Vang mãi nhịp khèn Mông

LCĐT - Từ bao đời nay, tiếng khèn là sợi dây gắn kết cộng đồng, là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Mông. Người Mông nghe tiếng khèn từ lúc lọt lòng mẹ cho đến khi nhắm mắt từ giã cõi đời. Để quê hương vang mãi nhịp khèn, người Mông ở xã Bản Phố (huyện Bắc Hà) ra sức giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa lâu đời này.

Cứ mỗi tuần 2 buổi tối, em Chấu Khái Hoàng, 13 tuổi, người Mông ở thôn Phéc Bủng, xã Bản Phố lại cùng các bạn trong thôn tới tham gia lớp học khèn Mông của Câu lạc bộ (CLB) Khèn Mông Bắc Hà. Bước sang năm thứ 2 của lớp học này, Hoàng đã biết thổi một số điệu cơ bản. Để có thể thổi được khèn và múa khèn giỏi thì em còn cần nhiều thời gian nữa. Chấu Khái Hoàng cho biết: Ngày nhỏ em thường được ông nội và bác trai dạy thổi khèn. Khi tham gia CLB Khèn Mông Bắc Hà, em được các thầy dạy nhiều hơn về kỹ thuật và ý nghĩa các bài khèn; khi không bị ảnh hưởng của dịch Covid-19, em còn được đi biểu diễn cùng các thành viên CLB tại chợ đêm Bắc Hà.

Câu lạc bộ Khèn Mông Bắc Hà thu hút nhiều thanh thiếu niên người Mông tham gia học thổi khèn.
Câu lạc bộ Khèn Mông Bắc Hà thu hút nhiều thanh thiếu niên người Mông tham gia học thổi khèn.

Chấu Khái Hoàng hiện là 1 trong hơn 50 học viên ở 2 lớp khèn Mông của CLB Khèn Mông Bắc Hà. Được mở từ tháng 8/2020, lớp khèn Mông A1 dành cho các em từ 8 đến 10 tuổi và lớp khèn Mông A2 dành cho các em từ 11 đến 18 tuổi. Tham gia các lớp học này, các em được hướng dẫn tỉ mỉ, chi tiết, như kỹ thuật ngón tay, lấy hơi, hiểu cấu tạo cây khèn, học thổi những bài khèn cổ, học thổi khèn kết hợp múa… Dù nhiều thời điểm lớp học bị gián đoạn do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nhưng đến nay, các lớp học vẫn được duy trì bằng tình yêu và tâm huyết của những người nặng lòng với văn hóa dân tộc Mông cũng như sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương.

Anh Giàng Thiên Hải, Chủ nhiệm CLB Khèn Mông Bắc Hà cho biết: Tôi là người con của đồng bào Mông, muốn thành lập CLB để góp phần gìn giữ, phát huy giá trị cây khèn truyền thống của người Mông, giúp nhiều thanh thiếu nhi ở Bắc Hà hiểu hơn về khèn, biết thổi khèn và nuôi dưỡng niềm đam mê cũng như ý thức giữ gìn nét văn hóa của người Mông trên địa bàn. Lớp học còn có sự quan tâm, ủng hộ nhiệt tình của các nghệ nhân am hiểu văn hóa Mông, khèn Mông, nên các em có thể nắm đầy đủ, bài bản về loại nhạc cụ này. Mục tiêu của CLB là kết thúc các khóa học khèn sẽ đào tạo được những thầy khèn giỏi, trở thành những “hạt nhân” nòng cốt tiếp tục truyền dạy khèn cho thế hệ sau.

Nghệ nhân Lý Seo Phổng là một trong những thầy dạy khèn cho các lớp học của CLB Khèn Mông Bắc Hà từ những ngày đầu thành lập. Ông là người am hiểu sâu sắc văn hóa dân tộc Mông, trong đó có nguồn gốc, ý nghĩa các bài khèn, kỹ thuật thổi hoặc múa khèn… Tâm huyết với chiếc khèn dân tộc và lo nét đẹp văn hóa này bị mai một nên ông đã nhận lời truyền dạy tại lớp khèn Mông của CLB Khèn Mông Bắc Hà cho thanh thiếu niên địa phương. Nghệ nhân Lý Seo Phổng cho biết: Học thổi khèn không khó, nhưng để thổi thành bài, thành điệu rất khó, đòi hòi người học phải kiên trì, tập liên tục. Dạy thổi khèn cho các cháu nhỏ cần dạy từ từ, kiên trì và tỉ mỉ từng nốt nhạc, kỹ thuật lấy hơi, rồi mới đến luyện bài. Cũng may là hầu hết các cháu tham gia lớp học rất yêu thích thổi khèn, lại được bố mẹ quan tâm ủng hộ nên tiến bộ nhanh.

Sau khi được truyền dạy, em Chấu Khái Hoàng thường xuyên tự rèn luyện kỹ năng.
Sau khi được truyền dạy, em Chấu Khái Hoàng thường xuyên tự rèn luyện kỹ năng.

