng và nhà sản xuất, qua đó tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động tiêm chủng.
