Tháng 10 vào độ cuối Thu, đến thôn Cáng 1, cáng 2, xã Hợp Thành, thành phố Lào Cai, chúng tôi sẽ được hòa mình vào bầu không khí náo nức, rộn ràng của mùa cốm mới. Những phụ nữ Tày với đôi bàn tay khéo léo và sự chăm chỉ, chịu khó ra đồng cắt lúa nếp về làm thành những hạt cốm dẻo thơm, mềm ngọt, đậm đà hương vị đồng quê.
Từ giữa tháng 10 là thời điểm những ruộng lúa nếp bắt đầu mẩy hạt, cũng là lúc phụ nữ Tày thôn Cáng 1, Cáng 2, xã Hợp Thành, thành phố Lào Cai ra đồng cắt lúa về làm cốm. Lúa nếp trồng trên cánh đồng Hợp Thành có nhiều loại như: nếp cái hoa vàng, nếp đỏ, nếp trắng, nếp xanh… Khi hạt nếp tròn mẩy nhưng chưa quá chín, vừa đủ độ dẻo thơm sẽ được lấy làm cốm. Để cắt được những bông lúa nếp đều nhau, không bị gãy để bó thành cum, đồng bào Tày dùng dao cắt lúa nhỏ chỉ vừa trong lòng bàn tay. Thời điểm cắt lúa nếp làm cốm thường vào buổi sáng sớm khi nắng vừa lên, những bông lúa vẫn còn đọng những hạt sương đêm, thấm hương vị đất trời. Lúa nếp được bó thành từng cum để gánh về nhà. Những cum lúa nếp tròn mẩy là nguyên liệu đặc trưng để làm ra những mẻ cốm thơm ngon. Đồng bào Tày thường dùng máy tuốt lúa thủ công để tách hạt lúa nếp vì vừa tuốt được lúa, vừa giữ được từng sợi rơm để làm chổi rơm quét nhà.
Sau khi loại bỏ những hạt lúa lép, những hạt lúa nếp tròn mẩy sẽ được cho vào chảo rang lên đến khi đủ độ chín. Rang cốm là công đoạn vất vả và khó nhất vì phải giữ đều lửa, đảo liên tục để lúa chín đều, không bị nổ. Những phụ nữ Tày chăm chỉ, chịu khó có thể rang được 3 - 4 mẻ cốm mỗi ngày. Trước đây, phụ nữ Tày ở xã Hợp Thành thường dùng loỏng (vật dụng giống như thuyền gỗ) hoặc cối đá để giã cốm. Vào mùa cốm, trong các thôn người Tày rộn vang tiếng chày giã cốm đến tận đêm khuya. Hiện nay, công việc tách vỏ cốm nhàn hơn trước vì sử dụng máy xay xát. Tuy nhiên, để tách vỏ cốm cần phải xay qua nhiều lần để loại bỏ hết vỏ trấu bám vào hạt cốm. Công đoạn cuối cùng và cũng mất nhiều thời gian, đó là sàng sảy để cốm không còn vỏ trấu.
Những người phụ nữ Tày được bà, mẹ dạy cho cách sảy cốm dẻo và đều tay, không tốn sức, vừa loại bỏ được những hạt lép, vỏ trấu, vừa không rơi hạt cốm mẩy ra ngoài. Những hạt cốm tròn mẩy, dẻo thơm được làm từ đôi bàn tay khéo léo, chăm chỉ của những phụ nữ Tày thôn Cáng 1, Cáng 2, xã Hợp Thành, thành phố Lào Cai. Sản phẩm cốm của phụ nữ Tày do Tổ sản xuất Hương cốm Hợp Thành làm ra đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, được đóng gói kèm nhãn hiệu để bán ra thị trường.
Phụ nữ dân tộc Tày xã Hợp Thành giữ nghề làm cốm qua nhiều thế hệ, vừa góp phần bảo tồn nét đẹp bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo ra thức quà ngon từ hạt lúa nếp dẻo thơm nơi đồng đất quê mình.
Năm 2025, xã Bảo Ái triển khai hiệu quả Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Khương đã tặng 32 chiếc mũ bảo hiểm in logo là sản phẩm truyền thông của Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết các vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” cho học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nấm Lư.
Xã Bảo Thắng có đông dân tộc thiểu số cùng chung sống. Toàn xã hiện có 9 thôn đặc biệt khó khăn được triển khai dự án 8 về “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em".
