Vẹn nguyên nghĩa tình đồng đội

Ngày đầu tháng 12, con đường dẫn vào nghĩa trang liệt sĩ xã Trấn Yên hôm ấy dường như lắng lại trong nhịp bước chậm rãi của đoàn người đưa tiễn. Giữa tiếng nhạc truy điệu, hài cốt liệt sĩ Đỗ Hữu Bình sau hơn nửa thế kỷ nằm lại chiến trường miền Nam xa xôi đã trở về quê hương. Lá cờ Tổ quốc phủ lên tiểu quách, đỏ thắm trong làn sương mỏng, như ôm trọn một cuộc đời dở dang, một lời hẹn trở về muộn màng nhưng trọn vẹn nghĩa tình.

Trong dòng người lặng lẽ, ông Đỗ Ngọc An - em trai liệt sĩ Đỗ Hữu Bình đứng lặng rất lâu bên phần mộ mới. Sau hơn 50 năm, kể từ ngày gia đình nhận tấm giấy báo tử chỉ vỏn vẹn dòng chữ “hy sinh ở mặt trận phía Nam”, hôm nay người anh cả mới thực sự được gọi đúng tên, đúng quê hương. “Có những năm tháng, gia đình gần như không còn hy vọng nhưng rồi vẫn có người không quên anh tôi. Ngày hôm nay, anh đã được trở về với đất mẹ. Với gia đình, đó là điều không gì bù đắp được” - ông An nghẹn ngào.

Lễ đón nhận, truy điệu và an táng liệt sĩ Đỗ Hữu Bình không chỉ là khoảnh khắc đoàn tụ của một gia đình mà còn là điểm dừng của một hành trình dài đằng đẵng, được nối tiếp bằng ký ức, trách nhiệm và nghĩa tình của những người đồng đội năm xưa. Phía sau lễ an táng trang nghiêm ấy là sự kiên trì, bền bỉ của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai - những người lặng lẽ đi tìm tên tuổi cho những phần mộ vô danh, đi tìm sự bình yên cho những gia đình đã chờ đợi quá lâu.

Năm 2025, từ những hồ sơ liệt sĩ đã ố vàng theo thời gian, nhiều trường hợp thân nhân chỉ còn giữ lại tấm giấy báo tử ghi chung chung “hy sinh ở mặt trận phía Nam”, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai đã tiến hành tổng hợp, rà soát, đối chiếu thông tin. Từng phiên hiệu đơn vị, từng địa danh chiến trường, từng nghĩa trang được lần theo bằng ký ức của các cựu chiến binh.

Không chỉ hỗ trợ về thủ tục pháp lý, Hội Hỗ trợ liệt sĩ tỉnh Lào Cai còn đứng ra vận động kinh phí, phương tiện, trực tiếp cử hội viên vào các chiến trường cũ để tìm kiếm, cất bốc và di chuyển hài cốt liệt sĩ.

Ông Phạm Thanh Hiền - Hội Hỗ trợ liệt sĩ tỉnh Lào Cai cho biết: “Trên địa bàn tỉnh Lào Cai vẫn còn rất nhiều gia đình mong muốn được đưa phần mộ của các liệt sĩ về quê hương. Trong đó, có rất nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, không có đủ tài chính để có thể đưa hài cốt của các liệt sĩ về quê hương”.

Trong năm 2025, hội đã trực tiếp hỗ trợ đưa 5 hài cốt liệt sĩ về quê hương, phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức lễ truy điệu, an táng trang trọng, đúng quy định. Tổng nguồn kinh phí vận động để thực hiện các hoạt động tri ân trong năm là 2 tỷ 211 triệu đồng. Đây là con số không chỉ thể hiện nỗ lực vận động xã hội hóa, mà còn là sự chung tay của cộng đồng dành cho những người đã hy sinh.

Vẹn nguyên nghĩa tình với những đồng đội năm xưa, dù chỉ còn 1 tay và tuổi đã cao nhưng những bước chân của Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới Khổng Minh Quý – Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ liệt sĩ tỉnh Lào Cai chưa bao giờ mỏi. Bởi phía trước là lời hẹn với đồng đội đã ngã xuống, là khát vọng đưa các anh trở về với đất mẹ. Ông đã trực tiếp đồng hành với nhiều gia đình vào khắp các nghĩa trang miền Nam để tìm và đưa những người đồng đội của mình về với quê hương. Ông Quý chia sẻ: “Từ năm 2023 đến nay, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai đã đưa hài cốt của 24 liệt sĩ về quê hương. Dù khó khăn, gian khổ nhưng với chúng tôi đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim.”

