Không chỉ có cảnh quan tự nhiên và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Lâm Thượng đang hình thành một sức bật mới từ chính nội lực cộng đồng. Du lịch khởi sắc, các hoạt động văn hóa, thể thao ngày càng sôi nổi, sản xuất và giảm nghèo tiếp tục được quan tâm. Trên nền tảng đó, địa phương đang từng bước biến những lợi thế về cảnh quan, văn hóa và con người thành nguồn lực phát triển, tạo sinh kế, nâng cao đời sống và mở rộng vị thế của Lâm Thượng.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Lâm Thượng có diện tích tự nhiên 128 km², dân số gần 19.600 người, với 17 thôn trải rộng trên địa bàn vùng cao. Địa hình đồi núi đan xen thung lũng, khe suối, cùng hệ thống hang động, thác nước và những bản làng còn giữ được nét nguyên sơ đã tạo nên diện mạo đặc trưng cho vùng đất này. Đặc biệt, với 24 dân tộc cùng sinh sống, Lâm Thượng có đời sống văn hóa phong phú, đa dạng, trong đó văn hóa Tày là một nét đặc trưng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn của vùng đất, con người nơi đây.
Từ cảnh sắc thiên nhiên đến nếp nhà, phong tục, tập quán và đời sống cộng đồng, những giá trị bản địa được bồi đắp, gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên một Lâm Thượng vừa mộc mạc, gần gũi, vừa giàu tiềm năng. Đây cũng là nền tảng để địa phương từng bước đưa bản sắc văn hóa và lợi thế bản địa trở thành nguồn lực phát triển du lịch, tạo sinh kế, mở ra hướng đi mới cho người dân.
Nhờ vậy, năm 2025, Làng du lịch Lâm Thượng được Hiệp hội Du lịch Việt Nam vinh danh “Làng du lịch tốt nhất năm 2025”. Đây là sự ghi nhận đối với hướng phát triển trong đó cảnh quan, văn hóa và đời sống cộng đồng được khai thác theo hướng hài hòa, lấy người dân làm chủ thể và tạo ra giá trị thiết thực cho người dân.
Để có được kết quả đó, xã đã chú trọng xây dựng đời sống văn hoá, trong đó các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao ngày càng được duy trì và phát huy. Từ những hoạt động mang tính phong trào, địa phương từng bước hình thành các không gian sinh hoạt cộng đồng, tạo điều kiện để người dân tham gia, giao lưu và phát huy năng khiếu. Đây cũng là cách để giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn, còn trở thành một phần của sản phẩm du lịch địa phương.
Bà Hoàng Thị Hoa, thôn Hin Lạn, chia sẻ: “Ban ngày người dân vẫn lên nương, gánh măng, nhưng đến tối, từ người trẻ đến người lớn tuổi lại cùng tham gia các hoạt động thể thao, văn hóa, văn nghệ”. Theo bà, các hoạt động này góp phần làm đời sống cộng đồng thêm sôi nổi, đồng thời tạo sự gắn kết giữa các thế hệ.
Để duy trì sức sống của phong trào, Lâm Thượng chú trọng xây dựng các câu lạc bộ và phát huy vai trò chủ động của người dân. Hiện câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao nòng cốt của xã có 52 thành viên, trở thành một trong những lực lượng duy trì thường xuyên các hoạt động cộng đồng.
Ông Trần Quốc Tuấn - Chủ tịch UBND xã Lâm Thượng, cho rằng: “Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao đang góp phần trực tiếp nâng cao đời sống tinh thần, đồng thời tạo động lực để người dân hình thành thói quen tập luyện thường xuyên”.
Từ phong trào cơ sở, nhiều môn thể thao có thêm điều kiện phát triển, trong đó bóng đá nữ đang trở thành một điểm nhấn. Những phụ nữ vùng cao bước ra sân với tâm thế ngày càng tự tin, cùng nhau tập luyện, thi đấu và mang màu áo Lâm Thượng đến các giải đấu. Đằng sau mỗi trận đấu không chỉ là câu chuyện về thành tích thể thao. Với phụ nữ vùng cao, sân bóng còn mở ra không gian giao lưu, kết nối. Từ đây, những phụ nữ vốn gắn bó với công việc gia đình, sản xuất có thêm cơ hội rèn luyện, giao lưu và phát triển bản thân.
Chị Hoàng Thanh Nga, thôn Muổi Lay, nhìn nhận: “Thông qua các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, người dân có thêm cơ hội giới thiệu địa phương đến du khách. Những hoạt động cộng đồng vừa phục vụ đời sống tinh thần vừa giúp nhiều người biết đến Lâm Thượng hơn”.
Thực tế, hướng phát triển du lịch cộng đồng của Lâm Thượng đang dần rõ nét: đưa đời sống bản địa trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Một trận bóng, một buổi giao lưu văn nghệ hay một hoạt động cộng đồng, nếu được tổ chức phù hợp, đều có thể tạo nên những trải nghiệm riêng cho du khách. Qua đó, người dân không chỉ tham gia cung cấp dịch vụ mà từng bước trở thành chủ thể tạo dựng, quảng bá và hưởng lợi từ sản phẩm du lịch; còn giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ ngay trong đời sống và có thêm cơ hội tạo ra giá trị kinh tế.
Hiệu quả của hướng đi này được thể hiện qua những con số cụ thể. 7 tháng đầu năm 2026, Lâm Thượng đón hơn 24.600 lượt khách, doanh thu từ du lịch đạt trên 22 tỷ đồng; mục tiêu cả năm là 35.000 lượt khách. Du lịch cũng đang dần trở thành động lực kinh tế của địa phương, mở rộng thị trường, tạo thêm sinh kế và đưa các giá trị bản địa tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.
Những chuyển động ở Lâm Thượng cho thấy, khi lợi thế địa phương được tổ chức khai thác bài bản và gắn với vai trò chủ thể của người dân, giá trị vốn có có thể tạo thành động lực phát triển mới. Đây cũng là nền tảng để Lâm Thượng vừa nâng cao chất lượng đời sống, vừa từng bước mở rộng không gian phát triển, đưa những giá trị của địa phương vươn xa hơn.
