Bằng các giải pháp như rà soát chặt chẽ hiện trạng hạ tầng, lấy ý kiến cộng đồng và tháo gỡ vướng mắc về ranh giới hành chính ngay từ cơ sở, công tác quy hoạch đang góp phần giải quyết những "điểm nghẽn" trong quản lý xây dựng. Đây là căn cứ pháp lý cốt lõi để các địa phương khai thác hiệu quả quỹ đất, thiết lập lộ trình đầu tư đồng bộ và tạo động lực bứt phá kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo.
Trên địa bàn tỉnh hiện đang tập trung triển khai 2 đồ án quy hoạch chung đô thị liên phường, xã trọng điểm. Tại khu vực thị xã Nghĩa Lộ (cũ), quy hoạch bao gồm các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm, Cầu Thia và xã Liên Sơn với quy mô khoảng 128,45 km2.
Đồ án do UBND phường Trung Tâm làm chủ đầu tư hiện đã cơ bản hoàn thiện các bước rà soát, điều chỉnh. Sau khi được phê duyệt nhiệm vụ và dự toán kinh phí vào tháng 4 vừa qua, đơn vị tư vấn đã hoàn thiện bản thảo và liên tục tổ chức các hội nghị lấy ý kiến cộng đồng dân cư.
Hồ sơ thẩm định đã hoàn tất chỉnh sửa và đang được trình Sở Xây dựng cho ý kiến trước khi tổ chức hội nghị thẩm định chính thức. Quá trình triển khai đồ án có nhiều thuận lợi nhờ sự am hiểu địa bàn của lãnh đạo chính quyền địa phương, giúp mục tiêu quy hoạch được đồng nhất ngay từ đầu.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực quản lý đất đai, xây dựng và văn hóa đã giúp phương án quy hoạch bám sát định hướng phát triển hạ tầng gắn với bảo tồn giá trị bản địa. Phân tích về vai trò của đồ án đối với định hướng cơ sở, ông Nguyễn Thanh Xuân - Chủ tịch UBND xã Liên Sơn cho biết:
Quy hoạch này là căn cứ quan trọng để phân bổ các khu chức năng phù hợp, tạo động lực phát triển thương mại dịch vụ và định vị xã trở thành "cửa ngõ" giao thương của vùng". Những đóng góp từ các cấp cơ sở đã giúp hoàn thiện phương án tổ chức không gian hợp lý, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Thực tế cho thấy, đồ án quy hoạch khu vực Nghĩa Lộ phải đối mặt và giải quyết triệt để 5 vấn đề cốt lõi: cấu trúc không gian chưa rõ ràng, hạ tầng kỹ thuật yếu kém, áp lực đô thị hóa nhanh, tác động của biến đổi khí hậu và tiềm năng kinh tế chưa được khai thác tương xứng.
Định hướng quy hoạch đặt mục tiêu đưa khu vực này tiệm cận các tiêu chí của đô thị loại II, với quy mô dân số dự báo tăng từ hơn 84.000 người hiện nay lên khoảng 200.000 người vào năm 2050.
Để đạt được mục tiêu này, bài toán quy hoạch yêu cầu phải chuyển đổi tư duy từ bảo tồn để gìn giữ sang bảo tồn để phát triển, biến cảnh quan cánh đồng Mường Lò cùng các giá trị văn hóa truyền thống thành trung tâm sinh thái và lợi thế cạnh tranh cốt lõi.
Khẳng định quan điểm quy hoạch xuyên suốt của địa phương, ông Nguyễn Thế Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND phường Trung Tâm cho biết:
Chúng tôi xác định phát triển đô thị phải hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo tồn bản sắc, lấy hạ tầng làm động lực phát triển và lấy chất lượng cuộc sống người dân làm mục tiêu cuối cùng.
Trên cơ sở đó, địa phương cam kết không coi cánh đồng Mường Lò là quỹ đất dự trữ cho mục đích đô thị hóa trong tương lai, mà quy hoạch nơi đây thành không gian sinh thái trung tâm, không gian sinh hoạt văn hóa và du lịch cộng đồng gắn liền với đời sống đương đại".
