50 năm chuyến thăm đầu tiên của Tổng Tư lệnh Fidel castro tới Việt Nam: Đỉnh cao của quan hệ ngoại giao song phương

Trong cuốn sách: Tối mật: Những người Cuba trên đường Hồ Chí Minh (xuất bản năm 1990 tại La Habana), Đại sứ Cuba tại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Raúl Valdés Vivó cho biết ý tưởng thăm Việt Nam nảy sinh trong dịp Chủ tịch Fidel castro đón tiếp phái đoàn cấp cao Việt Nam tại La Habana vào đầu năm 1970.
Tổng Tư lệnh Cách mạng Cuba gọi Đại sứ Valdés Vivó - người đã lập nên "Đại sứ quán trong rừng sâu” năm 1969 tại căn cứ Tây Ninh bên cạnh trụ sở của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam - và nói rằng trong số tất cả các Đại sứ quán của La Habana trên thế giới, nơi ông muốn đến thăm nhất là Đại sứ quán tại miền Nam Việt Nam. Chủ tịch Fidel khẳng định ông sẵn sàng đi ngay khi nhận được lời mời của Việt Nam, "bất chấp mọi rủi ro”.
Lãnh tụ Fidel không quan tâm đến những nghi thức ngoại giao tôn vinh nguyên thủ quốc gia. Ông trích dẫn câu nói của Anh hùng dân tộc Cuba José Martí rằng "tất cả vinh quang trên thế giới đều gói gọn trong một hạt ngô”. Điều kiện duy nhất cho chuyến thăm mà Đại sứ Valdés Vivó nhấn mạnh với Thủ tướng Phạm Văn Đồng là: "Đối với Chủ tịch Fidel, Việt Nam bây giờ là miền Nam”.
Nhà ngoại giao Cuba Raúl Valdés Vivó hiểu rõ những rủi ro hiện hữu khi Chủ tịch Fidel đến thăm một đất nước vẫn còn đang chiến tranh, trải qua một chặng đường dài vất vả. Khi lãnh tụ Fidel đặt chân đến Hà Nội ngày 12/9/1973, ngay cả trong dự thảo chương trình tối mật cũng không hề đề cập đến chuyến đi vào miền Nam. Điều kiện thời tiết bất lợi tại thời điểm ấy với một cơn bão hình thành ở ngoài khơi Philippines và có thể gây lũ lụt ở miền Trung đã khiến mong muốn của Chủ tịch Fidel thêm phần "bất khả thi”.
Trong cuốn sách, cố Đại sứ Valdés Vivó viết: "Chủ tịch Fidel yên lặng lắng nghe tôi trình bày và nói rằng chuyến đi của ông chỉ thực sự có ý nghĩa nếu đến được miền Nam. Luôn có những rủi ro, nhưng ông không ngại nếu gặp trục trặc ở miền Nam và phải mất nhiều ngày mới có thể trở về Cuba. Ông tin tưởng rằng người dân Cuba chắc chắn sẽ rất xúc động khi biết phái đoàn đã đến miền Nam Việt Nam”.
Trong cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Đại sứ Valdés Vivó sau đó, khi người đứng đầu Chính phủ Việt Nam muốn biết quan điểm của Chủ tịch Fidel, Đại sứ Cuba cho biết lãnh tụ Fidel chỉ hỏi: "Khi nào chúng ta lên đường đi miền Nam?”. Thủ tướng Phạm Văn Đồng thốt lên: "Fidel đúng là Fidel”. Tình cảm chân thành và quyết tâm của Chủ tịch Fidel đã thuyết phục Thủ tướng chấp thuận. Ông hiểu, sự hiện diện của lãnh tụ Cách mạng Cuba Fidel ở chiến trường lúc này sẽ động viên tinh thần của nhân dân cả nước, nhất là ở chiến trường chính.
Vậy là chuyến đi Hải Phòng theo kế hoạch bị đình chỉ. Thủ tướng Phạm Văn Đồng chuyển lời tới Chủ tịch Fidel: "Ngày mai ta sẽ khởi hành sớm tới Sierra Maestra của Việt Nam”. Ngay sáng hôm sau, 15/9, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng Chủ tịch Fidel có mặt ở sân bay Gia Lâm và lên chuyến bay bí mật vào Đồng Hới - sân bay còn ngổn ngang bom đạn, trong khi đó nhân dân Hải Phòng đang nóng lòng chờ đón người bạn yêu quý. Tại đây, Chủ tịch Fidel đã đi thăm Đồng Hới, Vĩnh Linh. Sớm 16/9, ông vượt vĩ tuyến 17. Thủ tướng Phạm Văn Đồng tự hào khoe với Chủ tịch Fidel rằng ông là "người miền Nam lần đầu tiên được tranh thủ "thăm nhà” vài tiếng đồng hồ từ sau năm 1954”. 5h25 sáng, Bộ trưởng Quốc phòng Trần Nam Trung và Thứ trưởng Ngoại giao Hoàng Bích Sơn (Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) đón đoàn tại bờ Nam sông Bến Hải.
