Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều chuyển động mạnh mẽ về thể chế, kinh tế và xã hội, hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp ngày càng nhận được sự quan tâm của người dân trong và ngoài nước.
Nhân dịp Việt Nam chuẩn bị cho cuộc bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle, người sáng lập và điều hành Trung tâm Liên văn hóa Việt Nam-Thái Bình Dương (IVB) tại Bỉ, đồng thời là thành viên Hội đồng Giáo dục quận Woluwe Saint-Lambert ở thủ đô Brussels, đã chia sẻ với phóng viên nhiều góc nhìn về vai trò của cơ quan lập pháp, sự đổi mới của bộ máy chính quyền và những kỳ vọng đối với thế hệ đại biểu trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.
Một nhiệm kỳ mang dấu ấn lịch sử
Theo bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (2021-2026) có thể xem là một nhiệm kỳ mang tính lịch sử trong bối cảnh của thế kỷ 21. Đây là giai đoạn đất nước phải đối mặt với đại dịch COVID-19, đồng thời chứng kiến những thay đổi sâu rộng về kinh tế và xã hội khi Việt Nam bước vào thời kỳ phát triển mới.
Bà Quỳnh Iris nhấn mạnh rằng những năm qua đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của Việt Nam sau 50 năm thống nhất và 80 năm độc lập, khi đất nước ngày càng khẳng định vị thế trong khu vực và trên trường quốc tế. Trong tiến trình đó, Quốc hội và hệ thống chính quyền các cấp đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế và thúc đẩy các chính sách phát triển.
“Các chính sách đối với kinh tế tư nhân, việc coi trọng văn hóa và đặc biệt là nguồn lực kiều bào ở nước ngoài đã được mở rộng đáng kể. Những điều chỉnh về chính sách quốc tịch, đất đai, nhà ở cho người Việt Nam ở nước ngoài là tín hiệu tích cực, tạo điều kiện để cộng đồng kiều bào gắn bó hơn với quê hương," bà Quỳnh Iris nhận định.
Một điểm đáng chú ý khác là quá trình tinh gọn bộ máy và đổi mới mô hình quản lý tại nhiều địa phương. Theo bà, việc từng bước chuyển sang quản trị bằng công nghệ số, thúc đẩy khoa học-công nghệ đi vào đời sống là bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành và phục vụ người dân tốt hơn.
Cùng với đó, sự tham gia của cộng đồng người Việt ở nước ngoài vào các hoạt động phát triển trong nước ngày càng rõ nét. Nhiều kiều bào không chỉ đóng góp về nguồn lực mà còn tham gia tư vấn chính sách, pháp luật, đồng hành với các cơ quan nhà nước và địa phương trong nhiều dự án cụ thể.
Kỳ vọng từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp
Việc tổ chức cuộc bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhằm kịp thời kiện toàn nhân sự cấp cao được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho giai đoạn phát triển mới. Theo bà Quỳnh Iris, điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tiếp tục tinh gọn bộ máy hành chính.
Bà Quỳnh Iris cho rằng mô hình này có thể giúp quá trình quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương trở nên gần gũi, linh hoạt và hiệu quả hơn. Khi bộ máy gọn nhẹ và quy trình thủ tục được đơn giản hóa, người dân sẽ tiếp cận các dịch vụ hành chính thuận tiện hơn, đồng thời có nhiều cơ hội tham gia trực tiếp vào đời sống chính trị-xã hội tại địa phương.
Theo bà Quỳnh Iris, sự thay đổi về cấu trúc quản lý cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng trong các lĩnh vực nền tảng như giáo dục, quản lý văn hóa và phát triển kinh tế địa phương. Ở nhiều tỉnh, thành phố vừa và nhỏ, giáo dục có thể chú trọng hơn tới lịch sử, văn hóa bản địa, giúp thế hệ trẻ hiểu và gìn giữ những giá trị di sản nơi mình sinh ra.
Trong lĩnh vực văn hóa, bà Quỳnh Iris nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư cho con người - từ các nhà quản lý văn hóa đến nghệ sĩ, nghệ nhân của các làng nghề truyền thống. Việc bảo tồn các nghề cổ, di sản văn hóa và nghệ thuật dân gian cần được coi là nền tảng để phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai.
Bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle nhận định rằng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2040 góp phần giúp Việt Nam trở thành một quốc gia giàu bản sắc, khẳng định "căn cước văn hóa" trên bản đồ thế giới thông qua các giá trị hòa bình, nhân văn và chất lượng sống bền vững.
