Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ và được trực tuyến tới trụ sở UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Đồng chủ trì hội nghị có đồng chí Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; đồng chí Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đồng chí Nguyễn Xuân Thắng - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; đồng chí Phạm Thị Thanh Trà - Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam; đồng chí Dương Trung Ý - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; đồng chí Nguyễn Thanh Bình - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam.
Dự hội nghị tại điểm cầu Lào Cai có đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; đồng chí Vũ Quỳnh Khánh - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; đồng chí Ngô Hạnh Phúc - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh.
Phát biểu khai mạc, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, già hóa dân số vừa đặt ra thách thức vừa mở ra cơ hội phát triển. Người cao tuổi cần được nhìn nhận đầy đủ là nguồn lực, chủ thể và động lực phát triển. Kinh tế bạc bao gồm cả hoạt động cung ứng hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu và các cơ chế phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, khả năng lao động, sáng tạo của người cao tuổi.
Việc phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc hiện còn gặp nhiều trở ngại: Chính sách phân tán, thiếu liên kết giữa y tế, bảo hiểm, dịch vụ xã hội, nhà ở và chăm sóc dài hạn; khả năng chi trả của một bộ phận người cao tuổi còn hạn chế; hạ tầng, nhân lực chăm sóc và dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách chưa đáp ứng yêu cầu.
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị các bộ, ngành, địa phương làm rõ những vướng mắc về đất đai, đầu tư, điều kiện cung ứng dịch vụ, thanh toán, bảo hiểm và phối hợp liên ngành. Mỗi kiến nghị cần xác định cụ thể quy định phải sửa đổi, chính sách cần bổ sung, cơ quan có thẩm quyền và tác động dự kiến.
Cùng với hoàn thiện thể chế, cần thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý sức khỏe, khám, chữa bệnh từ xa, thiết bị hỗ trợ sinh hoạt và chăm sóc dài hạn; đào tạo nhân lực chuyên nghiệp, nâng cao năng lực số; tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục học tập, lao động và tham gia hoạt động xã hội.
Các ý kiến thảo luận nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ ứng phó với già hóa dân số sang chủ động phát triển kinh tế bạc, lấy người cao tuổi làm chủ thể. Nội dung tập trung vào hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo đảm an sinh và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục đóng góp cho xã hội.
Cần xác định phát triển kinh tế bạc là định hướng chiến lược, gắn với đổi mới động lực tăng trưởng và phát huy nguồn lực con người. Người cao tuổi vừa cần được bảo vệ, chăm sóc, vừa là chủ thể tiêu dùng và lực lượng tham gia sản xuất, kinh doanh, truyền thụ tri thức, giữ gìn văn hóa.
Phát triển kinh tế bạc cần được tiếp cận theo hệ sinh thái đa ngành, kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, gia đình và cộng đồng; tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, chính sách để chuyển tiềm năng thành nguồn lực thực chất.
Về nguyện vọng của người cao tuổi, các ý kiến mong muốn người cao tuổi có thêm cơ hội được chăm sóc tại nhà, học tập, đóng góp, nghỉ ngơi và lựa chọn cách sống phù hợp. Chính sách cần hướng tới xây dựng một xã hội để mọi người sống lâu hơn trong an tâm, được tôn trọng và phát huy kinh nghiệm, giá trị của mình.
Về y tế và chăm sóc người cao tuổi, đại diện Bộ Y tế đề nghị xây dựng hệ thống chính sách chủ động, đồng bộ, kết hợp chăm sóc sức khỏe với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò người cao tuổi. Trọng tâm là hoàn thiện pháp luật; mở rộng mạng lưới lão khoa, nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc tại cộng đồng; phát triển dịch vụ dưỡng lão chuyên nghiệp, an toàn. Đồng thời, cần có cơ chế cụ thể sử dụng tri thức, kinh nghiệm của người cao tuổi và tháo gỡ khó khăn về đất đai, vốn để thu hút đầu tư vào lĩnh vực chăm sóc.