50 năm chuyến thăm đầu tiên của Tổng Tư lệnh Fidel castro tới Việt Nam: Đỉnh cao của quan hệ ngoại giao song phương ảnh 1
Chủ tịch Fidel Castro cùng Đoàn đại biểu Đảng và Chính phủ Cách mạng Cuba chụp ảnh kỷ niệm bên đồn An ninh Nhân dân Bến Hải, địa cầu của miền Nam trong chuyến đến thăm vùng Giải phóng miền Nam Việt Nam, ngày 15/9/1973. 
Chuyến đi miền Nam Việt Nam của vị lãnh tụ lịch sử của Cách mạng Cuba được giữ kín đến mức chỉ tới khi đích thân Chủ tịch Fidel tiết lộ trong tiệc chiêu đãi chia tay ông ngày 16/9 tại Hà Nội, những người tham dự mới biết.
Chủ tịch Fidel cho biết ông đã đến thăm Chính phủ Cách mạng lâm thời ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam, đã vượt qua biên giới lãnh thổ giải phóng dọc theo vĩ tuyến 17, đã thăm cao điểm 241 và gặp gỡ cán bộ chiến sĩ của Lực lượng Vũ trang giải phóng Nhân dân miền Nam Việt Nam cùng nhân dân Quảng Trị. Lãnh tụ Fidel hào hứng kể về cuộc gặp gỡ tại Cam Lộ với đại diện của Chính phủ Cách mạng Lâm thời và thời gian ông ở tỉnh Quảng Bình anh hùng, nơi "không một ngôi nhà, một tòa nhà, một trường học, một bệnh viện nào còn đứng vững”. Chủ tịch Fidel xúc động khi được tặng nắm đất đẫm mồ hôi và máu của một dân tộc rất đỗi anh hùng.
Lãnh tụ Fidel bày tỏ ấn tượng sâu sắc trước tình đoàn kết không gì lay chuyển, lòng dũng cảm, chủ nghĩa anh hùng, ý thức cách mạng, tinh thần quốc tế, lòng nhiệt tình, đức hy sinh, tinh thần đấu tranh và lao động của nhân dân Việt Nam. Qua mỗi người dân Việt Nam, Chủ tịch Fidel cảm nhận được dấu ấn của Đảng Cách mạng và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Gốc có vững cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”.
Chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Chủ tịch Fidel Castro không chỉ là chuyến thăm đầu tiên mà còn là duy nhất của một nguyên thủ quốc gia nước ngoài đến vĩ tuyến 17, khi Quảng Trị vẫn còn nồng khói súng, quân địch vừa rút sau khi ký Hiệp định Paris, các băng đảng thù địch và biệt kích, gián điệp vẫn còn trà trộn trong dân. Chuyến thăm Việt Nam năm 1973 của ông là đỉnh cao của quan hệ ngoại giao song phương, chính thức thiết lập từ ngày 2/12/1960, một sự kiện chưa từng có ở khu vực Mỹ Latinh, tiếp sau là việc thành lập Ủy ban Cuba Đoàn kết với miền Nam Việt Nam vào tháng 9/1963.
Nhân dân hai nước Cuba và Việt Nam mãi khắc ghi lời bất hủ của Tổng Tư lệnh Fidel Castro ngày 2/1/1966: "Chúng ta sẵn sàng trao cho nhân dân Việt Nam không chỉ đường mà cả máu của chúng ta, thứ quý giá hơn đường rất nhiều!”.
Trong bài phát biểu trước khi lên đường về nước, Chủ tịch Fidel xúc động: "Chúng tôi đến vùng đất anh hùng này với lòng ngưỡng mộ sâu sắc đối với nhân dân Việt Nam và chúng tôi ra đi với lòng ngưỡng mộ còn lớn hơn nữa”. Fidel tuyên bố rằng ông trở về Cuba với niềm tiếc nuối duy nhất, đó là "không có vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh”, người mà nhân dân Cuba vô cùng khâm phục.
(Theo TTVH)

