Phát biểu tại một cuộc mít tinh ở Garden City, New York, theo Tân Hoa xã sáng 15/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố: “Sau khi chúng ta đánh bại Iran - và Iran hiện đang bị đánh bại rất nặng nề - thì chẳng bao lâu nữa, tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là một phần lãnh thổ của Mỹ”.
Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết thêm trong phát biểu của mình, Tổng thống Trump còn nói rằng lệnh phong tỏa của Mỹ đối với tuyến đường thủy chiến lược này vẫn đang được duy trì, đồng thời tuyên bố rằng “không có con tàu nào có thể đi qua trừ khi chúng tôi muốn cho họ đi qua”.
Tuy nhiên, các quan chức quân sự Iran bác bỏ tuyên bố của Mỹ về việc Washington kiểm soát tuyến đường thủy này. Vào ngày 13/8, Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran gọi những tuyên bố trên là “những lời dối trá và bịa đặt vô căn cứ”.
Tính đến ngày 12/8, trong 166 ngày kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu, theo dữ liệu của Kpler, công ty chuyên phân tích dữ liệu hàng hóa và vận tải biển, được CNN dẫn lại, đã có 3.371 tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 20% lưu lượng giao thông hàng hải trước chiến tranh.
Vào tháng 4 vừa qua, Washington và Tehran đã nhất trí về một lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, sau đó Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký từ xa Bản ghi nhớ Islamabad vào ngày 17/6, mở đường cho các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận cuối cùng.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán sau đó rơi vào bế tắc do bất đồng về các bảo đảm an ninh và quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường chiến lược quan trọng nhất thế giới đối với nguồn cung năng lượng và thương mại toàn cầu.
Từ ngày 8 đến 24/7, Mỹ và Iran tiếp tục tiến hành các đợt tấn công quân sự nhằm vào nhau, trong đó Washington thực hiện các cuộc tấn công vào những mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran.
Tehran đáp trả bằng cách tấn công những mục tiêu mà nước này mô tả là các cơ sở và trang thiết bị quân sự của Mỹ tại một số quốc gia Arab, trong đó có Jordan, Bahrain và Kuwait.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.
