Tiếng sáo Mường Lai: Từ Đại hội Đảng năm 1976 đến hành trình giữ lửa

Từ những thiếu nữ mười tám, đôi mươi mang theo tiếng sáo nứa mộc mạc phục vụ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV năm 1976, hơn nửa thế kỷ trôi qua, tiếng sáo của các “cô gái” Mường Lai năm ấy vẫn ngân vang giữa đại ngàn. Không chỉ là ký ức đáng tự hào của thời thanh xuân rực rỡ, tiếng sáo ấy còn được các nghệ nhân bền bỉ truyền lại cho thế hệ sau với mong muốn gìn giữ một giá trị văn hóa trường tồn với thời gian.

0:00 / 0:00
0:00

Tiếng sáo phục vụ Đại hội Đảng

Ngược dòng thời gian trở về năm 1976, khi đất nước vừa thống nhất, không khí náo nức của ngày hội non sông lan tỏa khắp mọi miền. Trong bối cảnh lịch sử đặc biệt ấy, đội sáo nữ xã Mường Lai (huyện Lục Yên, tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ – nay thuộc tỉnh Lào Cai) gồm 8 thiếu nữ mười tám, đôi mươi đã vinh dự được lựa chọn biểu diễn phục vụ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV.

Với những cô gái vùng cao lần đầu rời bản làng, chuyến đi ấy không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là niềm vinh dự, tự hào. Nghệ nhân dân gian Lộc Thị Thì bồi hồi nhớ lại: Tầm 14, 15 tuổi tôi đã được đi theo các chị tham gia Đại hội Đảng IV ở Ba Đình, Hà Nội. Đội lúc đó có 8 cây sáo, đại diện cho tỉnh Hoàng Liên Sơn. Tự hào lắm, nhưng cũng đầy bỡ ngỡ vì lần đầu về thành phố, vừa vui vừa nhớ nhà. Để được đứng trên sân khấu lớn như vậy, chúng tôi đã phải tập luyện rất lâu.

baolaocai-tl_img-8195.jpg
Nghệ nhân dân gian Lộc Thị Thì (đứng) cùng các nghệ nhân truyền dạy tại lớp thổi sáo.

Trong ký ức của bà Mông Thị Huấn, đợt tập trung luyện tập kéo dài 3 tháng là khoảng thời gian không thể nào quên. Đội sáo đã đi biểu diễn tại nhiều thị xã, thành phố, tham gia hội diễn nghệ thuật quần chúng toàn quốc trước khi chính thức bước vào hội trường trang nghiêm của thủ đô.

Bà Huấn chia sẻ: Ngày đó chúng tôi biểu diễn hai bài: "Gửi người trai bản" và "Người Mèo có chữ". Khi chúng tôi biểu diễn, cả hội trường lặng thinh. Đó là niềm vinh dự mà chúng tôi khắc ghi suốt đời.

Trong 8 cô gái Tày được lựa chọn năm ấy, bà Vi Thị Luật là người duy nhất thổi được sáo Mông - loại nhạc cụ đòi hỏi kỹ thuật lấy hơi và điều khiển lưỡi gà rất khó. Bà kể: Lúc đó các chú đạo diễn cho nhiều người thử nhưng chỉ mình tôi thổi được. Năm ấy, ngoài phục vụ Đại hội Đảng, tôi còn được Huy chương Vàng hội diễn toàn quốc. Đó là kỷ niệm lớn nhất trong cuộc đời tôi.

baolaocai-tl_img-8003.jpg
Bà Vi Thị Luật dạy học sinh cách thổi sáo.

Để tiếng sáo mãi ngân vang giữa đại ngàn

Hơn 50 năm trôi qua, từ những thiếu nữ thanh tân, các bà nay đã trở thành những người bà, người mẹ. Trong số 8 thành viên đội sáo năm ấy, hiện còn 4 người đang sinh sống tại xã Mường Lai, vẫn gắn bó với cây sáo nứa mộc mạc như một phần không thể thiếu của cuộc đời. Với họ, cây sáo không chỉ là nhạc cụ, mà còn là “chứng nhân” của cho thời thanh xuân rực rỡ và là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại.

