Những cánh rừng đầu nguồn, hệ thống sông, suối, vùng sinh thái đặc trưng không chỉ tạo nên cảnh quan mà còn nuôi dưỡng sinh kế của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng cực đoan và khó lường. Những đợt nắng nóng kéo dài, mưa lớn cục bộ, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, mưa đá hay rét đậm, rét hại xuất hiện với tần suất cao hơn, cường độ lớn hơn khiến không ít địa phương phải gánh chịu thiệt hại nặng nề về người và tài sản.
Với đặc thù là tỉnh miền núi có địa hình phức tạp, Lào Cai được xác định là một trong những địa phương dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu. Điều đáng lo ngại là bên cạnh sự ảnh hưởng từ thiên nhiên, môi trường còn chịu áp lực từ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.
Ở một số nơi, tình trạng ô nhiễm môi trường, phát sinh chất thải, ý thức bảo vệ môi trường chưa đồng đều đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý Nhà nước cũng như trách nhiệm của mỗi người dân.
Vì thế, Ngày Môi trường thế giới năm 2026 do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động có chủ đề: “Kêu gọi toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu” mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là thông điệp dành cho các quốc gia mà còn là lời nhắc nhở đối với từng cộng đồng dân cư, từng địa phương, doanh nghiệp và mỗi người dân.
Thực tế cho thấy, ứng phó với biến đổi khí hậu là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự thay đổi từ nhận thức đến hành động, từ chính sách đến thực tiễn cuộc sống.
Không chỉ tập trung giải quyết những vấn đề môi trường trước mắt, Lào Cai đang hướng tới các mục tiêu dài hạn nhằm xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Năm 2026, tỉnh có 5/12 khu công nghiệp vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường; khoảng 50% cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường và xử lý, tái sử dụng nước thải tại các lưu vực sông đạt khoảng 22%.
Ông Hà Mạnh Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: “Những mục tiêu này không đơn thuần là các chỉ tiêu chuyên môn của ngành chức năng mà còn là thước đo chất lượng tăng trưởng của địa phương. Trong giai đoạn phát triển mới, Lào Cai xác định bảo vệ môi trường phải được đặt ngang tầm với phát triển kinh tế; mọi dự án đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh đều phải hướng tới mục tiêu phát triển xanh, tuần hoàn và bền vững. Việc nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên sẽ góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của tỉnh”.
Cùng với chính sách, nguồn lực đầu tư, công tác bảo vệ môi trường rất cần sự tham gia của cộng đồng.
Thực tiễn cho thấy, nhiều mô hình hiệu quả đã được hình thành từ cơ sở thông qua các mô hình, hoạt động ý nghĩa như xây dựng tuyến đường xanh - sạch - đẹp; thu gom rác thải nhựa; phong trào trồng cây xanh, bảo vệ nguồn nước; phân loại rác tại nguồn...
Ví dụ như tại xã Bảo Thắng, việc thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt ở khu đông dân cư dọc các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ được thực hiện theo hình thức xã hội hóa, góp phần giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường khu vực nông thôn.
Tại các xã: Xuân Giao, Gia Phú, Thác Bà, Yên Bình..., các tổ tự quản vệ sinh môi trường thường xuyên tổ chức quét dọn, thu gom rác thải trên các tuyến đường liên thôn, khu dân cư, tạo nên những tuyến đường xanh - sạch - đẹp... Những mô hình thiết thực này không chỉ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn mà còn nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong bảo vệ môi trường sống.
Đáng chú ý, tỉnh cũng đặt ra yêu cầu đổi mới công tác truyền thông về môi trường và hành động chống biến đổi khí hậu theo hướng đa nền tảng, tương tác và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Báo chí, truyền thông vì thế không chỉ phản ánh thực trạng mà còn giữ vai trò dẫn dắt nhận thức xã hội; phát hiện những mô hình hay, cách làm sáng tạo, những cá nhân tiêu biểu để lan tỏa tinh thần trách nhiệm với môi trường.
Lào Cai đang đứng trước nhiều cơ hội để tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng sự phát triển chỉ thực sự ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng của môi trường bền vững. Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu vì thế không chỉ là nhiệm vụ của ngành chức năng mà trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Trình bày: Thủy Thanh
