Lào Cai là tỉnh miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 57,6% dân số toàn tỉnh; có 95/99 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chiếm 96%. Địa hình vùng cao bị chia cắt phức tạp, thường xuyên chịu tác động của thiên tai, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Xuất phát điểm phát triển thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, đời sống đồng bào còn nhiều khó khăn, đó là thực tế mà các chương trình mục tiêu quốc gia đang hỗ trợ giải quyết.
Thực tiễn 5 năm qua cho thấy, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước không dừng ở chủ trương mà đã trở thành hành động cụ thể, có nguồn lực, cơ chế, có tổ chức thực hiện. Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo điều hành, cơ chế, chính sách để triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia; công tác truyền thông, vận động được đẩy mạnh, đổi mới, sáng tạo, làm thay đổi nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Công tác theo dõi, giám sát, đánh giá được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Chính sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị đã tạo nên những kết quả nổi bật.
Đến nay, 100% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm thôn và đã được cứng hóa đạt trên 95%; 100% xã, phường có trạm y tế được xây dựng kiên cố; 86% phòng học được xây dựng kiên cố; 100% thôn, tổ dân phố có nhà sinh hoạt cộng đồng; 98% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và các nguồn điện khác; 93,5% đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 96%, cao hơn bình quân chung cả nước; tỷ lệ giảm hộ nghèo bình quân đạt 4%/năm, đến nay tỷ lệ hộ nghèo còn lại 5,71%. Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành 100% kế hoạch xóa nhà tạm, nhà dột nát và về đích sớm 6 tháng so với Trung ương giao. Lào Cai là địa phương đầu tiên trên cả nước thí điểm triển khai và hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 4 tuổi.
Phía sau mỗi con số thống kê nói trên là một mái nhà được kiên cố hóa, một em nhỏ được đến trường, một người dân được khám, chữa bệnh, một hộ gia đình thoát nghèo. Đó là những "hạ tầng mềm" của niềm tin, là sự cụ thể hóa phương châm "không để ai bị bỏ lại phía sau". Kinh tế - xã hội vùng cao, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có nhiều khởi sắc, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa vùng thấp và vùng cao - đó chính là giá trị của các Chương trình mục tiêu quốc gia mang lại.
Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhưng toàn tỉnh còn 30.767 hộ nghèo người dân tộc thiểu số, chiếm 93,27% tổng số hộ nghèo; vẫn còn tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất; nhiều thôn đặc biệt khó khăn cần tiếp tục được đầu tư. Do vậy, định hướng giai đoạn 2026 - 2030 của Lào Cai đã xác định: Phát triển toàn diện, bao trùm khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; giảm nghèo đa chiều bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, bình đẳng giới; nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào đối với Đảng và Nhà nước; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp; thu hẹp chênh lệch phát triển giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi so với vùng khác. Các chỉ tiêu đặt ra với quyết tâm rất cao: thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung cả nước; giảm hộ nghèo xuống dưới 10%; trên 85% số xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu; 100% người dân tộc thiểu số, người nghèo có bảo hiểm y tế và được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản miễn phí; 100% đồng bào dân tộc thiểu số được xem truyền hình và nghe phát thanh.
Phát biểu tại Hội nghị tổng kết thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, giai đoạn 2021 - 2025, đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh, khi đó đang giữ chức vụ Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh chỉ đạo của tỉnh là: “Quán triệt chủ trương đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và bền vững, tập trung nguồn lực cho các xã, thôn, bản khó khăn nhất; phát huy vai trò chủ thể của người dân, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường; phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương, cơ sở; đa dạng hóa nguồn lực, trong đó nguồn lực Nhà nước là quyết định; tăng cường chuyển đổi số”. Được biết, tổng nguồn lực dự kiến cho Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030 là 20.862 tỷ 662 triệu đồng, cùng 8.565 tỷ đồng cho xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Đây là sự đầu tư có tính chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị và trách nhiệm của Nhà nước đối với vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030 được thiết kế khá toàn diện: từ đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, sinh kế, nâng cao thu nhập, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, đến truyền thông, giám sát, đánh giá; từ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, tích hợp đa giá trị, đến phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thúc đẩy bình đẳng giới, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp, bảo đảm an ninh, quốc phòng. Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững, không để vùng cao "bị bỏ lại phía sau".
Nhìn tổng thể, những kết quả đã đạt được và định hướng đề ra cho giai đoạn 2026 - 2030 của Lào Cai cho thấy một điều rất rõ: Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng biên giới, vùng còn nhiều khó khăn. Sự quan tâm ấy là trách nhiệm, lấy hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu. Mỗi con đường được bê tông hóa, mỗi ngôi trường được kiên cố hóa, mỗi trạm y tế được xây dựng, mỗi hộ dân được thoát nghèo, mỗi em nhỏ được đến trường đều là những "viên gạch" xây đắp niềm tin của đồng bào vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Có thể khẳng định, những kết quả của Lào Cai đạt được và những định hướng cho giai đoạn tới là khẳng định sinh động: Đảng và Nhà nước luôn đồng hành cùng Nhân dân các dân tộc, không để ai bị bỏ lại phía sau, để mọi người dân đều được hưởng thành quả của sự phát triển, đều có quyền mơ ước và hiện thực hóa ước mơ về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