Cuộc sống dù trải qua nhiều đổi thay, tiếng sáo vẫn chưa bao giờ dứt trong những nếp nhà sàn ở Mường Lai. Những cô gái Tày năm xưa nay trở thành hạt nhân nòng cốt của phong trào văn hóa, văn nghệ địa phương.

Năm 2024, hai nghệ nhân Nông Thị Kiệm và Lộc Thị Thì đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian vì những đóng góp trong việc bảo tồn văn hóa Tày trên mảnh đất Mường Lai.

baolaocai-tl_z7483291064053-c1a8dcfaf5443b2d39e63dfe76480c80.jpg
Đội sáo nữ biểu diễn tại trường học.

Trong các buổi sinh hoạt câu lạc bộ và hoạt động ngoại khóa tại trường học, hình ảnh các nghệ nhân tận tình hướng dẫn các em nhỏ cách cầm sáo, lấy hơi đã trở nên quen thuộc.

Nghệ nhân dân gian Nông Thị Kiệm chia sẻ: Chúng tôi vẫn duy trì tốp sáo nữ và hiện có 4 chị em tích cực tham gia các hoạt động của xã. Là những người đi trước, chúng tôi muốn truyền lại bản sắc văn hóa cho thế hệ mai sau, để tiếng sáo không bị mai một theo thời gian.

baolaocai-tl_z7483291064465-41e6a41c908ea8fcf99c27c3c85ef297.jpg
Nghệ nhân dân gian Nông Thị Kiệm truyền dạy tại Câu lạc bộ Khắp cọi, Trường Tiểu học & THCS xã Mường Lai.

Sự tận tâm ấy đã lan tỏa đến thế hệ trẻ. Em Nguyễn Thị Phương Thảo, học sinh lớp 6A, hào hứng chia sẻ: Lúc đầu em nghĩ thổi sáo rất khó, nhưng khi được các bà dạy, em thấy thú vị và ngày càng yêu thích. Em sẽ cố gắng học để thổi sáo giỏi như các bà.

Không chỉ truyền dạy kỹ năng thổi sáo, các nghệ nhân còn gìn giữ và lan tỏa làn điệu Khắp cọi đặc trưng của người Tày. Tiếng sáo hòa quyện cùng tiếng hát Khắp dìu dặt đã tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc trong môi trường học đường.

baolaocai-tl_img-8069.jpg
Đội sáo nữ tham gia hoạt động ngoại khóa bảo tồn văn hóa Tày tại trường học.

Ông Nông Đức Thêm - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mường Lai, cho biết: Lãnh đạo xã ghi nhận và đánh giá cao vai trò của đội sáo nữ trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh con người và văn hóa dân tộc Tày, nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân.

Nhờ sự bền bỉ, tâm huyết của các nghệ nhân, tiếng sáo Mường Lai không bị lấn át trước dòng chảy của âm nhạc hiện đại mà đang được hồi sinh mạnh mẽ, tiếp tục ngân vang giữa núi rừng, trở thành niềm tự hào của mảnh đất Mường Lai hôm nay và mai sau.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tết đến sớm nơi biên cương Tổ quốc

Tết đến sớm nơi biên cương Tổ quốc

Hòa chung không khí hân hoan đón xuân mới đang lan tỏa khắp mọi miền, những ngày này, đồng bào các dân tộc khu vực biên giới tỉnh Lào Cai đang rộn ràng đón Tết sớm trong không khí ấm áp, nghĩa tình, thắm đượm tình quân - dân từ sự sẻ chia, chung tay của những người lính biên phòng.

Trường THPT Nguyễn Huệ tổ chức Ngày hội Giáo dục STEM - Tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh năm 2026

Trường THPT Nguyễn Huệ tổ chức Ngày hội Giáo dục STEM - Tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh năm 2026

Sáng nay - 30/1, Trường THPT Nguyễn Huệ tổ chức Ngày hội Giáo dục STEM - Tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh năm 2026 với chủ đề “STEM Xuân Lào Cai - nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”. Chương trình có sự tham dự của lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, các chuyên gia giáo dục STEM cùng đại diện nhiều trường đại học, học viện và trên 1.600 học sinh nhà trường và một số trường THPT trên địa bàn toàn tỉnh.