Theo khuyến nghị của Liên hợp quốc, cần phát triển kinh tế bạc trên nền tảng quyền con người, bảo đảm phẩm giá, quyền tự chủ và không phân biệt đối xử. Sản phẩm, dịch vụ cần có sự tham gia thiết kế của người cao tuổi cùng doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu thực tế và bảo đảm tính khả thi thương mại. Đồng thời, đẩy nhanh mở rộng bảo hiểm xã hội cho lao động phi chính thức, lao động nông thôn; đa dạng hóa các lựa chọn hưu trí tự nguyện cho nhóm 45 - 59 tuổi, giúp bảo vệ hộ gia đình trước các cú sốc kinh tế và giảm áp lực lên hệ thống an sinh.
Phát biểu tổng kết hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đánh giá cao các tham luận và ý kiến thảo luận tâm huyết, sâu sắc, giàu cơ sở lý luận và thực tiễn. Các ý kiến đã làm rõ xu thế già hóa dân số, tiềm năng phát triển kinh tế bạc; nhận diện những "điểm nghẽn" về thể chế, nguồn lực, thị trường; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp có tính chiến lược để phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc Việt Nam.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, già hóa dân số là xu thế tất yếu, đang diễn ra nhanh ở nước ta, đặt ra thách thức đối với cơ cấu lao động, tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, quá trình này mở ra cơ hội phát triển từ nhu cầu, tiềm năng và nguồn lực của người cao tuổi. Với trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống phong phú, người cao tuổi có khả năng tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và đất nước.
Chủ động thích ứng với già hóa dân số, phát huy hiệu quả nguồn lực người cao tuổi phải trở thành yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Cần chuẩn bị từ sớm, gắn chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng sống với tạo điều kiện để người cao tuổi tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội phù hợp.
Phó Thủ tướng khẳng định, kinh tế bạc hình thành từ nhu cầu, khả năng tiêu dùng, tích lũy và đóng góp của người cao tuổi, gắn với nhiều lĩnh vực như y tế, nhà ở, tài chính, bảo hiểm, văn hóa, du lịch, khoa học, công nghệ và thị trường lao động. Phát triển kinh tế bạc cần gắn với đổi mới mô hình phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó mở rộng thị trường, tạo việc làm và gia tăng giá trị kinh tế.
Mục tiêu xuyên suốt là nâng cao sức khỏe, chất lượng cuộc sống, khả năng tự chủ và sự đóng góp của người cao tuổi; bảo đảm các nhóm người cao tuổi được tiếp cận sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu và điều kiện. Trong đó, Nhà nước định hướng, kiến tạo phát triển, hoàn thiện thể chế và bảo đảm an sinh; doanh nghiệp đầu tư sản phẩm, dịch vụ, mở rộng thị trường; các tổ chức xã hội kết nối, hỗ trợ; gia đình đồng hành. Người cao tuổi vừa là trung tâm thụ hưởng, vừa là chủ thể chủ động chăm sóc sức khỏe, phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và tham gia phát triển kinh tế - xã hội.
Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng định hướng chiến lược, hoàn thiện đồng bộ thể chế, chính sách; rà soát, tháo gỡ những bất cập, chồng chéo để tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới. Trọng tâm là chăm sóc tích hợp, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và phát triển thị trường lao động linh hoạt, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục làm việc phù hợp với sức khỏe, năng lực.
Cùng với ưu tiên nguồn lực nhà nước cho an sinh xã hội thiết yếu, hỗ trợ nhóm yếu thế và đầu tư hạ tầng nền tảng, cần hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư tư nhân, thúc đẩy hợp tác công tư, huy động vốn dài hạn, phát triển các sản phẩm tài chính, tín dụng, bảo hiểm. Nguồn lực cần tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu lớn, khả năng phát triển và sức lan tỏa cao như chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, nhà ở, văn hóa, du lịch và công nghệ hỗ trợ người cao tuổi.
Phó Thủ tướng lưu ý, phát triển kinh tế bạc phải hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và an sinh xã hội, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, phù hợp với truyền thống kính lão, trọng thọ và các giá trị nhân văn của dân tộc.