Nhiều tiềm năng phát triển du lịch
Những ngày đầu tháng 12, chúng tôi có mặt tại thôn Cửa Cải, xã Mường Vi cũ, nay thuộc xã Bản Xèo. Chưa bao giờ bầu không khí trở nên đông vui, náo nhiệt như vậy. Rất nhiều người dân từ các nơi như phường Cam Đường, phường Lào Cai, xã Bát Xát… nô nức đến đây để tham quan, trải nghiệm vườn quýt ngọt.
Cùng gia đình ngược dốc lên vườn quýt chín sai trĩu quả, chị Nguyễn Phương Thảo, phường Cam Đường chia sẻ: Vào dịp cuối năm, tôi thường đưa các con đi trải nghiệm vườn quýt chín tại xã Mường Khương. Năm nay, biết ở xã Mường Vi cũ cũng có vườn quýt đẹp nên tôi rủ một số bạn đưa gia đình đến đây tham quan. Tuy đường lên vườn quýt phải leo bộ khá mệt nhưng khi đến đây được ngắm phong cảnh đẹp và được tự tay hái quýt và thưởng thức ngay tại vườn rất thú vị. Quýt trồng trên núi đá Mường Vi ăn thơm và ngọt hơn ở nơi khác. Chủ vườn rất thân thiện. Vì thế có rất đông gia đình đưa trẻ em đến đây tham quan, trải nghiệm.
Đến xã Mường Vi cũ, du khách không chỉ được tham quan vườn quýt ngọt trên núi đá mà còn được ngắm bức tranh phong cảnh núi non hùng vĩ.
Từ ngàn năm trước, tạo hóa đã hình thành ở đây những đỉnh núi đá cao, trong lòng núi có nhiều hang động. Quần thể hang động Mường Vi có nhiều hang đẹp như hang Ná Rin, Ná Rim, Pạc Cám, trong đó, hang Ná Rin có nhiều nhũ đá óng ánh với hình thù đa dạng; hang Pạc Cám có những dấu vết của người nguyên thủy từ hàng chục ngàn năm trước. Từ năm 1999, quần thể hang động Mường Vi được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Cùng với ngắm cảnh, khám phá hang động, du khách còn được thưởng thức đặc sản gạo Séng cù được trồng trên cánh đồng Mường Vi, được nghe huyền thoại về Mường Tiên, tìm hiểu bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc Giáy.
Ông Lù Văn Xuân - Phó Trưởng Phòng Kinh tế, xã Bản Xèo cho biết: Không chỉ ở khu vực xã Mường Vi cũ, xã Bản Xèo mới hiện nay còn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, trong đó, xã Bản Xèo cũ có nghề làm miến đao truyền thống của người Giáy ở thôn Thành Sơn, nghề nấu rượu thủ công truyền thống của người Dao đỏ thôn Shan Lùng, nghề làm ghế mây của người Dao đỏ ở thôn Cán Tỷ. Từ hàng trăm năm qua, đồng bào các dân tộc nơi đây đã gìn giữ, bảo tồn và truyền lại những tinh hoa của nghề thủ công truyền thống cho thế hệ sau.
Tại xã Pa Cheo cũ, nơi 100% đồng bào dân tộc Mông sinh sống, cũng có những điểm đến hấp dẫn. Tiêu biểu như thôn Tả Pa Cheo, Séo Pa Cheo, Bản Giàng là nơi có khí hậu mát mẻ như Sa Pa, có những rừng cây cổ rêu phong. Đến nơi đây vào mùa xuân, du khách sẽ được ngắm bản Mông với những vườn hoa đào khoe sắc tuyệt đẹp.
Đồng bào Mông nơi đây vẫn giữ nghề se lanh dệt vải, biết thổi khèn, múa khèn, hát những bài dân ca Mông. Những bản sắc văn hóa độc đáo đó là nguồn tài nguyên quý để phát triển du lịch cộng đồng.
Xây dựng các sản phẩm du lịch hấp dẫn
Thực tế cho thấy, xã Bản Xèo hiện nay với sự hợp nhất của 3 xã Mường Vi, Bản Xèo, Pa Cheo đã mở ra không gian văn hóa rộng lớn và đa dạng, hội tụ bản sắc văn hóa các dân tộc, cũng như nhân lên các tiềm năng, thế mạnh để phát triển du lịch.
Trong thời gian qua, người dân các thôn, bản trên địa bàn xã Bản Xèo đã bước đầu phát huy giá trị bản sắc văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng. Tiêu biểu như ở thôn Tả Pa Cheo, Séo Pa Cheo, những phụ nữ Mông đã cùng nhau xây dựng câu lạc bộ thêu may thổ cẩm, tạo ra những sản phẩm từ thổ cẩm như váy, áo, mũ, khăn, túi xách…
Ngoài ra, đồng bào Mông còn tích cực bảo tồn bản sắc văn hóa như giữ nghề se lanh dệt vải, múa khèn Mông, trò chơi đánh cầu lông gà... tạo nên không gian văn hóa độc đáo.
Đối với các làng nghề sản xuất miến dong, rượu Shan lùng bước đầu thu hút du khách tới tham quan, trải nghiệm. Hiện nay, xã Bản Xèo đã có 12 sản phẩm OCOP đạt chứng nhận từ 3 sao trở lên, như gạo Séng cù, miến dong, rượu Shan Lùng, thổ cẩm dân tộc. Nhiều sản phẩm đã xây dựng được thương hiệu và từng bước chiếm lĩnh thị trường trong nước.
Ông Nguyễn Văn Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Xèo cho biết: Từ tháng 7 năm 2025, khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, UBND xã Bản Xèo mới đã triển khai các giải pháp trọng tâm để phát triển du lịch. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Bản Xèo nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định phát triển du lịch cộng đồng là khâu đột phá, xây dựng Bản Xèo trở thành điểm du lịch văn hóa - sinh thái - nông nghiệp hấp dẫn du khách.
Xác định du lịch cộng đồng là khâu đột phá, trong thời gian tới, xã Bản Xèo sẽ tập trung làm tốt công tác quy hoạch, bảo tồn và khai thác hiệu quả các tiềm năng du lịch, quyết tâm xây dựng Bản Xèo trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch văn hóa - sinh thái - nông nghiệp của tỉnh. Trong đó, tập trung vào một số sản phẩm du lịch đã có thương hiệu như: hang động Mường Vi, cánh đồng lúa Séng cù; xây dựng các làng du lịch tại thôn Shan Lùng, Na Rin, Pờ Sì Ngài… Xã cũng chú trọng bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, phục dựng lễ hội, nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống; xây dựng các mô hình “xã hạnh phúc”, “thôn hạnh phúc”, “gia đình hạnh phúc”.