Song hành với hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai còn chú trọng chăm lo đời sống cho thân nhân liệt sĩ - những người đã âm thầm gánh chịu mất mát suốt nhiều năm. Trong năm qua, hội đã tổ chức 2 buổi gặp mặt các gia đình liệt sĩ nhân dịp 27/7 và Tết Nguyên đán 2025, tạo không gian tri ân, sẻ chia, gắn kết giữa các gia đình và những người làm công tác nghĩa tình.

Từ nguồn kinh phí vận động, hội đã hỗ trợ xây mới và sửa chữa 22 căn nhà tình nghĩa, trong đó 18 căn xây mới, 4 căn sửa chữa, mức hỗ trợ trung bình 60 triệu đồng/căn, có căn lên tới 90 triệu đồng. Những căn nhà ấy không chỉ giúp gia đình liệt sĩ có chỗ ở ổn định, mà còn là điểm tựa tinh thần để họ tiếp tục gìn giữ hương khói cho người đã khuất.

Trong căn nhà mới còn thơm mùi vôi vữa ở thôn Nước Mát, phường Âu Lâu, niềm vui hiện rõ trên gương mặt ông Nguyễn Ngọc Hậu. Gia đình ông là nơi thờ cúng 2 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và 3 liệt sĩ. Căn nhà cũ chật hẹp, xuống cấp suốt nhiều năm nay đã được thay bằng một mái ấm vững chãi, khang trang hơn nhờ sự góp sức của anh em bạn bè và 60 triệu đồng hỗ trợ từ Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ.

Ông Hậu chậm rãi sắp lại từng bát hương trên bàn thờ, trong ánh mắt ông niềm vui xen lẫn sự biết ơn, giọng trầm xuống ông chia sẻ: “Có nhà mới, gia đình yên tâm hơn, nhất là trong việc thờ cúng các mẹ, các liệt sĩ. Đây không chỉ là hỗ trợ về vật chất, mà là sự động viên rất lớn để con cháu tiếp tục giữ gìn truyền thống của gia đình.”

Ông Nguyễn Quốc Huy – Phó Chủ tịch UBND phường Âu Lâu đánh giá: “Hoạt động của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ có ý nghĩa rất lớn đối với công tác an sinh xã hội trên địa bàn. Không chỉ chăm lo cho gia đình liệt sĩ, hội còn góp phần giáo dục truyền thống, lan tỏa tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" trong cộng đồng, đặc biệt là với thế hệ trẻ".

Một điểm nhấn khác trong hoạt động tri ân của hội là phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức các buổi nói chuyện truyền thống, tri ân liệt sĩ tại các trường học. Những câu chuyện về chiến tranh, về sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ được kể lại bằng ký ức của người trong cuộc đã giúp thế hệ trẻ hiểu hơn giá trị của hòa bình, hun đúc tinh thần trách nhiệm và lòng biết ơn.

Nhìn về chặng đường phía trước, với dáng vẻ trầm lặng của người đã qua nhiều chuyến đi dài và nhiều năm trăn trở với các hoạt động của hội, ông Đồng Quang Hưng – Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai khẳng định, Hội sẽ tiếp tục kiên trì với mục tiêu đã chọn: “Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục rà soát hồ sơ, mở rộng kết nối thông tin, tranh thủ sự hỗ trợ của các cơ quan, đơn vị và cộng đồng để tìm kiếm thêm hài cốt liệt sĩ. Song song với đó là chăm lo tốt hơn cho thân nhân liệt sĩ, để không một gia đình nào bị lãng quên".

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nghĩa tình đồng đội thì chưa bao giờ khép lại. Trên những nẻo đường tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, trong từng căn nhà tình nghĩa vừa hoàn thành, hay trong ánh mắt lặng lẽ của thân nhân liệt sĩ, dấu ấn của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai hiện lên bền bỉ và sâu sắc. Mỗi việc làm, mỗi hành trình không chỉ là sự tri ân với những người đã ngã xuống, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của hôm nay đối với quá khứ. Khi những người con của Tổ quốc được trở về đúng tên, đúng quê hương, cũng là lúc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” tiếp tục được bồi đắp và lan tỏa.