Những năm qua, việc triển khai Dự án 8 trên địa bàn xã Mường Lai đã từng bước tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động về bình đẳng giới, đặc biệt thông qua các mô hình câu lạc bộ văn hóa – văn nghệ gắn với phụ nữ.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Lào Cai có 79/99 xã được thụ hưởng Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”. Mặc dù năm 2025 gặp khó khăn nhất định sau sắp xếp đơn vị hành chính, tuy nhiên, Dự án 8 trên địa bàn tỉnh Lào Cai vẫn đạt kết quả nổi bật, nhiều chỉ tiêu hoàn thành và vượt kế hoạch đề ra.
Năm 2025, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đã tổ chức 391 cuộc đối thoại chính sách tại cấp xã, thôn, bản, thu hút sự tham gia của đông đảo phụ nữ các địa phương.
Với việc triển khai hiệu quả chuỗi 3 cuộc truyền thông chuyên sâu trong năm 2025, xã Đông Cuông đã trở thành điểm sáng trong triển khai Dự án 8, góp phần thay đổi nhận thức của người dân.
Năm 2025, mặc dù chịu tác động lớn từ việc sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc triển khai Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” trên địa bàn tỉnh Lào Cai vẫn đạt nhiều kết quả nổi bật, nhiều chỉ tiêu hoàn thành và vượt kế hoạch đề ra.
Thực hiện Dự án 8 thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, năm 2025, xã Nậm Xé đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhiều hoạt động truyền thông thiết thực, thu hút người dân tham gia.
Nhằm triển khai Dự án 8 đạt hiệu quả, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Khánh Yên chủ động tham mưu Ủy ban MTTQ Việt Nam xã xây dựng tờ trình dự toán, kế hoạch, phối hợp tổ chức các hoạt động truyền thông theo hướng bám sát cơ sở, tập trung đúng nhóm đối tượng.
Vừa qua, Hội Phụ nữ xã Liên Sơn đã tổ chức chiến dịch truyền thông về bình đẳng giới, xóa bỏ định kiến và khuôn mẫu giới, nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng, chống bạo lực gia đình tại thôn Bản Bay, thu hút 75 lượt người tham gia.
Thay đổi nếp nghĩ, cách làm giúp hội viên phụ nữ mạnh dạn phát triển kinh tế gia đình, từng bước cải thiện đời sống là những việc làm cụ thể từ khi triển khai Dự án 8 ở Mường Khương.
Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" - một hoạt động ý nghĩa của Dự án 8 về thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết của phụ nữ và trẻ em dược thành lập ở các trường học vùng cao đã lan tỏa những giá trị tích cực và từng bước tạo nên những thay đổi ý nghĩa trong trường học và cả cộng đồng.
Chúng tôi đến Cao Sơn trong một buổi sớm vùng cao còn bảng lảng sương mây và dễ dàng cảm nhận được những đổi thay đang hiện hữu trong từng nếp nhà, từng con đường nhỏ dẫn vào thôn bản; những ngôi nhà khang trang, những nương chè, nương ngô xanh mướt và hơn cả là sự đổi thay trong nếp nghĩ, cách làm của phụ nữ vùng cao.
Ngày 31/10/2025, Thủ tướng Chính Phủ đã ký Quyết định 2415/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Hỗ trợ Phụ nữ Khởi nghiệp 2026 – 2035. Với mục tiêu hỗ trợ hơn 100.000 phụ nữ trong 10 năm tới, đề án sẽ góp phần xây dựng lực lượng phụ nữ tự tin, độc lập và dẫn dắt sự phát triển kinh tế.
Triển khai Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”, năm 2025, Hội Phụ nữ xã Phúc Lợi đã tổ chức 3 buổi truyền thông về bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, chăm sóc trẻ em.
Trong những năm qua, các cấp Hội Phụ nữ tỉnh đã triển khai hiệu quả Dự án 8 về bình đẳng giới và giải quyết vấn đề cấp thiết cho phụ nữ, trẻ em. Thông qua các hội thi, giao lưu mô hình phù hợp với điều kiện địa phương, các hoạt động này đã phản ánh rõ thực trạng tại các bản làng và đề xuất giải pháp thiết thực, hiệu quả.
Những năm gần đây, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng ở xã Lâm Thượng ngày càng sôi nổi, thu hút đông đảo người dân tham gia, đặc biệt là phụ nữ. Từ những sân chơi tưởng chừng chỉ để rèn luyện sức khỏe, nhiều phụ nữ vùng cao đã dần trở nên tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi bước ra không gian cộng đồng.
Hội Phụ nữ xã Dương Quỳ đã đẩy mạnh triển khai Dự án 8 theo hướng bám sát cơ sở, lấy truyền thông cộng đồng và đối thoại chính sách làm trọng tâm. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, địa phương tiếp tục củng cố lực lượng nòng cốt, duy trì “địa chỉ tin cậy”, góp phần nâng cao nhận thức, tăng khả năng hỗ trợ kịp thời cho phụ nữ và trẻ em.
