Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng, trong đó đáng chú ý là việc bổ sung bệnh do virus HPV vào danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin trong chương trình tiêm chủng bắt buộc. Thông tư do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương kí ban hành và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Nhiều bậc cha mẹ thắc mắc tại sao nên tiêm vắc xin HPV cho trẻ nhỏ. Vắc xin này không phải là thuốc chữa khỏi virus HPV mà là một biện pháp phòng ngừa để giúp bảo vệ con mình khỏi căn bệnh nghiêm trọng. Nó có hiệu quả nhất khi được sử dụng trước khi bắt đầu hoạt động tình dục.
Thông tư 13 quy định hệ thống quản lí thông tin tiêm chủng quốc gia sẽ là nền tảng phục vụ việc cập nhật, lưu trữ, khai thác và chia sẻ dữ liệu tiêm chủng trên toàn quốc. Hệ thống này bao gồm các phân hệ quản lý đối tượng tiêm chủng, vắc xin, sinh phẩm, quy trình tiêm chủng cũng như thống kê, báo cáo phục vụ công tác quản lí.
Danh mục bệnh bắt buộc phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng mở rộng gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp B, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do virus Rota, bệnh do phế cầu và bệnh do virus HPV. Bộ Y tế cũng để ngỏ khả năng bổ sung các bệnh khác theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định danh mục vắc xin bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch gồm các bệnh như bạch hầu, bại liệt, ho gà, rubella, sởi, tả, viêm não Nhật Bản, dại, cúm và COVID-19. Những bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của World Health Organization cũng có thể được áp dụng theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Thông tư nêu rõ quy trình tiêm chủng phải tuân thủ đầy đủ các bước chuyên môn trước, trong và sau tiêm. Trước tiêm, người dân phải được khám sàng lọc theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Trong quá trình tiêm, cơ sở y tế phải thực hiện đúng chỉ định, sử dụng vắc xin theo hướng dẫn của nhà sản xuất và bảo đảm an toàn tiêm chủng.
Sau tiêm, người được tiêm phải được theo dõi tối thiểu 30 phút tại điểm tiêm. Với trẻ em hoặc người mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự, cha mẹ hoặc người giám hộ sẽ tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24 giờ sau tiêm. Toàn bộ thông tin tiêm chủng phải được ghi chép đầy đủ theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Phòng bệnh.
Đáng chú ý, Thông tư 13 cũng bổ sung quy định cụ thể về xử lý tai biến nặng sau tiêm chủng. Khi xảy ra tai biến nặng trong buổi tiêm, cơ sở tiêm chủng phải lập tức dừng buổi tiêm để cấp cứu, đánh giá sơ bộ nguyên nhân và chuyển người bệnh tới cơ sở điều trị phù hợp nếu vượt quá khả năng chuyên môn.
Các đơn vị liên quan phải thống kê đầy đủ thông tin, báo cáo theo quy định. Cơ sở khám chữa bệnh tiếp nhận trường hợp tai biến nặng sau tiêm có trách nhiệm tổ chức cấp cứu, điều trị và báo cáo cơ quan chức năng.
Đối với trường hợp nghi ngờ tai biến liên quan đến chất lượng vắc xin hoặc sinh phẩm, Hội đồng tư vấn chuyên môn của tỉnh, thành phố sẽ tiến hành đánh giá nguyên nhân. Nếu có căn cứ cho thấy tai biến liên quan đến chất lượng vắc xin, cơ quan chuyên môn y tế cấp tỉnh sẽ quyết định tạm dừng sử dụng lô vaccine trên địa bàn sau khi được Bộ Y tế chấp thuận bằng văn bản.
Ngược lại, nếu kết luận cho thấy tai biến không liên quan đến chất lượng vắc xin, địa phương sẽ báo cáo Bộ Y tế để xem xét cho phép sử dụng trở lại lô vắc xin đó.
Theo Bộ Y tế, kể từ ngày 1/7/2026, các thông tư gồm 24/2018/TT-BYT, 34/2018/TT-BYT, 05/2020/TT-BYT và 52/2025/TT-BYT sẽ đồng thời hết hiệu lực thi hành.
