Đôi khuyên tai vàng là món quà cha tặng trong ngày sinh nhật chỉ vài tháng trước. Nhưng vào ngày 21/3, khi khu vực Nam Á đón lễ Eid al-Fitr, bà Masrat Mukhtar đã mang chúng đến điểm quyên góp nhằm hỗ trợ người dân Iran đang chật vật sinh tồn trong cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động.
Bà chỉ là một trong rất nhiều người ở vùng Kashmir do Ấn Độ quản lý đã tạm gác các nghi lễ và hoạt động lễ hội trong ngày lễ quan trọng này để đóng góp tiền mặt, vật dụng gia đình và tài sản cá nhân cho những con người cách họ hơn 1.600 km.
Họ hàng của bà cũng làm theo, mỗi người mang đến những vật có giá trị riêng. Các gia đình quyên góp nồi đồng, gia súc, xe đạp và một phần tiền tiết kiệm. Trẻ em đập ống tiết kiệm, chia sẻ số tiền dành dụm trong nhiều năm. Chủ cửa hàng và tiểu thương cũng đóng góp một phần thu nhập.
“Chúng tôi cho đi những gì mình trân quý. Điều đó khiến chúng tôi cảm thấy gần gũi hơn với họ”, bà Mukhtar, 55 tuổi, sống tại Budgam, nói và nhắc đến tên gọi lịch sử của vùng đất này: “Đây là cách ‘Iran thu nhỏ’ thể hiện với đất nước mà chúng tôi gắn bó. Mối liên hệ ấy vẫn tồn tại qua thời gian và xung đột”.
Mối liên kết kéo dài hơn sáu thế kỷ này nay trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh chiến tranh, nhận được sự trân trọng từ phía Iran, đồng thời cũng làm dấy lên những lo ngại từ chính quyền Ấn Độ về cách thức quyên góp.
“Của hồi môn của con gái này, gửi cho con gái khác”
Tại Zadibal, khu vực có đông người Hồi giáo dòng Shia ở Srinagar - thành phố lớn nhất Kashmir - bà Tahera Jan, 73 tuổi, chứng kiến hàng xóm mang nồi đồng đến quyên góp.
“Người Kashmir thường dành những vật này cho đám cưới của con gái. Nhưng lần này, chúng tôi muốn trao chúng cho những người con gái đã mất mẹ và chị em trong các cuộc tấn công”, bà nói.
Sadakat Ali Mir, một tài xế xe tải 24 tuổi, đã tặng một trong hai chiếc xe là nguồn sống của mình. Những người khác góp xe đạp, xe máy và nhiều vật dụng thiết yếu. Trẻ em, trong đó có bé Zainab Jan 9 tuổi, mang theo ống tiết kiệm.
Người Shia chỉ chiếm khoảng 10–15% dân số khu vực, nhưng làn sóng quyên góp đã vượt ra ngoài cộng đồng này. Nhiều gia đình Hồi giáo dòng Sunni ăn lễ Eid đơn giản hơn để dành tiền hỗ trợ Iran. Một số cửa hàng đóng cửa sớm, nhiều gia đình điều chỉnh sinh hoạt để tham gia.
Các nhân vật chính trị và tôn giáo cũng góp mặt. Một nghị sĩ địa phương đã dành toàn bộ lương tháng để ủng hộ. Các chiến dịch tương tự cũng diễn ra tại Pakistan, Iraq và một số quốc gia khác.
“Iran thu nhỏ”
Nguồn gốc của sự gắn bó này bắt đầu từ thế kỷ 14, khi học giả Sufi Mir Sayyid Ali Hamadani từ Iran đến Kashmir, mang theo các thực hành tôn giáo, nghệ thuật và truyền thống văn học Ba Tư. Dấu ấn Ba Tư vẫn hiện diện trong kiến trúc, ngôn ngữ và văn hóa nơi đây.
Kashmir từng được gọi là “Iran-e-Sagheer” – tức “Iran thu nhỏ”. Theo các học giả, việc quyên góp không chỉ mang giá trị vật chất mà còn chứa đựng ý nghĩa văn hóa và cảm xúc sâu sắc. “Người dân không chỉ trao đi vật chất, mà còn chia sẻ sự gắn kết tinh thần kéo dài qua nhiều thế hệ”, một chuyên gia nhận định.
Quy mô quyên góp là rất lớn. Ước tính từ chính quyền địa phương cho thấy tổng giá trị có thể lên tới 6 tỷ rupee (khoảng 64 triệu USD), bao gồm tiền mặt, vàng, trang sức, vật dụng gia đình, gia súc và phương tiện.
Các điểm quyên góp tại Srinagar, Budgam, Baramulla và nhiều khu vực khác được vận hành bởi tình nguyện viên ghi chép đầy đủ. Nhiều đóng góp nhỏ - như tiền xu, ống tiết kiệm, nồi niêu - chiếm tỷ trọng lớn về số lượng. Các bác sĩ chuẩn bị bộ kit y tế, sinh viên và học sinh các trường học tham gia vận động theo nhu cầu thực tế từ Iran. Một video cho thấy một góa phụ hiến tặng số vàng bà giữ làm kỷ niệm của người chồng đã mất 28 năm trước.
Đại sứ quán Iran tại New Delhi đã đăng lời cảm ơn người dân Kashmir vì sự ủng hộ “chân thành và đầy cảm xúc”.
Lo ngại về an ninh
Dù phần lớn các khoản đóng góp mang mục đích nhân đạo, chính quyền Ấn Độ vẫn bày tỏ lo ngại về khả năng bị lợi dụng.
Cảnh sát và cơ quan điều tra cho rằng một số khoản quyên góp qua các cá nhân trung gian không được kiểm chứng có thể bị chuyển hướng tới các mạng lưới ly khai hoặc vũ trang.
Một quan chức cho biết, những ai chuyển tiền trực tiếp tới Đại sứ quán Iran thì không cần lo lắng, nhưng việc ủng hộ tiền qua trung gian thiếu minh bạch có thể không đến được đúng nơi.
Lo ngại này là có cơ sở bởi năm 2023, một số quỹ quyên góp tại Kashmir bị cáo buộc đã bị chuyển hướng sang các nhóm nổi dậy. Trong khi đó, các nhà tổ chức khẳng định mọi hoạt động lần này hoàn toàn mang tính nhân đạo.
