Bảo tồn nhà sàn truyền thống ở Nghĩa Đô

Nhắc đến xã Nghĩa Đô (Bảo Yên), không chỉ người dân địa phương mà nhiều du khách trong và ngoài nước đều nhớ đến hình ảnh những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Tày ở những bản làng bình yên, xanh mướt. Nhà sàn và văn hóa nhà sàn đã trở thành nét đặc trưng của vùng đất này.

0:00 / 0:00
0:00

Những ngày đầu tháng 5, chúng tôi có mặt tại bản Nặm Cằm, xã Nghĩa Đô. Đến thời điểm này, sau 2 tháng thi công, ngôi nhà của anh Lương Thanh Uyên đã bước vào giai đoạn hoàn thiện. Từ xa nhìn lại, ai cũng có thể nhận ra ngôi nhà mới mang kiến trúc nhà sàn truyền thống của dân tộc Tày nơi đây. Điều khác biệt cơ bản là toàn bộ hệ thống cột, xà, khung nhà và bếp đều được đúc bằng bê tông cốt thép thay vì bằng gỗ như những ngôi nhà làm truyền thống.

ns1-9.jpg
Anh Uyên xây ngôi nhà sàn bê tông cốt thép, đường kính cột gần 30 cm.

Anh Uyên cho biết, năm 2008, khi mới ra ở riêng, do điều kiện gia đình khó khăn nên không đủ tiền mua nhiều gỗ tốt để làm ngôi nhà sàn truyền thống mà chỉ làm nhà gỗ với gác xép thông thường. Qua thời gian, đến nay, ngôi nhà đã xuống cấp, không an toàn.

Bao năm qua, anh Uyên vẫn ao ước làm được một ngôi nhà sàn theo kiến trúc truyền thống của đồng bào Tày quê mình nhưng không có gỗ tốt để thực hiện. Nhờ bà con giới thiệu, anh Uyên đã thuê thợ về xây khung nhà sàn bằng bê tông, dựng được ngôi nhà như mong ước.

Cách nhà anh Uyên không xa, ngôi nhà của chị Hoàng Thị Thanh Thúy nổi bật với khung sơn màu vàng và mái lợp bằng lá cọ theo đúng kiến trúc truyền thống của nhà sàn ở Nghĩa Đô.

Đến gần, nhìn những hàng cột, xà, tường nhà, nhiều người vẫn nhầm tưởng đây là ngôi nhà gỗ vì có những đường vân gỗ nổi rất đẹp. Thực ra, đây là ngôi nhà sàn với bộ khung hoàn toàn bằng bê tông cốt thép, được sơn giả gỗ rất tinh tế nên vừa đẹp, kiên cố, vừa hài hòa với môi trường xung quanh.

ns0.jpg
ns1-1.jpg
Ngôi nhà sàn bằng bê tông khang trang, kiên cố của gia đình chị Hoàng Thị Thanh Thúy.

Trò chuyện với chúng tôi, chị Hoàng Thị Thanh Thúy chia sẻ: Do không có gỗ để dựng nhà và chi phí mua gỗ cao nên gia đình đã lựa chọn xây bằng bê tông cốt thép và sơn giả gỗ. Tổng chi phí xây dựng ngôi nhà khoảng 500 triệu đồng. Nhà sàn bằng bê tông kiên cố, chắc chắn hơn nhà gỗ, không phải lo khi trời mưa lũ, không gian rộng rãi, thoáng mát, thuận tiện trong sinh hoạt. Đặc biệt, nền nhà lát bằng đá hoa nên vừa mát, vừa thuận tiện trong vệ sinh hằng ngày. Tôi rất vui vì gia đình đã làm được ngôi nhà sàn theo bản sắc dân tộc Tày để ở và tiếp đón anh em, bạn bè đến chơi mỗi dịp lễ tết.

Bản Nặm Cằm có 76 hộ dân, đều là đồng bào dân tộc Tày. Cả thôn có 69 ngôi nhà sàn, trong đó 60 ngôi nhà sàn gỗ và 9 ngôi nhà sàn mới được làm bằng bê tông.

Không chỉ ở Nặm Cằm, mà ở các thôn, bản khác trên địa bàn xã Nghĩa Đô, hai năm trở lại đây, thực hiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, ngày càng xuất hiện nhiều nhà sàn bằng bê tông thay thế những ngôi nhà đã cũ và hư hỏng. Dù là nhà sàn bằng bê tông nhưng hầu hết đều được lợp mái bằng lá cọ, tường vách bằng gỗ hoặc tre nên vẫn mộc mạc, gần gũi, hòa hợp với quang cảnh làng quê Nghĩa Đô.

Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi, 81 tuổi, người luôn trăn trở với việc bảo tồn, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Tày cho biết: Người Tày sinh sống ổn định ở vùng đất này từ khoảng thế kỷ 15, dùng các vật liệu có sẵn như gỗ, tre, nứa để làm nhà sàn cho phù hợp với điều kiện sống, đề phòng được thú dữ.

Trải qua các giai đoạn lịch sử, kiến trúc nhà sàn của người Tày có sự thay đổi cho phù hợp với môi trường tự nhiên và xã hội, từ nhà lều, đến kiểu nhà con ma, kiểu nhà Cai Tư, rồi sang kiểu nhà sàn chấn song 4 bức.

Từ năm 1990 - 2000, xã Nghĩa Đô có khoảng 80% là nhà sàn. Về sau, có thời điểm nhà sàn đứng trước nguy cơ bị mai một, hoặc một số người trẻ tách ra ở riêng làm nhà mới thay đổi kiến trúc nhà sàn truyền thống.

ns1-2.jpg
ns1-6.jpg
Những năm gần đây, nhiều hộ dân ở xã Nghĩa Đô đã xây dựng nhà sàn bê tông kiên cố.

Những năm gần đây, công tác bảo tồn nhà sàn của người Tày ở Nghĩa Đô được quan tâm hơn, tuy nhiên, việc tìm các loại gỗ tốt để làm nhà rất khó, chi phí rất tốn kém, làm nhà gỗ cũng mất nhiều công. Vì thế, nhiều hộ dân khi làm nhà mới đều lựa chọn giải pháp làm nhà sàn bằng khung bê tông cốt thép.

Nhà sàn bê tông dù thợ làm giỏi đến mấy thì đường nét cũng không được mềm mại, tinh tế, thanh thoát như nhà sàn gỗ nhưng về cơ bản vẫn giữ được kiến trúc nhà truyền thống của đồng bào Tày nơi đây, lại kiên cố, vững chãi, thuận tiện cho sinh hoạt.

Theo thông tin từ UBND xã Nghĩa Đô, toàn xã hiện có 13 thôn, bản với 1.188 hộ dân, 826 ngôi nhà sàn, chiếm gần 70% tổng số hộ dân; trong đó 773 ngôi nhà sàn gỗ và 53 nhà sàn bằng bê tông cốt thép.

Hầu hết nhà sàn bê tông được xây dựng từ năm 2024 trở lại đây, trong đó nhiều ngôi nhà được người dân xây dựng với sự hỗ trợ của Nhà nước từ chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát.

ns1-5.jpg
ns1-11.jpg
ns1-3.jpg
Những ngôi nhà sàn bằng bê tông vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống.

Ông Lương Cao Thế, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Đô cho biết: Trong quá trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn xã, cấp ủy, chính quyền rất quan tâm đến vấn đề bảo tồn kiến trúc nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày, không để mất đi những ngôi nhà sàn truyền thống, xen vào những ngôi nhà lạc điệu về kiến trúc, làm mất vẻ đẹp của các bản làng.

Giải pháp thiết thực là làm nhà sàn bê tông cốt thép thay thế vật liệu gỗ. Khi nghiên cứu bê tông hóa nhà sàn truyền thống, xã có sự tham khảo ý kiến của các nghệ nhân, người cao tuổi ở các thôn bản nên đảm bảo về mặt kiến trúc.

Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của Chính phủ thể hiện tinh thần nhân văn cao cả, giúp các hộ nghèo, kinh tế khó khăn có nhà ở ổn định. Tuy nhiên, trong quá trình xóa nhà tạm, nhà dột nát ở nhiều nơi, vấn đề bảo tồn kiến trúc nhà cổ, nhà truyền thống rất đáng quan tâm.

Giải pháp xây dựng những ngôi nhà sàn bê tông cốt thép nhưng vẫn giữ kiến trúc nhà sàn truyền thống của người Tày ở xã Nghĩa Đô là rất thiết thực, tiết kiệm, thân thiện với môi trường. Qua đó, góp phần bảo tồn kiến trúc nhà sàn truyền thống của dân tộc Tày, phục vụ cho phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng xã Nghĩa Đô trở thành điểm đến hấp dẫn, đặc sắc, thân thiện với du khách.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

fb yt zl tw