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

80 năm độc lập: Hạnh phúc của người dân - Thước đo thành công của Chính phủ

80 năm độc lập: Hạnh phúc của người dân - Thước đo thành công của Chính phủ

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập. Sau khoảnh khắc thiêng liêng ấy, Người đã khẳng định một chân lý sâu sắc hơn, một sứ mệnh lớn lao cho chính thể non trẻ: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Thiên Tân, bắt đầu chuyến công tác dự Hội nghị thượng đỉnh SCO 2025

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Thiên Tân, bắt đầu chuyến công tác dự Hội nghị thượng đỉnh SCO 2025

Theo đặc phái viên TTXVN, vào lúc 00h00 ngày 31/8, giờ địa phương (tức 23h00, ngày 30/8, giờ Hà Nội), chuyên cơ chở Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Đoàn đại biểu Việt Nam đã tới sân bay Tân Hải, thành phố Thiên Tân, bắt đầu chuyến công tác dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) 2025 và làm việc tại Trung Quốc.

Lào Cai ban hành Công văn hỏa tốc về việc tổ chức tặng quà Nhân dân nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9

Lào Cai ban hành Công văn hỏa tốc về việc tổ chức tặng quà Nhân dân nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9

Ngày 30/8, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Công văn số 1728/UBND-TH về việc tổ chức tặng quà nhân dân nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 theo Công điện số 149/CĐ-TTg ngày 28/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 263/NQ-CP ngày 29/8/2025 của Chính phủ và Quyết định số 1867/QĐ-TTg ngày 29/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ chúc mừng 80 năm Quốc khánh Việt Nam

Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ chúc mừng 80 năm Quốc khánh Việt Nam

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025), Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ đã gửi lời chúc mừng nồng nhiệt tới Việt Nam. Đại sứ Hà Vĩ cũng chia sẻ những ấn tượng sâu sắc về chặng đường phát triển suốt 80 năm cũng như những đổi mới mạnh mẽ mà Việt Nam đang thực hiện.

Cô gái trẻ quê Lào Cai vinh dự được tham gia 2 cuộc diễu binh lịch sử của dân tộc

Cô gái trẻ quê Lào Cai vinh dự được tham gia 2 cuộc diễu binh lịch sử của dân tộc

Với lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc được ươm mầm từ thuở nhỏ trong một gia đình có truyền thống cách mạng, cô gái trẻ Đỗ Hồng Ngọc, 24 tuổi, đã vinh dự được lựa chọn tham gia cả 2 cuộc diễu binh A50 (Kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước) và A80 (Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9).

Lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) gửi thư chúc mừng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai nhân dịp Quốc khánh 2/9

Lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) gửi thư chúc mừng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai nhân dịp Quốc khánh 2/9

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025), Trạm Kiểm tra Biên phòng Xuất nhập cảnh Hà Khẩu và Đại đội Quản lý biên giới Hà Khẩu (Vân Nam, Trung Quốc) đã gửi thư chúc mừng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai (Lào Cai, Việt Nam).

Bí thư Thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba và Phu nhân sẽ thăm cấp Nhà nước, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam

Bí thư Thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba và Phu nhân sẽ thăm cấp Nhà nước, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam

Nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm và Phu nhân, Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Diaz-Canel Bermudez và Phu nhân sẽ thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ ngày 31/8 đến 2/9/2025.

fb yt zl tw