Để tăng cơ hội trúng tuyển vào các ngành học mong muốn, cô Nguyễn Ngọc Thúy, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp ở Hà Nội, cho hay thí sinh cần thực hiện hai bước quan trọng.
Tìm ngành và trường phù hợp
Theo cô Thúy, sai lầm phổ biến của nhiều học sinh là thường bắt đầu bằng câu hỏi: “Điểm của em có thể học được trường nào?” thay vì “Em phù hợp với ngành nào?”.
“Việc tìm được ngành học phù hợp là bước quan trọng nhất. Nếu chọn sai ngành, dù đỗ đại học cũng rất dễ rơi vào tình trạng học không phù hợp, mất động lực hoặc phải chuyển hướng sau này”, cô Thúy nói.
Để xác định nhóm ngành phù hợp, học sinh nên dựa trên 3 yếu tố gồm năng lực học tập, tính cách và mục tiêu nghề nghiệp trong tương lai.
Chẳng hạn, những học sinh yêu thích tính toán, tư duy hệ thống và mong muốn làm việc trong lĩnh vực công nghệ có thể cân nhắc các nhóm ngành như công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, tự động hóa hoặc điện tử. Trong khi đó, những em có xu hướng ổn định, thích làm việc với số liệu và định hướng công việc văn phòng có thể lựa chọn kế toán, kiểm toán, tài chính hoặc ngân hàng.
Sau khi xác định được nhóm ngành phù hợp, thí sinh cần tiếp tục sàng lọc các ngành dựa trên điểm chuẩn những năm trước. Cô Thúy khuyến nghị chia các lựa chọn thành 4 nhóm gồm nhóm ước mơ (điểm chuẩn cao hơn điểm dự kiến của thí sinh khoảng 1-2 điểm), nhóm mục tiêu (điểm chuẩn tương đương với mức điểm dự kiến), nhóm an toàn (điểm chuẩn thấp hơn điểm dự kiến khoảng 1-2 điểm), nhóm chống trượt (điểm chuẩn thấp hơn điểm dự kiến từ khoảng 3 điểm).
Việc phân nhóm giúp thí sinh hình dung rõ vị trí của mình trong từng “vùng điểm”, thay vì chỉ nhìn vào điểm chuẩn của từng trường một cách rời rạc.
Tiếp đó, học sinh cần lựa chọn trường đào tạo phù hợp. Theo cô Thúy, không nên mặc định một ngành học chỉ gắn với một trường nhất định.
Lấy ví dụ ngành logistics, ngoài các trường kinh tế còn có nhiều trường kỹ thuật, giao thông, nông nghiệp, công nghệ hay tài nguyên môi trường cùng đào tạo. Mỗi cơ sở đào tạo lại có định hướng khác nhau về chương trình học, thực hành và cơ hội việc làm.
Khi so sánh các trường, học sinh nên xem xét các tiêu chí như điểm chuẩn trong 2-3 năm gần đây, tổ hợp xét tuyển, học phí, vị trí địa lý, định hướng đào tạo, uy tín của trường và cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp.
“Khi hoàn thành bước này, các em đã có danh sách những ngành và trường phù hợp với năng lực cũng như mục tiêu của mình”, cô Thúy cho biết.
Sắp xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích
Sau khi có danh sách ngành, trường phù hợp, thí sinh cần tiến hành sắp xếp nguyện vọng.
Theo cô Thúy, nguyên tắc quan trọng nhất là xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích chứ không phải theo điểm chuẩn.
“Phần mềm xét tuyển sẽ xét từ nguyện vọng cao xuống thấp. Khi đã trúng tuyển ở một nguyện vọng nào đó, tất cả các nguyện vọng phía sau sẽ tự động bị hủy. Vì vậy, nguyện vọng số 1 phải là ngành học mà các em mong muốn nhất”, cô nói.
Để tối ưu 15 nguyện vọng, thí sinh cũng nên chia thành 4 nhóm.
Nhóm đầu tiên là nguyện vọng ước mơ. Nhóm này bao gồm khoảng 2-3 nguyện vọng đầu tiên. Đây là những ngành và trường mà học sinh yêu thích nhất, dù điểm chuẩn có thể cao hơn một chút so với năng lực hiện tại.
Nhóm thứ hai là nguyện vọng mục tiêu. Nhóm này nên chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 5-7 nguyện vọng. Đây là nhóm quan trọng nhất, có điểm chuẩn sát với mức điểm dự kiến và phù hợp nhất với định hướng nghề nghiệp.
Nhóm thứ ba là nguyện vọng an toàn, có thể gồm 3-5 lựa chọn. Điểm chuẩn của các ngành này thấp hơn mức điểm dự kiến nhưng vẫn là những ngành học mà thí sinh sẵn sàng theo học.
Nhóm thứ tư là nguyện vọng chống trượt, chỉ nên có 1-2 nguyện vọng cuối cùng. Đây là các ngành hoặc trường có mức điểm chuẩn thấp hơn đáng kể so với điểm dự kiến, giúp giảm thiểu nguy cơ không trúng tuyển đại học.
Theo cô Thúy, việc xây dựng 15 nguyện vọng không quá khó nếu học sinh xác định đúng ngành học phù hợp ngay từ đầu.
“Điều quan trọng nhất không phải là có bao nhiêu nguyện vọng mà là hiểu rõ bản thân muốn gì, phù hợp với ngành nào và lựa chọn những trường đáp ứng được mục tiêu đó. Khi làm được điều này, cơ hội trúng tuyển sẽ cao hơn rất nhiều”, cô Thúy nhấn mạnh.
