Trung đoàn 254 được thành lập tháng 5/1972 tại Yên Bình (Yên Bái), tiền thân là Trung đoàn pháo hỗn hợp bảo vệ mục tiêu Nhà máy Thủy điện Thác Bà trong thời kỳ chống đế quốc Mỹ leo thang ra miền Bắc bằng không quân. Từ khi mới thành lập, dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu Việt Bắc (nay là Quân khu II), cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã phát huy bản chất, truyền thống, sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Hành quân ra thao trường.
Ngày nay, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Trung đoàn thực hiện nhiệm vụ chính là sẵn sàng chiến đấu, đăng ký, quản lý và huấn luyện lực lượng dự bị động viên. Đảng ủy, Chỉ huy Trung đoàn đã có nhiều biện pháp lãnh đạo, tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ với phương châm: “Cơ bản, thiết thực, vững chắc” và: “Sắp xếp đúng chuyên nghiệp quân sự, gần gọn địa bàn”. Trong những năm qua, Trung đoàn đã phối hợp với các địa phương giao nguồn, phúc tra trên 34 nghìn lượt quân nhân dự bị, huấn luyện tạo nguồn quân nhân dự bị, huấn luyện thực binh bắn chiến đấu trong diễn tập phòng thủ tỉnh, huyện có nhiều chiến sĩ đạt loại giỏi. Hệ thống thao trường, bãi tập, mô hình học cụ thường xuyên được làm mới và củng cố, sát thực tế chiến đấu.
Thượng tá Trịnh Tiến Đồng, Chính ủy Trung đoàn cho biết: Cùng với hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chính trị - quân sự, đơn vị còn phối hợp với chính quyền địa phương nơi đóng quân nắm chắc tình hình an ninh chính trị trên địa bàn; phối hợp với thị trấn Phong Hải làm công tác dân vận, xây dựng nông thôn mới. Năm 2012 vừa qua, cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn đã tham gia 105 ngày công lao động giúp dân làm đường liên thôn, phát động quyên góp mỗi người ủng hộ một ngày lương xây dựng nông thôn mới. Phối hợp với các nhà trường tổ chức các hoạt động kết nghĩa, giao lưu văn nghệ - thể thao, tu sửa trường học trước khi đón năm học mới. Thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, Trung đoàn nhận chăm sóc, đỡ đầu mẹ Phạm Thị Vĩnh, là mẹ của liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Tham gia ủng hộ các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội ở 2 thôn Tiên Phong, Tòng Già (thị trấn Phong Hải) mỗi năm 4,5 triệu đồng...
Thông qua các đợt huấn luyện dự bị động viên, Trung đoàn tổ chức giúp nhân dân thu hoạch hoa màu, làm vệ sinh làng bản; phối hợp xuống các thôn, bản tuyên truyền về các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cho 4.500 lượt người; phối hợp với các lực lượng, đoàn thể địa phương hòa giải thành công 4 vụ dân sự. Xây dựng mối đoàn kết quân dân trên địa bàn đóng quân; tham gia các hoạt động ủng hộ các quỹ xã hội 15 triệu đồng mỗi năm...
Đảng ủy Trung đoàn luôn chú trọng công tác xây dựng Đảng, thường xuyên tổ chức quán triệt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng đến cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị. Từ năm 2008 đến nay, Đảng bộ và 2 chi bộ trực thuộc đạt trong sạch, vững mạnh, luôn có từ 90% - 95% đảng viên hoàn thành xuất sắc và hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đảng ủy, Chi ủy đảm bảo vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện trong đơn vị; phát huy tính tiên phong gương mẫu và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, thực hiện nghiêm túc việc kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI), đảm bảo hiệu quả, gắn với học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thực hiện nghiêm các chỉ thị của Tỉnh ủy và Đảng ủy Quân sự tỉnh.
Hiện nay, toàn Trung đoàn đang tích cực hưởng ứng đợt thi đua đặc biệt hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Bác Hồ lên thăm Lào Cai, với các hoạt động như tổ chức cho cán bộ chủ chốt đăng ký gương mẫu học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo hướng dẫn và quy định của Tỉnh ủy; hằng tháng đưa nội dung học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào sinh hoạt chi bộ. Học tập 3 tác phẩm: Đường Kách mệnh; Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân; Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Xây dựng 3 chuẩn mực của Trung đoàn với nội dung: Hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, phấn đấu xứng danh bộ đội Cụ Hồ - Suốt đời hy sinh phấn đấu vì mục tiêu lý tưởng của Đảng, một lòng vì nước, vì dân, vì con người, vì xã hội, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư - Nêu cao trách nhiệm với công việc, thật sự chí công vô tư, tôn trọng pháp luật, kỷ cương, sống trung thực, tự trọng, trong sáng, giản dị, khiêm tốn.
Hướng tới kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng vũ trang Lào Cai, Trung đoàn phát động đợt thi đua cao điểm với chủ đề: Dân chủ, kỷ cương, chất lượng, hiệu quả. Đợt thi đua tập trung vào tiếp nhận quản lý, huấn luyện dự bị động viên, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh…
Với chặng đường hơn 40 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trung đoàn 254 đã lập nhiều chiến công và vinh dự được tặng thưởng nhiều danh hiệu. Riêng năm 2011, Trung đoàn được Bộ Tư lệnh Quân khu II tặng danh hiệu Đơn vị Quyết thắng; năm 2012 được UBND tỉnh tặng Bằng khen và được Quân khu II tặng danh hiệu Đơn vị tiên tiến; nhiều cán bộ, chiến sĩ được Quân khu II và UBND tỉnh khen thưởng.