Cũng theo nghệ nhân Lý Seo Phổng, khèn là loại nhạc cụ được dùng vào nhiều dịp khác nhau của người Mông. Mỗi dịp lại có một điệu khèn khác nhau, điệu dùng cho đám cưới, điệu dùng cho đôi lứa giao duyên, có điệu dùng khi tiễn đưa người vừa khuất… Mỗi tiếng khèn là một câu chuyện của cuộc sống, của trời và đất được kể bằng giai điệu thấm đẫm lòng người. Do đó, để trở thành người thổi khèn giỏi, múa khèn đẹp, người thổi phải có quá trình rèn luyện qua nhiều năm. Thổi khèn còn phải kết hợp với múa khèn mới tạo ra được điệu khèn Mông uyển chuyển, hấp dẫn, độc đáo. Múa khèn có nhiều điệu như “Múa nhảy đưa chân”, “Quay đổi chỗ”, “Quay tại chỗ”, “Vờn khèn”, “Múa ngồi xổm”…

Ngoài CLB Khèn Mông Bắc Hà, hiện nay, nhiều trường học nơi đây cũng đã thành lập các CLB khèn Mông ngay tại trường và mời các nghệ nhân tới truyền dạy, tạo cơ hội để các em được tham gia nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội sử dụng nhạc cụ khèn Mông, vừa giúp các em học hỏi, thể hiện khả năng của bản thân, vừa tạo môi trường đậm chất văn hóa truyền thống dân tộc.

Cô giáo Nguyễn Thị Nguyên, Hiệu trưởng Trường PTDT Bán trú THCS Bản Phố cho biết: Với 100% học sinh là người Mông nên chúng tôi luôn cố gắng tạo điều kiện để các em có thể hiểu và giữ gìn văn hóa dân tộc ngay tại trường. Cùng với việc thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa tập thể cho học sinh, thành lập CLB khèn Mông của trường với gần 200 học sinh tham gia, nhà trường còn cử 10 học sinh có năng khiếu tham gia CLB Khèn Mông Bắc Hà để về truyền dạy lại cho các học sinh khác.

Văn hóa hiện đại đang hiện diện khắp các thôn, bản vùng cao, thế nhưng niềm đam mê tiếng khèn với các thế hệ người Mông chưa bao giờ dứt. Khi những nghệ nhân lớn tuổi già yếu và ít dần thì những thanh thiếu nhi ở Bản Phố chính là thế hệ “tiếp lửa” cho tiếng khèn của người Mông mãi ngân vang.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đi lễ đầu năm - nét đẹp văn hóa của người Việt

Đi lễ đầu năm - nét đẹp văn hóa của người Việt

Trong không khí rộn ràng của mùa xuân, đi lễ chùa đầu năm đã trở thành nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời của người Việt, phản ánh sinh hoạt tín ngưỡng và đời sống tinh thần của đông đảo người dân. Mỗi độ xuân về, người dân từ khắp mọi miền đất nước lại nô nức tới đền, chùa dâng lễ, thắp hương, thành tâm cầu mong một năm mới bình an, hạnh phúc và may mắn.

Khát vọng bay giữa trời xuân

Khát vọng bay giữa trời xuân

Với đồng bào người Tày, người Dao ở Lào Cai, ném còn là trò chơi dân gian không thể thiếu trong dịp Tết đến, Xuân về. Ẩn trong những quả còn là giá trị nhân văn, mơ ước, khát khao năm mới có cuộc sống đủ đầy, ấm no.

Khát vọng giữ gìn bản sắc

Khát vọng giữ gìn bản sắc

Trên địa bàn xã Hợp Thành có nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Tày cư trú lâu đời tại các thôn Tượng 1, Tượng 3, Cáng 1, Cáng 2… Thời gian qua, UBND xã đã tuyên truyền, vận động các nghệ nhân và những người tâm huyết với văn hóa, văn nghệ thành lập Câu lạc bộ Bản sắc văn hóa dân tộc Tày xã Hợp Thành, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của dân tộc.

Nét đẹp áo dài ngày xuân

Nét đẹp áo dài ngày xuân

Những ngày Tết, trên khắp các nẻo đường du xuân, trong không gian linh thiêng của đền chùa hay giữa nhịp sống rộn ràng nơi phố thị, chúng ta đều dễ dàng bắt gặp những tà áo dài truyền thống mềm mại, duyên dáng. Không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam, áo dài còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa, làm đẹp cho ngày xuân.

Ngựa trong nhạc Việt

Ngựa trong nhạc Việt

Từ tân nhạc tiền chiến đến nhạc trẻ, từ khúc hùng ca, tình ca đến thiếu nhi, hình tượng ngựa đã rong ruổi qua nhiều thế hệ sáng tác, trở thành biểu tượng đa nghĩa về tự do, thân phận và khát vọng trong âm nhạc Việt Nam.

