Việt Nam và Cuba thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 02/12/1960. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Cuba luôn là biểu tượng và đi đầu trong phong trào nhân dân thế giới đoàn kết ủng hộ sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam, dành cho Việt Nam sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu và hiệu quả.
Sau năm 1975, Cuba tiếp tục duy trì hợp tác giúp đỡ, kiên định lập trường nguyên tắc cách mạng, ủng hộ công cuộc xây dựng và bảo vệ của đất nước của ta.
Về phần mình, Việt Nam luôn dành cho Cuba tình đoàn kết, hợp tác anh em, chân thành gắn bó, coi việc đoàn kết, giúp đỡ Cuba là nghĩa vụ xuất phát từ lương tâm, "nhiệm vụ xuất phát từ trái tim" và tình cảm quốc tế trong sáng mang tính truyền thống của dân tộc. Việt Nam chia sẻ nhiều kinh nghiệm với Cuba như Học thuyết "Chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc chống xâm lược", giúp đỡ Cuba vượt qua những thời điểm khó khăn, hợp tác giúp Cuba sản xuất lúa gạo và phát triển lương thực, kinh nghiệm xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội, hội nhập với thế giới. Lãnh đạo hai nước nhiều lần nhấn mạnh quan hệ giữa hai nước là "điển hình giữa hai nước xã hội chủ nghĩa", "quan hệ Đảng là hòn đá tảng", "biểu tượng của thời đại".
Những năm gần đây, quan hệ đoàn kết truyền thống, ủng hộ và hợp tác toàn diện Việt Nam - Cuba không ngừng được quan tâm, củng cố, thúc đẩy và phát triển trên nhiều lĩnh vực.
Quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai đảng, hai nước tiếp tục được củng cố trong thời gian qua thể hiện qua các chuyến thăm cấp cao, cuộc điện đàm, gặp gỡ thường xuyên của Lãnh hai đảng, hai nước; duy trì các cơ chế hợp tác song phương . Đặc biệt phải kể tới chuyến thăm chính thức Cuba của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (tháng 9/2024) góp phần củng cố mạnh mẽ sự tin cậy chính trị, củng cố vai trò định hướng chiến lược của hai Đảng, tăng cường hợp tác thực chất và tạo động lực mới cho các dự án hợp tác và doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Cuba.
Về hợp tác kinh tế, thương mại, Hiệp định thương mại Việt Nam – Cuba được ký tháng 11/2018, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2020 với lợi thế ưu đãi thuế quan là cơ sở pháp lý quan trọng để doanh nghiệp hai bên thúc đẩy hợp tác, nâng cao kim ngạch thương mại trong thời gian tới. Trao đổi thương mại song phương còn tương đối khiêm tốn: năm 2021 đạt 261,7 triệu USD, năm 2022 đạt 181,8 triệu USD, năm 2023 giảm mạnh còn 57,33 triệu USD, năm 2024 đạt gần 200 triệu USD. Gạo là mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch cao nhất, chiếm khoảng 50-60% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Về đầu tư, một số doanh nghiệp ta đang thúc đẩy các dự án đầu tư tại Đặc khu phát triển Mariel, San Miguel, Santa Cruz. Nhiều doanh nghiệp của ta cũng ngày càng quan tâm hơn vào thị trường Cuba trong các lĩnh vực như điện mặt trời, khách sạn, sản xuất dược phẩm, công nghiệp sinh học, vaccine….
Hợp tác giữa Quốc hội và các Ủy ban Quốc hội; hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, giáo dục đào tạo và giao lưu nhân dân cũng được hai bên quan tâm thúc đẩy.
Về ngoại giao đa phương, hai bên duy trì quan hệ hợp tác và ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương, nhất là tại Liên Hợp Quốc.