Đại biểu dân cử trong thời đại mới
Trước những mục tiêu phát triển được đặt ra sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle cho rằng yêu cầu đối với các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ tới sẽ ngày càng cao.
Điều bà đặc biệt quan tâm là sự xuất hiện của nhiều gương mặt trẻ trong danh sách ứng cử, bao gồm các trí thức, giảng viên đại học và doanh nhân. Theo bà, đây là tín hiệu tích cực cho thấy sự chuyển giao thế hệ và sự đa dạng về kinh nghiệm, tri thức trong cơ quan dân cử.
Tuy nhiên, bà Quỳnh Iris cũng nhấn mạnh rằng đại biểu không chỉ cần chuyên môn vững vàng mà còn phải có phẩm chất đạo đức, trí tuệ và tinh thần phụng sự xã hội.
“Người đại biểu phải có tiếng nói và hành động cụ thể vì cộng đồng, chứ không phải vì vị trí hay lợi ích cá nhân," bà nói.
Việc thường xuyên tiếp xúc cử tri, lắng nghe tâm tư của người dân và cập nhật những thay đổi của đời sống xã hội là điều cần thiết để các đại biểu có thể đưa ra những quyết sách phù hợp trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh chóng.
Bà Quỳnh Iris cũng cho rằng cần thúc đẩy mạnh hơn sự cân bằng giới trong hệ thống chính trị, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các cơ quan lập pháp và quá trình hoạch định chính sách. Theo bà, phụ nữ có vai trò đặc biệt trong việc bảo vệ những nhóm yếu thế, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Một điểm đáng chú ý khác là việc các cơ quan lãnh đạo và đại biểu dân cử sử dụng mạng xã hội một cách chính danh và minh bạch. Đây có thể trở thành kênh giao tiếp trực tiếp giữa chính quyền và người dân, góp phần tăng cường sự minh bạch, giảm thiểu tiêu cực và thúc đẩy văn hóa đối thoại trong thời đại số.
Nâng tầm ngoại giao nghị viện
Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng với nhiều biến động về kinh tế, địa chính trị và công nghệ, bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle cho rằng hợp tác liên nghị viện ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ đối ngoại và phát triển quốc gia.
Theo bà, Việt Nam đang có vị trí địa chiến lược quan trọng tại khu vực Thái Bình Dương và có nhiều cơ hội để mở rộng hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, nền tảng quan trọng nhất vẫn là nâng cao chất lượng sống của người dân trong nước.
Những lĩnh vực như nông nghiệp chất lượng cao, dịch vụ du lịch, giáo dục, văn hóa, năng lượng xanh hay an ninh mạng đều là những vấn đề lớn của thời đại. Việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý trong các lĩnh vực này, từ bảo vệ dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo đến an toàn không gian mạng, sẽ giúp Việt Nam chủ động tham gia vào các xu hướng phát triển toàn cầu.
Bà Quỳnh Iris cũng nhấn mạnh vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy các giá trị chung như hòa bình, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới và phát triển bền vững - những mục tiêu phù hợp với các định hướng của cộng đồng quốc tế.
Trong quan hệ đối tác quốc tế, bà Quỳnh Iris cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp lý và môi trường đầu tư để tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do. Đặc biệt, Liên minh châu Âu (EU) được xem là một trong những đối tác chiến lược quan trọng, không chỉ về kinh tế mà còn về hợp tác văn hóa, giáo dục và phát triển bền vững.
Theo bà Quỳnh Iris, kết quả cuối cùng của các mối quan hệ hợp tác quốc tế không chỉ được đo bằng con số tăng trưởng kinh tế mà còn phải thể hiện ở chất lượng sống của người dân và sự lan tỏa của các giá trị nhân văn giữa các quốc gia.
Nhìn về tương lai, bà Quỳnh Iris Nguyễn-de Prelle bày tỏ kỳ vọng rằng với những cải cách về thể chế, sự tham gia tích cực của thế hệ trẻ và sự gắn kết của cộng đồng người Việt trên toàn thế giới, Việt Nam sẽ tiếp tục bước vào giai đoạn phát triển mới với bản sắc rõ nét và vị thế ngày càng vững chắc.
Theo bà, mục tiêu cuối cùng của mọi chính sách vẫn phải hướng tới con người - xây dựng một xã hội nơi chất lượng sống, giá trị văn hóa và tinh thần đoàn kết dân tộc được đặt ở vị trí trung tâm của sự phát triển.