Linh vật ngựa trong văn hóa Việt - biểu tượng của sức mạnh ý chí bền bỉ và thành công

Linh vật ngựa trong văn hóa Việt - biểu tượng của sức mạnh ý chí bền bỉ và thành công

Trong văn hóa và tâm thức người Việt, ngựa được coi là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành, ý chí bền bỉ và tinh thần tiến bước không ngừng. Ngựa không chỉ đại diện cho chuyển động, mà còn hàm chứa niềm tin rằng mọi thành tựu đều bắt đầu từ sự dấn thân và được khẳng định qua thử thách.

Đi lễ đầu năm

Đi lễ đầu năm

Đã thành thông lệ, vào ngày đầu tiên của năm mới, người dân từ khắp nơi lại nô nức đổ về Đền Thượng - Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia trên địa bàn phường Lào Cai để cầu bình an, hướng lòng mình đến những điều thiện lành.

Độc đáo trang phục người Xá Phó ở Lào Cai

Độc đáo trang phục người Xá Phó ở Lào Cai

Cộng đồng người Xá Phó (một nhóm thuộc dân tộc Phù Lá) sinh sống ở những vùng núi cao như xã Mường Bo (tỉnh Lào Cai). Đến nay, người Xá Phó vẫn còn gìn giữ được nét đẹp trong trang phục truyền thống, tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo.

"Gánh” lộc trời sáng mùng Một

"Gánh” lộc trời sáng mùng Một

Tết cổ truyền của người Khơ Mú được gọi là “Mạ chiêngz” với nhiều phong tục, tập quán riêng biệt làm nên bản sắc độc đáo của dân tộc này. Những phong tục, tập quán của người Khơ Mú mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, được người dân gìn giữ và bảo tồn, trong đó tục lấy nước đầu năm mới là một tục lệ đặc sắc có từ lâu đời.

Sẵn sàng cho Lễ hội Đền Ken năm 2026

Sẵn sàng cho Lễ hội Đền Ken năm 2026

Trong không khí những ngày đầu xuân Bính Ngọ, xã Chiềng Ken đang khẩn trương hoàn tất các phần việc phục vụ tổ chức Lễ hội Đền Ken năm 2026. Công tác chuẩn bị được triển khai đồng bộ từ hạ tầng, nội dung chương trình đến phương án đảm bảo an ninh, trật tự.

Xu hướng lì xì online ngày Tết

Xu hướng lì xì online ngày Tết

Giữa nhịp sống hiện đại và làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, phong tục lì xì đầu năm - nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt đang khoác lên mình “chiếc áo mới”. Lì xì online dần trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người dân Lào Cai, đặc biệt là giới trẻ.

Độc đáo phong tục Tết của người Dao tuyển

Độc đáo phong tục Tết của người Dao tuyển

Người Dao tuyển sinh sống ở các xã Bát Xát, Bảo Thắng, Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà và phường Lào Cai. Đồng bào có nghi lễ đón Tết độc đáo và các sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính nghệ thuật, nhân văn và tính giáo dục.

"Dán giấy đỏ" - Dấu ấn tâm linh của người Mông

"Dán giấy đỏ" - Dấu ấn tâm linh của người Mông

Trong kho tàng văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mông có những phong tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ như “sợi dây” bền chặt kết nối con người với tổ tiên và thế giới tâm linh. Trong đó, tục dán giấy đỏ vào dịp Tết cổ truyền là nghi lễ mang ý nghĩa thiêng liêng, gửi gắm ước vọng về năm mới bình an, may mắn và đủ đầy.

Xách nước rước may vào nhà

Xách nước rước may vào nhà

Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026... khi đất trời giao hòa trong vũ điệu mùa xuân, khi pháo hoa bừng sáng góc phố, thắp lên niềm hân hoan trên khắp mọi miền Tổ quốc, ở cao nguyên trắng Bắc Hà, mùa xuân mới cũng dịu dàng gõ cửa từng nếp nhà.

Lì xì Tết - Giữ hồn xưa trong nhịp sống nay

Lì xì Tết - Giữ hồn xưa trong nhịp sống nay

Mỗi độ xuân về, khi không khí đoàn viên lan tỏa trong từng mái nhà, những phong bao lì xì đỏ thắm lại được nâng niu trao tay như một nét văn hóa thân thương. Đó không chỉ là món quà đầu năm, mà còn là lời chúc bình an, là cách các thế hệ trong gia đình gửi gắm yêu thương và tiếp nối những giá trị truyền thống bền lâu.

Cam Đường- Bật sức trẻ chào năm mới

Cam Đường - sức trẻ chào năm mới

Một sức trẻ ngập tràn trong mùa xuân hy vọng, thông điệp đã được gửi gắm trong chương trình Cam Đường Countdown party 2026, diễn ra tại quảng trường phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai.

fb yt zl tw