Ngày 19/3, tại ga Đồng Đăng, xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi làm việc về tình hình triển khai hợp tác kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc.
Dự buổi làm việc có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; Ông Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; ông Phạm Gia Túc, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng; ông Hoàng Quốc Khánh, Bí thư Tỉnh ủy; ông Nguyễn Cảnh Toàn, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cùng lãnh đạo một số bộ, ngành Trung ương, địa phương.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã được nghe các đơn vị báo cáo về quy hoạch mạng lưới đường sắt phía Bắc; quy hoạch hướng tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng; hướng tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái; hướng tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; báo cáo tình hình triển khai hợp tác kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc.
Theo báo cáo, mạng lưới đường sắt Việt Nam hiện kết nối với đường sắt Trung Quốc và quá cảnh qua Trung Quốc đi các nước Châu Âu, Trung Á thông qua 2 tuyến đường sắt gồm tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, qua cửa khẩu Đồng Đăng dài 167 km và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng kết nối quốc tế đi Trung Quốc qua cửa khẩu Lào Cai, dài 389 km.
Bộ Xây dựng đã hợp tác với các cơ quan hữu quan Trung Quốc để thúc đẩy kết nối hạ tầng đường sắt, hợp tác về công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Đối với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tuyến đường sắt tại Nghị quyết số 187/2025/QH15; Hiện đang triển khai thi công gói thầu đầu tiên tại 5/21 vị trí ga và dự kiến triển khai các vị trí ga còn lại trong năm 2026.
Đối với tuyến Hà Nội - Đồng Đăng và tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, thực hiện thỏa thuận giữa Chính phủ hai nước, Chính phủ Trung Quốc đã cung cấp viện trợ không hoàn lại lập quy hoạch chi tiết cho 2 tuyến đường sắt này. Tháng 9/2025, doanh nghiệp Nhà nước hàng đầu Trung Quốc trong lĩnh vực này đã triển khai công tác lập quy hoạch và hiện đang nghiên cứu, làm việc với địa phương có tuyến đường đi qua để thống nhất phương án quy hoạch, dự kiến hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.
Thảo luận tại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung làm rõ tiềm năng các tuyến đường sắt; tiến độ việc triển khai các dự án; việc sử dụng, bố trí, huy động các nguồn vốn; việc lựa chọn công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực; đề xuất các kiến nghị liên quan đến công tác phối hợp, triển khai thực hiện các dự án...
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, việc hợp tác kết nối hạ tầng đường sắt giữa Việt Nam và Trung Quốc có ý nghĩa quan trọng, là không gian hợp tác hiệu quả, thiết thực giữa hai nước và cũng là đòn bẩy mạnh mẽ để hiện đại hóa hạ tầng, giảm chi phí logistics và mở rộng kết nối quốc tế. Cụ thể, việc hợp tác kết nối đường sắt giữa hai nước góp phần giảm chi phí và thời gian, giảm ùn tắc cửa khẩu; kết nối với mạng lưới vận tải đường sắt Á – Âu, giảm phụ thuộc vận tải đường biển; thúc đẩy hành lang kinh tế, tăng liên kết vùng, liên kết khu vực; nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng của châu Á.
Để thúc đẩy hợp tác kết nối đường sắt, đồng chí cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh thực hiện cơ chế huy động đa dạng các nguồn vốn như: nguồn vốn ODA, mô hình hợp tác công tư PPP, vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng, trái phiếu đường sắt và vốn ngân sách Nhà nước.
Tổng Bí thư cũng lưu ý, để hợp tác phát triển, khai thác sử dụng hiệu quả, bền vững, trong quá trình triển khai các dự án, các cơ quan, đơn vị phải nghiên cứu, chủ động các phương án để hạn chế các rủi ro lớn về mất cân bằng thương mại, về tài chính, hiệu quả đầu tư, nguy cơ trở thành tuyến trung chuyển hàng hóa đơn thuần, phụ thuộc công nghệ và những thách thức trong quy hoạch và quản lý đất đai.
Tổng Bí thư nhấn mạnh việc kết nối hạ tầng đường sắt được xác định là một đột phá chiến lược trong hợp tác song phương giữa hai nước. Quá trình hợp tác cần bảo đảm thực hiện đúng các nguyên tắc cốt lõi gồm: giữ vững độc lập, chủ quyền; đa dạng hóa các nguồn vốn; đạt hiệu quả kinh tế; minh bạch công nghệ; phát triển đường sắt phải gắn với bảo đảm an ninh quốc phòng.
Về nhiệm vụ trước mắt, Tổng Bí thư yêu cầu Bộ Xây dựng tập trung xây dựng chiến lược phát triển đường sắt với tầm nhìn dài hạn. Tỉnh Lạng Sơn phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá tình hình hoạt động của các cửa khẩu phụ và hoàn thành báo cáo gửi về Trung ương trong tháng 4/2026.