Việc bảo đảm tính khả thi của đồ án được thể hiện qua chuỗi các hội nghị chuyên đề diễn ra liên tục. Ngày 09/6/2026, hội nghị điều chỉnh đồ án đã tập trung rà soát kỹ hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và định hướng phát triển không gian.
Ngay sau đó, ngày 16/6/2026, phường Trung Tâm tổ chức hội nghị lấy ý kiến cộng đồng dân cư, tiếp tục thực hiện trên tinh thần dân chủ, tập trung phân tích các phương án kết nối giao thông đồng bộ và khai thác hiệu quả quỹ đất.
Các bước đi thận trọng, dân chủ này chính là nền tảng để giải quyết triệt để tình trạng ngập úng cục bộ, thiếu bãi đỗ xe hay hệ thống thu gom nước thải chưa đạt chuẩn hiện nay, từng bước đưa tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và mật độ dân số khu vực đạt ngưỡng theo tiêu chuẩn quy định.
Đối với khu vực thành phố Yên Bái (cũ), bao gồm các phường Yên Bái, Văn Phú, Âu Lâu và Nam Cường, quy hoạch chung liên phường hiện đang được Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh tập trung triển khai ở bước lập nhiệm vụ. Đây là bước nền tảng đặc biệt quan trọng nhằm định hình toàn bộ không gian phát triển cho giai đoạn tới.
Mục tiêu quy hoạch của khu vực được xác định rất khắt khe, hướng tới đạt tiêu chuẩn đô thị loại II, trong đó phường Yên Bái đóng vai trò là hạt nhân trung tâm. Trao đổi về tầm nhìn của đồ án, ông Địch Ngọc Hiếu - Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 cho biết:
"Nhiệm vụ lập quy hoạch đang được khẩn trương hoàn thiện nhằm định hình cấu trúc không gian đô thị sinh thái hiện đại, tối ưu hóa hạ tầng giao thông kết nối hai bên bờ sông Hồng và phát huy tối đa lợi thế chuyên biệt của từng phân khu".
Dựa trên định hướng mang tính chiến lược đó, cấu trúc chức năng được phân bổ bài bản: phường Nam Cường quy hoạch phát triển mô hình đô thị mới kết hợp du lịch văn hóa và cơ quan hành chính; phường Văn Phú tập trung xây dựng phân khu công nghiệp, dịch vụ lớn ở phía Đông Nam; các phường Âu Lâu và Yên Bái phát triển lan tỏa không gian đô thị sinh thái hai bên bờ sông.
Trong bối cảnh chờ quy hoạch liên phường hoàn thiện, các địa phương đã thực hiện các giải pháp tháo gỡ "điểm nghẽn" về quỹ đất để không làm gián đoạn nhịp độ thu hút đầu tư, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Bám sát thực tiễn tại cơ sở, ông Lê Anh Dũng - Chủ tịch UBND phường Văn Phú cho hay:
Dù quy hoạch phân khu đã hoàn tất nhưng do vướng quy hoạch liên phường, chúng tôi đã linh hoạt điều chỉnh cục bộ một số quỹ đất dự án trọng điểm như trụ sở công an, quân đội để kịp thời triển khai ngay.
Sự linh hoạt trong phương pháp quản lý, điều hành thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt của chính quyền cấp cơ sở, kiên quyết không để các rào cản mang tính thủ tục hành chính làm chậm tiến độ các công trình trọng điểm của địa phương.
Tiến độ lập và phê duyệt các đồ án quy hoạch chung đô thị liên xã, phường đang phản ánh quyết tâm chính trị lớn của Lào Cai trong việc kiến tạo không gian sống hiện đại, đồng bộ. Những đồ án này không chỉ góp phần giải quyết những yêu cầu trước mắt về trật tự xây dựng, kết cấu hạ tầng mà còn thiết lập khung pháp lý vững chắc để thu hút đầu tư, khơi thông các nguồn lực đất đai.
Khi các quy hoạch được triển khai vào thực tiễn, diện mạo đô thị tại các trung tâm kinh tế trọng điểm sẽ bứt phá mạnh mẽ, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, thông minh, gắn liền với bảo tồn bản sắc văn hóa đặc trưng, tạo "nền móng" vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh trong những thập niên tới.
