Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục vừa được Quốc hội thông qua, hệ thống giáo dục quốc dân sẽ được bổ sung bậc trung học nghề, chính thức xác định ngang cấp với trung học phổ thông. Đây là hướng đi mới nhằm mở rộng lựa chọn cho học sinh sau khi hoàn thành bậc trung học cơ sở.
Thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, trung học nghề được thiết kế dành cho những học sinh có định hướng học nghề sớm, chú trọng kỹ năng thực hành, sẵn sàng tham gia thị trường lao động trong thời gian ngắn hơn so với lộ trình học thuật truyền thống.
Chương trình trung học nghề vừa bảo đảm trang bị kiến thức giáo dục phổ thông nền tảng, vừa tăng thời lượng đào tạo nghề. Qua đó, người học có thể hình thành năng lực nghề nghiệp rõ ràng ngay từ bậc học phổ thông, đáp ứng nhu cầu nhân lực có tay nghề của thị trường lao động.
Việc bổ sung bậc học này được kỳ vọng sẽ giải quyết căn cơ bài toán phân luồng sau trung học cơ sở – vấn đề tồn tại nhiều năm qua. Thay vì dồn áp lực vào con đường học trung học phổ thông rồi đại học, học sinh có thêm lựa chọn phù hợp với năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp cá nhân.
Theo lộ trình, trong giai đoạn 2025 - 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tập trung xây dựng khung pháp lý và chương trình đào tạo chuẩn cho trung học nghề. Từ năm 2026 đến 2030, chương trình sẽ được triển khai tuyển sinh chính thức khóa đầu tiên trên phạm vi toàn quốc tại các cơ sở đủ điều kiện. Đến năm 2030, mô hình trung học nghề sẽ được tổng kết, đánh giá để tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện.
Các cơ sở được phép đào tạo trung học nghề gồm trường trung học nghề; trường trung cấp, cao đẳng đáp ứng yêu cầu và một số cơ sở giáo dục đại học trong các lĩnh vực đặc thù như nghệ thuật, thể thao. Đối với trường đại học, việc đào tạo trung học nghề chỉ áp dụng với những ngành, nghề thuộc lĩnh vực chuyên môn mà nhà trường đang đào tạo ở trình độ đại học.
Thời gian đào tạo trung học nghề dự kiến là 3 năm, thay thế cho mô hình trung cấp với đầu vào là học sinh tốt nghiệp THCS theo quy định hiện hành. Khi trung học nghề được triển khai, chương trình trung cấp trong giáo dục nghề nghiệp sẽ chỉ tuyển sinh đối tượng đã tốt nghiệp THPT, qua đó phân định rõ ràng các bậc học trong hệ thống giáo dục.
Nhà nước cũng dự kiến ban hành các chính sách đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, giảng viên để đáp ứng yêu cầu giảng dạy trung học nghề; đồng thời xem xét miễn, hỗ trợ học phí cho người học nhằm khuyến khích phân luồng và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng.
Do mục tiêu đào tạo khác với trung học phổ thông, trung học nghề sẽ có quy chế đánh giá và xét tốt nghiệp riêng, kết hợp giữa đánh giá kiến thức phổ thông và năng lực nghề nghiệp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để người học sớm đi làm hoặc tiếp tục học lên các bậc học, ngành nghề phù hợp trong hệ thống giáo dục quốc dân.