Tú Lệ bứt phá cải cách hành chính công từ chuyển đổi số

Tú Lệ bứt phá cải cách hành chính công từ chuyển đổi số

Tú Lệ được biết đến là một xã vùng cao còn không ít khó khăn, địa bàn rộng, dân cư phân tán, trình độ tiếp cận công nghệ không đồng đều. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, cùng với việc triển khai quyết liệt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyển đổi số tại địa phương đã không còn dừng ở khẩu hiệu, mà từng bước đi vào thực chất, trở thành phương thức điều hành mới, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Lào Cai tăng cường thực hiện Luật Cư trú, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về cư trú

Lào Cai tăng cường thực hiện Luật Cư trú, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về cư trú

Nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật về cư trú; bảo đảm việc triển khai thực hiện thống nhất, đồng bộ, hiệu quả, đặc biệt phục vụ tốt Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Văn bản số 684/UBND-NC ngày 27/1/2026 về việc tăng cường thực hiện Luật Cư trú và đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về cư trú.

Đa dạng hình thức tuyên truyền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Đa dạng hình thức tuyên truyền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế là hai chính sách nhân văn, giữ vai trò trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, gắn liền với quyền lợi của mỗi người dân. Để các chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, thời gian qua, công tác truyền thông được Bảo hiểm xã hội tỉnh Lào Cai tổ chức đồng bộ, linh hoạt, sát với điều kiện thực tế và phù hợp với đặc điểm dân cư của từng địa bàn.

Trao gửi yêu thương

Trao gửi yêu thương

Chương trình “Trao gửi yêu thương tới người cao tuổi" do Hội Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp cùng Hội Phụ nữ phường Văn Phú, Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội số 1 tỉnh Lào Cai tổ chức ngày 27/1 vừa qua, không chỉ là hoạt động thiện nguyện thông thường, mà còn là hành trình mang hơi ấm đến với những mảnh đời già yếu, neo đơn.

Gieo mầm tri thức qua những trang sách

Gieo mầm tri thức qua những trang sách

Trong bối cảnh phương thức học tập của học sinh chịu nhiều tác động từ môi trường số, việc đưa sách trở lại thành thói quen đọc của học sinh trong nhà trường được ngành giáo dục tỉnh Lào Cai xác định là cách làm hiệu quả để học sinh tiếp cận tri thức bền vững và hình thành năng lực tự học góp xây dựng con người Lào Cai ham học, sáng tạo và nhân ái.

Những "thủ lĩnh trẻ" ở Cát Thịnh

Những "thủ lĩnh trẻ" ở Cát Thịnh

Những con đường bê tông dẫn vào các thôn vùng cao xã Cát Thịnh hôm nay đã mở ra diện mạo mới, thuận tiện giao thông và mang đến nhịp sống sôi động, tươi mới hơn. Góp phần tạo nên sự đổi thay ấy là lớp cán bộ trẻ ở thôn, bản - các bí thư chi bộ, trưởng thôn tuy tuổi đời còn trẻ nhưng mang trong mình khát vọng mạnh mẽ làm thay đổi diện mạo vùng đất này.

Sửa đổi Quy chế tuyển sinh đại học: Giảm áp lực, chi phí, đảm bảo quyền lợi thí sinh

Sửa đổi Quy chế tuyển sinh đại học: Giảm áp lực, chi phí, đảm bảo quyền lợi thí sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với rất nhiều điểm mới được điều chỉnh, bổ sung như: thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng; việc xét tuyển bằng học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, đồng thời thí sinh phải có ba môn thi tốt nghiệp ở tổ hợp tương ứng đạt tối thiểu 16 điểm; mỗi trường sử dụng không quá 5 phương thức xét tuyển…

Trao 1.000 suất quà Tết cho người nghèo, hoàn cảnh khó khăn

Trao 1.000 suất quà Tết cho người nghèo, hoàn cảnh khó khăn

Chiều 29/1, tại Trụ sở Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai (chùa Tùng Lâm - Ngọc Am, phường Yên Bái), Ban Kinh tế - Tài chính Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam chủ trì, phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai tổ chức Chương trình trao quà “Tết yêu thương - Xuân Bính Ngọ 2026”.

fb yt zl tw